زکات بر نُه چیز واجب است:
اول: گندم
دوم: جو
سوم: خرما
چهارم: کشمش
پنجم: طلا
ششم: نقره
هفتم: شتر
هشتم: گاو
نهم: گوسفند
اگر کسی مالک یکی از این نُه چیز باشد، با شرایطی که بعدا گفته می‌شود، باید مقداری را که معین شده به یکی از مصرف‌هایی که دستور داده‌اند برساند. (توضیح المسائل، مسئله 1853)
تذکر: سُلْت که دانه‌ای است به نرمی گندم و خاصیت جو دارد خمس ندارد. ولی عَلْس که مثل گندم است و خوراک مردمان صنعا می باشد زکاتش بنا بر احتیاط واجب باید داده شود. (توضیح المسائل، مسئله 1854)
شرایط وجوب زکات
شرایط واجب شدن زکات بر دو نوعند:
الف) شرایط زکات‌دهندگان
کسانی که زکات بر آنان واجب است باید دارای شرایط زیر باشند:
1ـ بلوغ
بنابراین، بر افراد نابالغ زکات واجب نیست و در مواردی که گذشت یک سال در پرداخت زکات شرط است، بلوغ از آغاز سال معتبر است و در غیر آن موارد انسان باید قبل از زمان تعلق گرفتن زکات بالغ باشد. (تحریرالوسیله، ج 1، ص 312، احدُها)
یادسپاری: اگر مالک گاو و گوسفند و شتر و طلا و نقره در بین سال بالغ شود، زکات بر او واجب نیست. (توضیح المسائل، مسئله 1857)
2ـ عقل
پس زکات بر کسی که مجنون است واجب نیست، و در مواردی که گذشت سال در پرداخت زکات شرط است باید در تمام سال عاقل باشد؛ و در غیر آن موارد قبل از زمان تعلق زکات، داشتن عقل معتبر است. (تحریرالوسیله، ج 1، ص 312، ثانیها)
3ـ آزادی
بنابراین بر کسی که بنده دیگری است زکات واجب نیست. اگر چه مالک شدن «بنده» را قبول داشته باشیم. (تحریرالوسیله، ج 1، ص 312، ثالثها)
4ـ مالکیت
پس بر مالی که بخشیده یا قرض داده شده، زکات واجب نیست. مگر بعد از پس گرفتن آن‌ها. همچنین در مالی که وصیت شده زکات واجب نیست؛ مگر بعد از فوت وصیت‌کننده و قبول وصیت از سوی وصیت‌شونده. زیرا قبول وصیت در تحقق ملک برای شخصی که برایش وصیت شده بنا بر اقوا معتبر است. (تحریرالوسیله، ج 1، ص 312، رابعها)
5ـ امکان تصرف کامل در مال
بنابر این در مال وقفی ـ اگر چه وقف خاص باشد ـ و اموال رهنی و مالی که به سرقت رفته، یا در زمین پنهان است و جای آن فراموش شده، یا گم شده است و همچنین مالی که در دریا افتاده و یا از غایبی به ارث رسیده و هنوز به دست وی یا وکیلش نرسیده و یا در مال قرضی، اگر چه امکان دریافت آن از بدهکار باشد، زکات واجب نیست. (تحریرالوسیله، ج 1، ص 313، خامسها)