گلاب‌بانو

نامه‌رسان

می‌خواست چیزی بگوید. دهانش را که باز می‌کرد آب از لابلای لب‌هایش می‌دوید توی گلویش. اکسیژن را نگه داشته بود تو ریه‌هایش. کم‌کم داشت حباب‌های ریزی از دهان بیرون می‌داد.

سربازی که بیرون بالای سرش ایستاده بود خیال رفتن نداشت. چقدر می‌توانست این زیر بماند؟ چند دقیقه؟
سرباز سیگاری از جیبش بیرون آ‌ورد، روشنش کرد و ایستاد بالای سر او، سیگار را با ولع می‌کشید. شانس آورد، گلوله‌ای مستقیم به پیشانی سرباز خود و او را با همان سیگار روشن خاموش کرد. سرش را بیرون آورد و با ولع اکسیژن توی هوا را داخل ریه‌هایش کشید. انگار دفعه اولی بود که نفس می‌کشید. سیگار خاموش خیس خورده روی آب، افتاده بود کنار جنازه سرباز. سبک و آرام حرکت می‌کرد.

کوله‌اش را برداشت. همه‌چیز زیر آب سنگین‌تر شده بود، کوله را مثل وزنه ده تنی روی دوشش انداخت. باید بچه‌ها را می‌رساند آن‌طرف مرز، پیش خانواده‌هایشان، عباس، مجید، حسین، سروش، نوید، همگی توی کوله‌اش بودند. تمام یادگاری‌ها، وصیت‌نامه‌ها، پلاک‌ها، گوشی‌های همراه شکسته یا سالم و خاموش، همه آن‌ها توی کوله بودند.
بچه‌ها را روی شانه‌هایش جابجا کرد و نشست کنار خاکریز. سرمای آب زیر پوستش بود. باید خودش را خشک می‌کرد. خودش را گرم می‌کرد. اما دیده می‌شد. به محض این‌‌که می‌نشست، به خواب می‌رفت. بدنش سنگین می‌شد، سرش روی شانه می‌افتاد. بچه‌ها می‌آمدند به سمتش، پاشو پاشو! تنبل! چقدر می‌خوابی؟ الان که وقت خواب نیست. سرش را می‌گذاشت روی دست‌هایش، گوش‌هایش را می‌گرفت.

سروش می‌زد زیر آواز، چیزی را می‌خواند و بچه‌ها تکرار می‌کردند. از تکرار این سرود خوابش سنگین‌تر می‌شد.
مجید می‌گفت: این را می‌خوانیم که تو هم با ما بخوانی نه این‌که خوابت ببرد. بعد داد می‌زد: بچه‌ها ریتمش را عوض کنید! رفیقمان خوابش برد. بچه‌ها در هم و برهم می‌شدند و صدا‌ها با هم مخلوط می‌شد. هر کی هر چی دلش می‌خواست می‌خواند. عباس گفت: مرد حسابی! گرفتی خوابیدی؟ مادرت آن‌طرف منتظر است. بلند شو، ماشین را آتش کن! سوار شویم برویم. یک بار کارمان به تو افتاده، ببین چطور ما را می‌رقصانی!

این را جدی می‌گفت. نگاه کن ببین نامه من خیس نخورره باشد.

نامه‌اش خیس نخورده بود. گذاشته بودم لابلای چندتا مشمع و پیچیده بودند به ده‌تا نامه دیگر .

نامزد حسن هم منتظر است. بلند شو!

داد می‌زند، عصبانی که می‌شود، رگ گردنش باد می‌کند. حرکت بعدی‌اش این است که قهر کند. سرم را می‌چرخانم سمت عصبانیتش. خب! حالا یکم بخوابم بیدار می‌شوم. آتش می‌کنم که برویم. نمی‌دانم چرا عصبانی‌تر می‌شود. قبلا نمی‌شد. دستش را مانند کشیده‌ای محکم به سمت من پرت می‌کند. دستش محکم زیر گوشم می‌خورد. پرت می‌شوم گوشه خاکریز. چشم باز می‌کنم گلوله‌ای نشسته به کوله‌پشتی. انگار با ضربه سیلی عباس سرم را کنار کشیده‌ام، جاخالی داده‌ام. دستت درد نکنه عباس جان! فدای چک زدنت، جانم را نجات دادی. همه‌چیز پاره شده و نامه‌ها و پلاک‌ها روی زمین ریخته‌اند.

نامه‌ها

حسن را نمی‌دانم اما من به مادرم قول داده‌ام که خودم را به او برسانم. باید ببرنش مشهد. دفعه آخری که می‌گفت اجازه می‌دهم بروی، شرط کرد وقتی برگشتم با خودم ببرمش مشهد.

گفتم: برگردم، می‌برم.

گفت: برنگشتی هم بیا من را ببر مشهد. تو وصیت‌نامه‌ام نوشته‌ام که اصغر، خواهرزاده‌ام این کار را بکند. در عوض تاکسی را بردارد و با آن کار کند. مال خودش، فقط تا مادر و حاجی زنده هستند مشهدشان قطع نشود.

نوشته‌ام این حکم سند را دارد و آخرین وصیت من است. ما محاصره شده‌ایم. این‌جا من، بجز بی‌بی کسی را نمی‌شناسم که نامه‌ام را به دست خانواده‌ام برساند. یک پسری از یک ماه پیش خودش را به ما رسانده، قول داده این نامه‌ها و وصیت‌نامه را با خودش ببرد. قول داده ما را جا نگذارد. پسر بدی نیست. کمی سر به هواست اما زیر آبی رفتش خوب است. جنگ که بالا بگیرد معلوم نیست او هم زنده بماند یا نه! کارش درست کردن و تعمییر ماشین‌های جنگی است. زیاد دست به تفنگ و خمپاره نیست. امیدوارم نامه‌رسان خوبی باشد.

حسن هم در حال نوشتن نامه برای دختر خاله شیرینی خورده خودش است. بی‌سیم مرتب فریاد می‌زند. کسی آن‌طرف نشسته و به ما به زبان عربی می‌گوید که محاصره شده‌ایم. ما خودمان می‌دانیم چه خبر است لازم نیست این‌ها را به ما بگویید. می‌گوید که روحیه ما ضعیف شود. حسین و مجتبی وصیت‌نامه‌هایشان را نوشته‌اند، در حال بازی کردن منچ هستند و ریز ریز می‌خندند. باید منتظر عملیات دشمن بمانیم. از دیشب سکوت کرده‌اند. سنگی و فقط تک و توکی صدا از گلوله و رگبار می‌آید. جابجایی‌شان کم است، پس زیاد نیستند و پشتیبانی‌شان توپ است. چون ماشین صلا و غذاست که مرتب می‌آید و می‌رود بار خالی می‌کند و دوباره تو خاکریز گم می‌شود. بارشان اسلحه و تیربار است. سروش دوربینش را پایین می‌آورد و می‌گوید: ای کاش چندتا از این ماشین‌ها می‌آمدند اشتباهی این‌طرف. ما دست خالی هستیم و چیزی برای جنگیدن نداریم، گلوله‌هایمان تمام شده، از گروه جدا شده‌ایم و این‌جا گیر افتاده‌ایم، نه غذای کافی داریم و نه آب آشامیدنی مناسب، خمپاره هم که چندتایی بیشتر نیست.

علی می‌گوید: مردانه‌اش این است که دست خالی با هم کشتی بگیریم، پنجه تو پنجه. بعد همان‌طور که نشسته تو تاریکی روی زمیی غلت و واغلت می‌زند. دستش را بالا می‌برد و پایش را پایین می‌آورد. یک ملق و یک پیچ و گردش و محکم با پشت زمین می‌خورد. انگار واقعا حریف دارد توی تاریکی معلوم نبست می‌زند یا می‌خورد اما یا علی یا علی می‌گوید بچه‌ها نگاهش می‌کنند. کم‌کم همگی تشویقش می‌کنند؛ ماشالله! ماشالله! خاکش کن علی جان! برای تو کاری ندارد قهرمان. بعد یک دفعه غلط می‌نشیند، دست‌ها را به زانو‌ها حلقه می‌کند و می‌گوید: چه فایده؟ مرد نیستند که بیایند جلو، نشسته‌اند از آن دور دورها تیر می‌اندازند .

غافلگیری در بهشت

می‌خواهم بگویم: حاج خانم! آن‌جا را می‌بینی؟ عباس است که دارد می‌آید. می‌پیچد توی کوچه با آن قامت قشنگ و رعنایی که دارد. ماشالله از چشم بد بدور باشی پسرم. می‌خواهم نشانش بدهم. از همان دور دستش را برای من بالا می‌برد، نگاهش را به من می‌دوزد. دست‌هایش را طوری بالا می‌برد که یعنی به مادر نگو من این‌جا هستم. می‌خواهم غافلگیرش کنم .

می‌گویم: عباس جان! می‌ترسم! پیرزن زهره ترک می‌شود. این چه عادتی است که یکبار با دست باندپیچی می‌آیی و یک بار با پای شکسته. حالا هم که سر تا پا سفید پوشیده‌ای. هر بار همین‌طوری مادرت غافلگیر می‌شود، نمی‌خواهد تو چیزی به آن اضافه کنی.

می‌خندد. خنده‌هایش از خودش جلوتر هستند. انگار سرش آمده نزدیک‌تر. ما همگی سر کوچه ایستاده‌ایم و منتظریم آمبولانس بیاید. هفته پیش پیکرها را آوردند و شناسایی کردند. وصیت‌نامه و عکس‌ها هم رسیده، امروز تحویلشان می‌دهند. حاج‌خانم از دیروز به تقلا افتاده، همه را خودش شخصا زنگ می‌زند برای نهار امروز وعده می‌گیرد و می‌گوید: مراسم عباس است بیایید. خودش هم از صبح چادر خاکستری گل‌دارش را که برای مهمانی دوخته و کنار گذاشته سرش کرده و آمده، ایستاده سر کوچه. مهمان‌ها می‌آیند تک تک و ما منتظر عباسیم. حاج خانم صورتش را پیچید لابلای چادر گل‌های ریز نارنجی افتاده‌اند روی پیشانی‌اش. می‌خواهم بگویم نگاه کن! عباس از آن سمت می‌آید. ببین! پشت سرت را نگاه بینداز.
عباس نمی‌گذارد. دست به ریشش می‌کشد که پدر جان بگذار این دفعه را هم غافلگیرش کنم. قول می‌‌دهم دیگر این بیمزه بازی‌ها را کنار بگذارم. کنار نمی‌گذارد، از بچگی این‌طور بوده، جای دیگری منتظرش باشی و عباس از جای دیگری سر در بیاورد. اشاره می‌کنم، حاج‌خانم! حاج‌خانم! نگاهش به سمت دیگری است. عباس را نمی‌بیند.
عباس می‌گوید: حاجی شما که زن ذلیل نبودی. تا آمبولانس این سمتی بچرخد طول می‌کشد.

عباس و دوستاتش نشسته‌اند پشت آمبولانس. یکی‌شان چیزی تعریف می‌کند بقیه می‌خندند. عباس خاطره مدرسه رفتش را می‌گوید. من که می‌رسم، از جا نیم‌خیز می‌شوند، سرهایشان از سقف آمبولانس بیرون می‌زند. می‌ایستند، باد در موهای سیاهشان می‌پیچد و دوباره جابجا می‌شوند و می‌نشینند تا برای من هم جا باز شود. کنارشان می‌نشینم؛ چه بوی عطری می‌دهند. می‌گویم: عباس! وایسا حاج‌خانم را هم سوار کنیم. خسته شده از صبح ایستاده، از دیروز تقلا می‌کند. عباس می‌گوید: الان نه حاجی. گفته‌ام اصغر ببرتش مشهد. با همین ماشین می‌رویم دنبالش. زیارت روی دلش مانده. بگذار زیارتش را که کرد تو حیاط صحن که نشست، می‌رویم غافلگیرش می‌کنیم.

این بار با هم می‌رویم. می‌خواهم این چیزها را برای حاج‌خانم بگویم. پلک‌هایم به هم چسبیده باز نمی‌شود. دستم کنار افتاده. عباس کفش‌هایم را برمی‌دارد؛ بپوش حاجی جان! بپوش! وقت رفتن است. ما می‌رویم تا حاج‌خانم پشت سرمان بیاید این بار از این طرف می‌رویم... و یک مسیر سبز پر درخت را نشانم می‌دهد.