یادگاری
حسنی اجمدی
چند روزی از رحلت حبیبم محمد می‌گذرد. فاطمه و علی در این ایام سختی‌های زیادی را تحمل کرده‌اند. در همین روزها مردی به محضر فاطمه رسید و به او گفت: ای دختر رسول خدا آیا پیامبر چیزی نزد شما به یادگار گذاشته است تا مرا از آن بهرمند سازید؟
فاطمه خدمتکار را صدا کرد و به او گفت: آن نوشته را بیاورد.
خدمتکار رفت و بعد از مدتی بازگشت و گفت: بانو آن نوشته را نیافتم.
قلب زهرا مالامال از اندوه و ناراحتی شد، روی به خدمتکار کرد و گفت: هر طور می‌توانی آن نوشته را پیدا کن که ارزش آن برای من برابر با حسن و حسین است.
خدمتکار که رنج و اندوه را در سیمای بانوی خود دید برخاست و به جستجوی نوشته همت گماشت. تا آن را یافت و شادمان نزد فاطمه بازگشت. فاطمه از پیدا شدن نوشته پدرش لبخندی بر چهره‌اش نقش بست. خدمتکار جلو آماده و نوشته را به دست فاطمه داد. فاطمه نوشته را گرفت و بر دیدگانش گذاشت. یاد محمد هر لحظه با او بود. فاطمه نوشته را مقابل صورت گرفت و آن را باز کرد. در آن نوشته شده بود:
«از مؤمنین نیست کسی که همسایه‌اش از آزار او در امان نیست و کسی که به خداوند و روز قیامت ایمان دارد سخن خوب می‌گوید یا سکوت می‌کند.
خداوند انسان خیّر، بردبار و عفیف را دوست دارد و انسان بد زبان، کینه توز و گدای اصرار کننده را دشمن می‌دارد. حیا از ایمان است و ایمان سبب ورود در بهشت می‌باشد و فحش از بی‌شرمی سبب ورود در جهنم است.»
فاطمه بار دیگه نوشته و سخنان محمد را می‌بوسد و آن را به مرد می‌دهد تا از نصایح آن بهره مند گردد.
منبع:
بحارالانوار، ج 43، ص 82.
عقیقه
علت نام‌گذاری عقیقه
در علت نامگذارى اين سنت به «عقيقه»، دو احتمال در «مجمع‌البحرين» آمده: 1- عقيقه به معنى مويى است كه نوزاد هنگام تولد دارد و چون در روز هفتم معمولا اينمو را مىتراشند و گوسفندى ذبح مىكنند، به همين مناسبت، آن حيوان را عقيقه مىگويند؛ 2- عقيقه از ريشه «عقّ» به معنى «شق» و شكافتن است و چون گلوى حيوان هنگام ذبحشكافته مىشود، به آن عقيقه مي‌گويند.
لزوم عقیقه
امام صادقعلیه‌السلام مي‌فرمايند: بلا دائما بر روي سر بچه در حال گردش است، و عقيقه، از سر او دور مي‌كند.
علاّمه مجلسي (قدّس سرّه) در كتاب «حلية المتّقين» مشروحا آداب عقيقه را ذكر فرموده که اجمال آن با اقتباس چنین است:
عقيقه فرزند سنّت مؤكد است بر کسی که قادر است، و
بعضي از علما واجب دانسته‌اند و بهتر آن است كه در روز هفتم واقع شود، ولی اگر
تأخير افتاد، تا زمان بلوغ فرزند، بر پدر؛ ولي پس از بلوغ تا آخر عمر بر خود فرزند
سنّت است كه عقيقه‌اش را انجام دهد!
پیرمرد
۹۰ساله‌ای نزد رسول اکرمصلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم آمد و گفت: من می‌خواهم سالم بمانم و بیمار نشوم. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم سؤال کردند آیا شما تاکنون عقیقه شده‌اید؟ او
پاسـخ داد خیر؛ رسول اکرمصلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم
فرمودند: پس خودت را عقیقه کن.
شرایط عقیقه
اگر عقيقه شتر است، بايد پنج سال يا بيشتر و اگر بز
است از يك سال بالاتر باشد و اگر گوسفند است؛ سن او كمتر از شش ماه نباشد، و اگر
بيشتر باشد، بهتر است.
بيضه‌اش
كشيده و شاخش شكسته و گوشش بريده و بسيار لاغر و كور نباشد و به گونه‌اي لنگ نباشد
كه راه رفتن براي او دشوار باشد.
برای پسرها حیوان نر و برای دخترها حیوان ماده
عقیقه داده شود.
اگر
حيوان براي عقيقه موجود نباشد، صبر كنند تا فراهم شود.
براي
خوردن عقيقه، شرط نيست كه فقير باشند؛ ولي دعوت كردن از فقيران آبرومند و صالحان،
بهتر است.
کراهت دارد که پدر و مادر فرد عقیقه شده از گوشت عقیقه بخورند و این کراهت برای مادر بیشتر است. همچنین مکروه است که واجب النفقه‌های پدر از این گوشت تناول کنند. مثلا خواهر و برادر این فرد که هنوز واجب النفقه پدر هستند، کراهت دارد از این گوشت بخورند ولی اگر این خواهر و برادر ازدواج کرده باشند یعنی واجب النفقه نباشند، اشکالی ندارد که بخورند. بهتر است کسی که عقیقه شده نیز از این گوشت نخورد.
مکروه است که پدر و مادر و واجب النفقه‌های پدر از اجزای باقی مانده حیوان عقیقه شده مثل کله و پاچه‌ها و جگر و... استفاده کنند.
گوشت عقیقه را می‌توان به صورت خام به فقرا و مؤمنین داد ولی بهتر است پخته شود و بهتر است با آب و نمک و نخود پخته شود.
بهتر است که استخوان حیوان عقیقه شده شکسته نشود، البته اگر شکسته شد، اشکالی ندارد.
نکته: دلیلی بر دفن استخوان‌های عقیقه وجود ندارد. اگرچه در عرف ما خیلی مرسوم است که استخوان‌های عقیقه شده را دفن می‌کنند ولی خیلی از فقها می‌گویند ما دلیلی بر استحباب این امر پیدا نکرده‌ایم.
رابطه انسان و عمل
آیت الله جاودان
یک مردی است از اصحاب حضرت باقر و صادقعلیهما‌السلام. ظاهرا هم حضرت باقر. به نام سعد. اسم ایشان را اصحاب سعد الخیر می‌گفتند. سعد الخیر. الان هم در روایات بگردید یا در شرح احوال اصحاب بگردید به نام سعد الخیر است. این سعد الخیر نواده مروان است. مروان جزء بدترین دشمنان اهل بیت است. این مثلا از دوستانش، از رفقای صحابی شنیده بود که ائمه علیهم‌السلام بنی امیه را به طور کلی لعنت می‌کنند. بنی عباس را نمی‌شود به طور کلی لعنت کرد. اما بنی امیه در زیارت عاشورا آمده دیگر. بلدید. لَعَنَ الله بَنی اُمَیَّهَ قاطِبَهً. همه‌شان. او از این مسأله خبردار شده بود و همه چیزش به هم ریخته بود. من آدم جهنمی‌ام. من آدم ملعونم. به زبان کی؟ به زبان امام باقر و امام صادق ملعونم. نمی‌شود دیگر. کارش نمی‌شود کرد. هیچ فرضی ندارد. فرض جبرانی، فرض نجاتی. بعد از اینکه خبردار شد و این مطلب را فهمید، وقتی خدمت امام رسید، گریان بود. یعنی صدایش به گریه بلند بود. یعنی در گریه داد می‌زد. خدمت امام رسید گفت آقا من داستانم این است. فرمودند که تو از بنی امیه نیستی. تو از بنی امیه نیستی. تو از ما خاندانی. چرا؟ به خاطر رفتار و اعمالت. رفتار و اعمال تو، رفتار و اعمال بنی امیه نیست. رفتار و اعمال تو، رفتار ماهاست. یعنی هرچه داری از امام باقر و امام صادق داری. از ائمه داری. بنابراین تو، ببینید اصلا تو از مایی. تو با ما خویشاوندی. نه اینکه با آن‌ها خویشاوند باشی. آن نسب است. یک چیز کوچکی است. این اصل است. شخصیت آدم به عملش است. من داشتم فکر می‌کردم. گاهی مثلا در تلویزیون مثلا دیده می‌شود. حالا من نمی‌دانم کجا و چه جوری. یک انسانی را نشان می‌دهد که این انسان نقشه است. نقاشی است. انسانی را نشان می‌دهد که با آجر ساخته شده. یک انسانی با آجر ساخته شده. در عکس است دیگر. حالا آدمیزاد با آجرهای عمل خودش ساخته می‌شود. نسبش چه؟ هیچی. شهر و دیارش چه؟ این کجایی است؟ آن شخصیت آدم را نمی‌سازد. آنچه که شخصیت آدم را می‌سازد، عملش است.
**************************************************
با این کلام من معالجه شدم
آیت الله حق شناس
ايشان بهعنوان تأثير تربيت استاد مي‌فرمودند: «در آن اوايل كه براي تحصيل علوم ديني به محضر استاد رسيده بودم، روزي به ايشان عرض كردم: اين دايي بنده هيچ توجهي به بنده ندارد ـ مرحوم دايي بنده خيلي متمكن بود ـ استاد فرمود: چه گفتي بابا جان؟ گفتم: ايشان پولدار است؛ اما توجهي به من ندارد. فرمود: اين توقع، شعبه‌اي است از محبت دنيا كه در قلب تو رسوخ كرده است، زود زود بايد اين را از قلبت خارج كني، دايي كدام است!؟ بايد بگويي خدا، و از امام زمان صلواتا... وسلامه‌عليه بخواهي. ایشان بعد از نقل این واقعه اضافه می‌فرمودند: آقا همانطور كه طبيب جسماني معالجه مي‌كند، طبيب روحاني هم معالجه مي‌كند. با این کلام من معالجه شده بودم؛ حالا ببينيد تربيت چه اثري مي‌بخشد. يك آقا شيخ رضا علمايي بود و قريب نود سال سن داشت. مرد خوبی بود. مدتی بعد به من رسیده گفت: من رفتم پيش دايي شما و شهريه كلاني براي شما قرار گذاشتم. گفتم: به اجازه چه كسي رفتي؟ ـ من همان آدم قبلي بودم. اين تأثير درس‌هاي اخلاقي است كه اينجور آدم را عوض مي‌كند ـ روز قيامت در حضور پيغمبرصليا...عليه‌و‌آله‌وسلم گريبان تو را خواهم گرفت. گفت: بابا من رفتم احسان كردم. گفتم: نخير احسان نبود. بايد بروي به دايي من بگويي اگر تو پول مي‌خواهي، حواله بده به من برای شما بفرستم. اما اگر دايي حواله مي‌داد، من از کجا مي‌توانستم اين حواله را پرداخت كنم؟ البته روي قوه قلب و توجه به مقام مقدس امام زمان اين حرف را زده بودم. گفتم: توبهات اين است كه بايد بروي به دايي بگويي كه ايشان گفت: من پول ضرور ندارم، و اگر تو پول مي‌خواهي، می‌توانی به من مراجعه كني. اگر نروي و اين‌ها را به داييام نگويي، من از سر تقصير تو نمي‌گذرم.
**************
خدمت به همسر
اگر مي‌دانستند كسي نسبت به همسرش بد رفتار مي‌كند، بسيار خشم مي‌گرفتند. نسبت به همسر بزرگوار خودشان نيز نهايت ادب و احترام داشتند، و مي فرمودند: «من كمال خود را در خدمت به خانم مي‌دانم، و خود را موظف مي‌دانم كه آن چه ايشان مي‌خواهد فراهم كنم.» و بسيار كم اتفاق مي‌افتاد كه بدون ايشان به مسافرت بروند.
*********************************************************
ظلم به کسی که پناهی جز خدا ندارد
حجت‌الاسلام و المسلمین عاملی
کسی که در این دنیا کاری کرده که صدای مظلوم به جایی نرسد، مثلا ظلمی کرده به کسی که مدرکی ندارد به دادگاه بیاید از خودش دفاع کند، صدایش به جایی نمی‌رسد. می‌داند این خانم نمی‌تواند به خانه پدر برگردد، می‌گوید: این است می‌پسندی... نمی‌پسندی برو خانه پدرت! این می‌سوزد و صدایش به جایی نمی‌رسد و چون صدایش به جایی نمی‌رسد خدا این را داخل دیگی در بسته می‌کند که صدایش به جایی نرسد! «فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ» (همزه/9) این جزای عمل است. از عمق دلش سوخته است، آتش گرفته و سوخته است. آه کشیده است، خدا یک آتشی درست می‌کند که دلش را بسوزاند. «نارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ، الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَة» (همزه/6و7) آتش خدا بر دل‌ها زبانه می‌کشد. طرف را شکسته است، «الْحُطَمَةِ، وَ ما أَدْراكَ مَا الْحُطَمَةُ» (همزه/4و5) حَطم، خرد کردن را می‌گویند. یعنی بسیار بسیار شکننده، چون طرف را شکستی، باید بشکنی. امیرالمؤمنین‌علیه‌السلام فرمود: قبر را گورکن می‌کند و عمل را شما می‌کنی. امام حسین‌علیه‌السلام یک جمله دارد پیامش خیلی مهم است. لحظه‌های آخر کربلا، امام حسین تشریف آوردند خداحافظی کنند از حضرت امام سجاد، اگر کسی در موقعیت بحرانی باشد چه وصیتی می‌کند؟ در آن موقعیت بحرانی وصیت اخلاقی کرد. پسرم! «ایاک» مبادا ظلم کنی به کسی که غیر از خدا هیچ پناهی ندارد! بعضی را می‌بینید که خیلی خودش را زرنگ می‌داند که اموال کسی را گرفت، این عالم شعور دارد. این عالم زننده است و می‌زند.