درباره سوابق تاریخی جانشین سردار سلیمانی؛ اسماعیل قاآنی
مرد سایه سپاه قدس
عاطفه میرافضل
«صبرمان به پایان رسیده و تحمل بیش از آن را بر خود جایز نمی‌دانیم. آیا حرمت‌شکنی و توهین به مبانی این نظام، تاسف و پیگیری ندارد؟ آیا حریم ولایت فقیه کمتر از کوی دانشگاه است؟ آیا حریم امام، آن انسان کم‌نظیر، کمتر از جسارت به یک دانشجو است؟ آیا چند روز امنیت کشور را دچار اخلال کردن و به هر مؤمن و متدین حمله کردن و آتش زدن فاجعه نیست؟ آیا زیر سئوال بردن جمهوری اسلامی، این یادگار ده‌ها هزار شهید و شعار علیه آن دادن فاجعه نیست؟» این‌ها مطلع نامه‌ای بود که فرزندان سپاهی مردم به رئیس جمهور وقت؛ خاتمی نوشتند. در روزگاری که غائله کوی دانشگاه و زمینه‌سازی‌های پس از آن دل مردم را به در آورده بود. با وجود همه این برنامه‌ها و طرح‌ها، با روشنگری‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی و بصیرت مردم غائله 18 تیر 1378 مهار شد. به همین بهانه گذری به غائله آن روزگار داریم و پس از آن با شخصیت سردار قاآنی آشناتر می‌شویم.
فتنه 18 تیر 1378، یک شبه رخ نداد بلکه حاصل برنامه‌های بلندمدت دشمنان نظام در داخل و خارج بود. رئيس سازمان جاسوسي امريکا اعلام کرده بود: «در سال 1999 در ايران انتظار حوادثي را داريم که در اين بيست سال گذشته يعني از اوّل انقلاب تاکنون بي‌سابقه است.»
نشریه آمریكایی میدل ایست اكونومیك دایجست هم در اوایل تیرماه 1378، وعده داده بود که: «بیشتر ناظران در تهران بر این اعتقادند كه تابستان امسال شاهد یك آزمون حیاتی قدرت و حتی شاهد دورنمای رویارویی جدی بین جناح محافظه‌كار و اصلاح‌گرایان خواهد بود.»
آتشی که فرو نشست
بین سال‌های 1377 تا 78 وقایعی اتفاق افتاد که در ظاهر بین آنها رابطه‌ای وجود نداشت اما عناصر داخلی و خارجی کاملا مرتبط با هم عمل کردند تا به غائله 18 تیرماه رسیدند؛ کاهش درآمدهای نفتی، جنگ رواني عليه نظام اسلامي در شبکه های جهانی، تضعیف دستگاه‌های امنیتی و قضایی و تقویت شبکه‌های جاسوسی در داخل کشور تمام تلاش دشمن برای به انجام رسیدن نقشه‌هایشان بود. دشمن نیز از این فضا برای تحریک برخی از دانشجویان استفاده کرد تا بتواند با موج‌سواری در نهادهای آموزش عالی، فضای سیاسی را متشنج سازد.
رسانه‌های غربی در آن زمان با تیترهای درشت در مورد تعداد کشته شده‌ها در حادثه کوی دانشگاه به استقبال از این مسئله رفتند و نوشتند: «شایع شده است که تهران حکومت نظامی است و ارتش با تانک به خیابان‌ها خواهد آمد.» این رسانه‌ها همچنین بیان کردند: «بخشی از صدا و سیما به آتش کشیده شده و دفتر روزنامه کیهان تخریب شده است.» شایعه کشته شدن در حدود 25 نفر از دانشجویان نیز یکی دیگر از خبرسازی‌های رسانه‌های غربی در مورد حوادث سال 78 بود. در داخل ایران نیز رسانه‌های معاند با تیترها درشت و تنش‌زای خود نقش فراوانی در وقایع کوی دانشگاه داشتند. که تنها هدفش تحریک مردم و بدگمان کردن آنها به اصل نظام جمهوری اسلامی بود.
یکی دیگر از زمینه‌های فتنه 18 تیر، تضعیف نهادهای انقلابی توسط دشمنان بود. به گفته دبیرکل اسبق اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل: «در اتفاق سال 78 استراتژی دوگانه‌ای را آقای حجاریان به عنوان لیدر اصلاح‌طلبی طرح کرد که «فتح سنگر به سنگر» و «فشار از پایین و چانه‌زنی از بالا» عناوین این دو استراتژی بود. فتح سنگر به سنگر به این معنی که اصلاح‌طلبان توانستند دولت را فتح کنند و باید گام‌های بعدی هم اتفاق بیفتد که فقط شامل مجلس نمی‌شود بلکه آنها معتقد بودند که استراتژی سطح سنگر به سنگر را پیش ببرند و حتما دستگاه‌های نظامی و امنیتی مانند سپاه، وزارت اطلاعات و ناجا یکی از موانع اصلی بود. پروژه قتل‌های زنجیره‌ای زمستان سال 77 و کوی دانشگاه سال 78 را می‌توان به یاد آورد که مخاطب اصلی آن دستگاه اطلاعاتی-انتظامی و امنیتی بودند؛ دستگاه اطلاعاتی-امنیتی در قتل‌های زنجیره‌ای آسیب دید و دستگاه انتظامی در غائله کوی دانشگاه.
شکست توطئه
با وقوع حوادثی که در بالا ذکر شد و به دنبال آن، سلب آسایش و امنیت روانی از مردم و در راستای حمایت از رهبر معظم انقلاب، جمعی از فرماندهان سپاه نامه‌ای به رئیس‌جمهور وقت؛ محمد خاتمی نوشتند.
قسمت‌هایی ازاین نامه به شرح زیر است:
ریاست محترم جمهوری حضرت حجت‌الاسلام والمسلمین جناب آقای سیدمحمد خاتمی
با عرض سلام و خسته نباشید به استحضار می‌رساند:
به‌دنبال حوادث اخیر به عنوان مجموعه‌ای از خدمتگزاران دوران دفاع مقدس ملت شریف ایران، وظیفهٔ خود دانستیم مطالبی را خدمت حضرت‌عالی دانشمند ارزشمند عرضه بداریم. امیدواریم با سعهٔ صدر و شعار ارزشمند توأم با سیره‌ای که تبلیغ می‌فرمایید (شنیدن هر سخن و ایده ولو مخالف) به این موضوع که شاید درد هزاران زجرکشیدهٔ انقلاب باشد که امروزه به‌دور از هرگونه خط و خطوط با چشمی نگران، مسائل و حوادث انقلاب را می‌نگرند و سکوت، مسامحه و ساده‌انگاری مسئولین که از برکت خون هزاران شهید بر مسند نشسته‌اند، متحیر و متعجب‌اند.
جناب آقای خاتمی، قطعاً همهٔ ما حضرت‌عالی را انسانی وارسته، انقلابی، متدین و دارای ریشهٔ عمیق دینی در حوزه و دلسوز به انقلاب دانسته و می‌دانیم، اما نحوهٔ برخورد با حوادثی که همهٔ ما شاهد شادی و رقص دشمنان پیرامون آن هستیم و در اولویت قرار دادن پیگیری برخی اشتباهات و تخلفات و بزرگ کردن آنها در مقابل عدم توجه و یا کوچک جلوه دادن برخی دیگر از همین نمونه قانون‌شکنی و هتک حرمت و فشار، باعث شده است جریان‌های معاند با انقلاب گستاختر و در مقابل آن، مدافعان انقلاب محافظه‌کارانه و با دلزدگی توأم با ناامیدی، هر روز تحقیر شده و به ثمرهٔ این همه خون نگریسته و انگشت خود را با تاسف و تاثر می‌گزند.
جناب آقای رئیس‌جمهور، حمله به کوی دانشگاه همان‌طوری که رهبر بزرگوار و مظلوم این انقلاب فرمودند امری ناپسند، زشت و بد بود و علی‌رغم این‌که سخت‌ترین و تند‌ترین برخورد‌ها با آن انجام پذیرفت اما همهٔ مردم به دلیل ناپسندی عمل انجام شده این برخورد‌ها را پذیرفته و بر آن صحه گذاردند، اما سؤال مهم و پرابهام این است که آیا فاجعه فقط همین بود؟
جناب آقای خاتمی، چند شب پیش وقتی گفته شد عده‌ای با شعار علیه رهبر معظم انقلاب به سمت مجموعهٔ شهید مطهری در حرکت‌اند، بچه‌های کوچک ما در چشم ما نگریستند، انگار از ما سؤال می‌کردند غیرت شما کجا رفته است؟
جناب آقای رئیس‌جمهور، امروز وقتی چهرهٔ رهبر معظم انقلاب را دیدیم مرگ خودمان را از خداوند طلب کردیم چون که کتف‌هایمان بسته است و خار در چشم و استخوان در گلو باید ناظر پژمرده شدن نهالی باشیم که حاصل ۱۴ قرن سیلی و زجر شیعه و اسلام است.
در پایان با کمال احترام و علاقه به حضرت‌عالی اعلام می‌داریم کاسهٔ صبرمان به پایان رسیده و تحمل بیش از آن را در صورت عدم رسیدگی، بر خود جایز نمی‌دانیم.
در میان اسامی و
امضاکنندگان انتهای نامه، نام قاسم سلیمانی
و اسماعیل قاآنی نیز می‌درخشید.
پس از فصل‌الخطاب رهبر انقلاب نیز، تجمع عظیمی در روز 23 تیرماه در سراسر کشور شکل
گرفت و مردم در حمایت از نظام وارد صحنه شدند.
سوابق سردار قاآنی چیست؟
اسماعیل قاآنی متولد مشهد است و همانند سردار سپهبد شهید سلیمانی ۶۲ سال سن دارند. ایشان از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۲ فرماندهی گردان لشکر ۲۱ امام رضا(ع) خراسان که مقر آن در نیشابور بود را برعهده داشت و از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۶ فرمانده لشکر ۲۱ امام رضا(ع) بود و بعد از آن تا پایان هشت سال دفاع مقدس فرماندهی لشکر ۵ نصر خراسان را برعهده گرفت.با پایان یافتن جنگ تحمیلی، محسن رضایی فرمانده وقت سپاه پاسداران، سردار قاآنی را به قائم مقامی واحد هشتم عملیاتی نیروی زمینی سپاه پاسداران واقع در مشهد منصوب کرد.
او بعد از دفاع مقدس در قسمت‌های مختلف سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت داشت. قاآنی از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۶ معاون اطلاعات ستاد مشترک سپاه پاسداران و بعد از آن به مدت ۱۲ سال جانشین سردار سلیمانی در سپاه قدس بود.
نگاه جهان به سردار قاآنی
نکته قابل توجه درباره سردار قاآنی که برای محافل تحلیلی غرب بسیار مجهول بوده، نقش او در پیشبرد فعالیت‌های سپاه قدس در منطقه و جهان است.
در همین راستا یکی از سایت‌های انگلیسی به سوابق سردار اسماعیل قاآنی پرداخت است. در این مقاله آمده است که فرمانده جدید سپاه قدس مسئول تأمین مسائل مالی و تسلیحاتی نیروهای مقاومت در آفریقا و بخشی از شمال خاورمیانه است. همچنین این سایت انگلیسی(seenews) رابطه سردار قاآنی با مقامات و نیروهای حزب‌الله لبنان را بسیار خوب ارزیابی می‌کند.
به قدری برخی از رسانه‌های غربی، انگلیسی و آمریکایی از فرمانده جدید سپاه قدس واهمه دارند که در گزارش‌های اشاره می‌کنند که سردار قاآنی علاوه بر رابطه با نیروهای مقاومت در خاورمیانه ارتباطات بسیار خوبی از نظر مستشاری و همکاری با نیروهای مقاومت در آفریقا دارد که از جمله آنها می‌توان به شیعیان نیجریه اشاره کرد.
همچنین بسیار از تحلیل‌گران خارجی سردار قاآنی را مرد سایه و جانشین بالقوه سردار سپهبد شهید سلیمانی معرفی می‌کنند که با تجربه ۱۲ سال جانشینی در سپاه قدس نقش بسیار تأثیرگذاری در عملیات‌های برون‌مرزی سپاه و مقابله با نیروهای داعش و تکفیری در عراق و سوریه داشته است
افتخار بودن در لیست سیاه
جالب این که فرمانده جدید سپاه قدس در سال ۲۰۱۲ توسط آمریکا در لیست سیاه و تروریستی وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفت و از مصادره اموال خارجی او صحبت کردند؛ البته سردار قاآنی اعلام کرد این موضوع مایه افتخار اوست و هیچ مالی هم در خارج از ایران ندارد که آمریکایی‌ها بخواهند آن را توقیف کنند.
دلیل اصلی وزارت خزانه‌داری آمریکا از تحریم سردار قاآنی ارتباط‌های مالی وی با گروه‌های مقاومت نظیر حزب‌الله لبنان و حماس اعلام شده است. در همین رابطه روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال در گزارشی نوشته است که انتخاب سردار قاآنی به جانشینی سردار سپهبد شهید سلیمانی سبب می‌شود که شبکه‌های طراحی و ساماندهی‌شده فرمانده فقید سپاه قدس همچنان حفظ شود.
مهمترین گزینه ایران برای «انتقام سخت»نیز از همان ساعات اولیه پس از شهادت سردار سلیمانی، توسط رهبر معظم انقلاب به صورت رسمی ابلاغ و عملیاتی شده است. این گزینه بخش مهمی از حکم رهبر معظم انقلاب برای سردار قاآنی به عنوان فرمانده جدید نیروی قدس سپاه است: « برنامه آن نیرو عیناً همان برنامه دوران فرماندهی شهید سلیمانی است».
و چه گزینه‌‌ای سخت‌تر برای آمریکا از ادامه برنامه‌های سردار سلیمانی است؟! این همان پیامی است که ژنرال «مایک میلی» رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده به خوبی دریافت کرده و گفته است که طرح های قاسم سلیمانی حتی بعد از او نیز برای آمریکا همچنان قابلیت اجرایی شدن دارد. همان برنامه‌های که کاخ سفید را آنقدر منفعل کرد که راهی موقت، جز ترور ناجوانمردانه سپهبد سلیمانی پیدا نکردند.