حجت الاسلام والمسلمين بهشتی
از آغاز نماز تا پایان سلام 35 جمله را نمازگزار می‌گوید. جملات کوتاه با مفاهیم بلند، خود قرآن از ما نماز عالمانه و آگاهانه می‌خواهد. نمازی که با معرفت باشد. «الرحمن الرحیم» هر دو ریشه در رحمت دارد. رحمان رحمت عام، یعنی همه جهان هستی نتیجه رحمت خداست. شهید مطهری می‌گوید: همین که خدا چیزی را می‌آفریند، یعنی دوستش داشته است. این گل را آفریده است. این رحمت است. آغاز آفرینش همه موجودات رحمت خداست. ما به هر جا نگاه کنیم رحمت خدا را می‌بینیم. ستاره‌ها، آسمان‌ها، پرنده‌ها، میوه‌ها، گیاهان و دریاها و باد و باران، مظاهر رحمت خدا هستند. همین موجودیت موجودات رحمانیت خداست. رزق‌رسانی و بقای موجودات هم برای رحمت عالم خداست. خدا برای همه موجودات یک غذایی، یک رزقی را فراهم فرموده است و آن رحمانیت خداست. دوست نداریم موجوداتی که آفریده از بین بروند. باید بمانند در مسیری که خدا تعیین فرموده حرکت کنند. رحیم چیست؟ رحمت خاص، از بین موجودات انسان مکلف است و اختیار دارد برای سرنوشت خودش تصمیم بگیرد. قابلیت‌هایی که نشان می‌دهد، خداوند یک رحمت خاصی به او می‌دهد، آن رحیمیت خداست.
بزرگان ما می‌گویند: استاد و معلم یک درس‌هایی را برای همه دانش‌آموزان بیان می‌کنند. یکی دو دانش‌آموز هستند که قابلیت خاصی دارند. در وقت خاصی برای آن‌ها زمان جدا می‌گذارد چون احساس می‌کند در آینده این‌ها می‌توانند از نخبه‌های کشور باشند. خداوند به بندگانش به آن‌هایی که قابلیت نشان می‌دهند، رحیمیت خودش را نشان می‌دهد. این رحیمیت تا بلندای بهشت ادامه دارد. پس رحیمیت دست خود ماست و ما باید زمینه‌اش را فراهم کنیم. امروز زمینه‌های دریافت رحمت‌های ویژه خدا را خواهیم گفت. چه کارهایی اگر بکنیم رحیمیت دارد. رحمانیت برای همه هست. برای مؤمن و کافر، حتی کسی که خدا را قبول ندارد. خدا او را آفریده، آفتاب را می‌تاباند. گیاهان را می‌رویاند. این‌ها رحمانیت خداست. اما توجه ویژه یکی دست انسان را بگیرد و ببرد به قله سعادت ما باید یک زمینه‌ای را فراهم کنیم تا شامل حال ما شود. 563 بار واژه رحمت، در 104 سوره و 425 آیه آمده است. نداریم سوره‌ای که واژه رحمت در آن نباشد.
در زندگی از صبر فاطمه زهرا اقتباس کنیم. کلمه صبر در قرآن زیاد آمده است. اولین نوع صبر، صبر در برابر آزار مشرکین است. این کودکی فاطمه زهراست. اسلام تازه شکل گرفته و آمار مسلمانها کم است. آزار و اذیت فوق العاده زیاد است. مسلمانها را می‌زنند و شکنجه می‌کنند. زن‌های مشرک از بالای بام‌ها خاک و خاکستر روی سرشان می‌ریزند. مردانشان سنگ می‌زنند و دشنام می‌دهند و مسخره می‌کنند. این‌ها کودکی فاطمه زهراست. بارها می‌بیند پدرش وقتی وارد خانه می‌شود با چهره خونین است ولی از همان کودکی چون باور کرده به مکتب ایمان دارد، می‌داند این‌جا نباید خودش را ببازد و باید مثل یک قهرمان باشد ولو کم سن و سال است. این صبر نوع اول است. به قرآن بخواهیم استناد کنیم مثل آزارهایی که به ابراهیم خلیل می‌دادند. ابراهیم در پاسخ آزارها می‌فرمود: «لَنَصْبِرَنَ عَلى ما آذَيْتُمُونا» (ابراهیم/12) ای مشرکان و ای بت‌پرستان ما صبر می‌کنیم و مقاومت می‌کنیم در برابر اذیت‌های شما. این صبر نوع اول است.
دومین صبر، صبر در برابر تحریم‌هاست. اسلام یک مقدار جان گرفت، مشرکین ترسیدند. نمی‌توانستند تحمل کنند حضور مسلمانها را در شهر مکه، این‌ها را از شهر بیرون کردند. یک جایی بود مثل ملک ابوطالب بوو. شعب ابی طالب برای ابوطالب بود. آن‌جا رفتند و تصور کنید یک تعداد مسلمان، تعداد زیادی هم نیستند، نگهداری ایمان خیلی دشوار است. از آن تحریم‌های آمریکایی، خرید ممنوع، فروش ممنوع، ازدواج ممنوع، رفت و آمد و دید و بازدید ممنوع، این جمعیت کجا رفتند؟ یک جایی در کوهستان شب‌ها خیلی سرد و روزها خیلی گرم و زیر تابش آفتاب. فاطمه زهرا آغاز نوجوانی‌اش در این ایام است. یعنی در شرایطی که انقلاب دارد شکل می‌گیرد و دشواری‌های خودش را دارد. این شخصیت هم دارد رشد می‌کند. مربی‌هایش چه کسانی هستند؟ پیامبر و مادرش خدیجه، ابوطالب، شخصیت‌هایی هستند که اولین‌های اسلام هستند. در شعب ابی‌طالب این‌گونه که نقل شد گریه بچه‌ها از گرسنگی و گاهی بزرگترها گریه می‌کردند و صدای گریه‌شان به مردم مکه می‌رسید. شعب ابی‌طالب همین الان هم در مکه هست و خیلی سخت بود. ولی نقطه عطفی شد و مسلمانها با استقامتشان در آن سه سال جای پای خودشان را محکم کردند. دشمن فهمید این‌ها حاضر نیستند تن بدهند تا این‌که به اذن پروردگار متنی که مشرکین نوشته بودند و در کعبه آویزان کرده بودند، موریانه‌ها خوردند و مسلمانها از شعب ابی‌طالب دوباره وارد شهر شدند. امروزی بخواهیم بگوییم حساب کنید یک دختر و پسری در خانه هرچه می‌خواهد نیست یا نامرغوب هستند یا مقدارش کم است. خوردنی، پوشیدنی و وسیله مدرسه می‌خواهد، نیست و تحریم است.
********************************
طهارت وجودی
حجت الاسلام والمسلمين عابدینی
روایت زیبایی است که انبیاء که مبعوث می‌شدند، هر کدام در هر زمانی که مبعوث می‌شدند معجزه‌شان مرتبط بود با آن علم رایج دوره. زمانی که موسی(ع) مبعوث شد، اژدها شدن عصا از سنخ سحر نبود ولی در آن ردیف بود. چون آن‌ها ریسمان‌ها را می‌انداختند و حرکت می‌کرد، مردم خیال می‌کردند این‌ها تکان می‌خورند. اما موسی(ع) عصا را انداخت «فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى» (طه/20) یک اژدهای واقعی شد. همین جریان زمان عیسی(ع) وقتی طب در آن زمان بود، عیسی(ع) مرده را زنده کرد. عیسی (ع) مریضی‌های لا علاج را شفا می‌داد که طب از آن قطع امید کرده بود. در زنده شدن مرده که قطعاً برای آن‌ها راهی در این نبود تا از این منظر اول عالمان آن زمان مورد خطاب باشند. قشر فرهیخته آن دوره مورد خطاب قرار بگیرند. در دوره پیامبر که فصاحت و بلاغت بود باز قرآن آمد که هم از جهت بلاغت و فصاحت ظاهری در اوج بود و هم از جهت بلاغت و فصاحت باطنی یعنی نظام معنا که بهترین معانی، بالاترین معانی، هدایتگری نهایی در این بود که جاودانه هم هست. در دوران یوسف(ع) آن‌چه رایج بود به قرینه آن‌چه در قرآن آمده، عده‌ای از عالمان در دربارها بودند که این‌ها معبّر خواب بودند. یعنی تعبیر خواب آن دوره رایج بود. علمی بود که خیلی ترویج داشت، لذا یوسف از همین درون زندان، همین مسأله زمینه‌چینی می‌شود برای تعبیر خوابی که بعداً همه معبرین از تعبیر آن عاجز می‌شوند. پس تعبیر خواب یوسف در زندان مربوط به علم رایج آن‌زمان است منتهی «ممّا عَلّمنی ربّی» نه مثل آن‌ها با کسبشان و تحصیلشان و خواندنشان یاد گرفته باشند، خدا عنایت کرده است. لذا می‌گوید: تعبیری که از خواب شما بیان می‌کنم «ممّا علّمَنی ربّی» این نشان می‌دهد آدم باید حواسش باشد. هر کس به دنبال علم هست، هرگاه طهارت وجودی‌اش بیشتر باشد، خدای متعال افاضه می‌کند و علمش «علّمنی ربّی» می‌شود. اگر علم کسی «مِمَّا عَلَّمَنِي رَبِّي» شد، این پایان ندارد، هلاکت ندارد و بقاء دارد.
***********************
ایشان آقا و ما نوکر هستیم
حجت الاسلام والمسلمین حسینی قمی
خدا رحمت کند مرحوم آیت‌الله العظمی شیخ عبدالکریم حائری مؤسس حوزه علمیه قم، مرجعیتشان همزمان بود با مرحوم آیت‌الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی(ره). ایشان در نجف بود و آیت‌الله العظمی حائری در قم بود. یک کسی از مقلدین آیت‌الله العظمی حائری نزد ایشان می‌آید و می‌گوید: من می‌خواهم وجوهات و خمس بدهم اما نه به شما، مقلد شما هستم ولی اجازه می‌دهید به آیت‌الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی بدهم؟ مرحوم آیت‌الله العظمی حائری می‌فرماید: عجب، چه حرفی است می‌زنی؟ تو مقلد من هستی آنوقت آمدی اجازه بگیری که به آقای اصفهانی بدهی؟ ایشان آقاست و ما نوکر هستیم و اجازه لازم نداریم. دو مرجعی که تقریباً در ردیف هم بودند. در حالات مرحوم آیت‌الله العظمی حجت می‌دیدم، آیت‌الله العظمی حجت درس می‌دادند و همزمان با آیت‌الله بروجردی بودند. مرحوم آیت‌الله العظمی صدر، آیت‌الله العظمی خوانساری و آیت‌الله العظمی حجت سه مرجعی بودند که تمام موقعیتشان و آبرویشان و شخصیتشان را وقتی احساس کردند یک آقای دیگر بهتر می‌تواند مرجعیت شیعه را اداره کند. یعنی آیت‌الله العظمی بروجردی، تمام موقعیت و آبروی خود را در طبق اخلاص گذاشتند و تحویل ایشان بدهند. از این بالاتر گاهی برای ترویج آیت‌الله العظمی بروجردی فریاد می‌زدند، یک وقتی مرحوم خوانساری جلوی جمع می‌گوید: یادتان هست خدمت شما قوانین می‌خواندم؟ آقای بروجردی می‌گوید: نه، می‌گوید: بله، حق دارید چون شما شاگردانی مثل من فراوان داشتید و من استاد مثل شما کم داشتم.
در حالات این بزرگواران دیدم که وقتی مردم می‌پرسیدند: آقای حجت اعلم است یا آقای بروجردی؟ بعضی می‌گفتند: معلوم نیست بتوانیم بگوییم قطعاً ایشان اعلم است یا آن؟ یعنی در ردیف هم بودند، ایشان درس می‌دهد، درس آیت‌الله العظمی حجت تمام می‌شود. یک طلبه می‌گوید: آقا چقدر شما امروز قشنگ درس را توضیح دادید. همین بحث را دیروز آقای بروجردی نتوانستند به خوبی شما توضیح بدهند. شما چقدر قشنگ توضیح دادید. آقای حجت می‌گوید: عجب، پس آقای بروجردی هم همین‌جا را درس می‌گویند؟ فردا سر درس می‌آیند و می‌گویند: بسم الله الرحمن الرحیم، دیروز خبردار شدم آقای بروجردی همین‌جا را درس می‌گویند. دیگر لازم نیست من این را بگویم، همان درس برای شما کافی است. من بحثم را عوض کردم و یک بحث دیگری را شروع می‌کنم. هر کسی به جایی رسید در تواضع است. هرکسی تکبر کرد، امیرالمؤمنین می‌فرماید: خدا بر سرش زد.