تب داغ کریسمس
هژمونی کاج
نیلوفر حاج قاضی
اسکروچ را يادتان هست؟چارلز ديکنز، سرود کريسمس را در سال 1843 ميلادي نوشت و انگار پرداختن دیکنز به روایت‌هایی از کریسمس و به دنبالش آغاز سال نوی میلادی برگزاری جشن‌های مربوط به تولد حضرت عیسی سلام‌الله علیه را پررنگ‌تر کرد، حتی برای جماعت مسلمان ایرانی.
شخصيت اصلي اين داستان، مردي است به نام اسکروچ که بی‌نهایت خسيس و بي‌عاطفه است و جز به جمع کردن پول فکر نمي‌کند. او نهايت خساست را در مورد کارمند خودش و همين‌طور در مورد تنها خويشاوند زنده خود یعنی خواهرزاده‌اش، روا مي‌دارد تا آن‌که سرانجام در يک شب کريسمس در اثر تحولاتي، خواب‌های عجیبی هم می‌بیند، شخصیتش دگرگون شده و تبديل به يک فرد مهربان و گشادهدست مي‌شود.
آیا جامعه ما افسرده است؟
یکی از طرفداران پر و پا قرص برگزاری کریسمس و ولنتاین می‌گوید: دنیا که به آخر نمی رسد! چه ایرادی دارد که ما هم در خانه یک درخت کاج با این تزئین‌های جذاب داشته باشیم؟ این رنگ‌های شاد را ببینید. پاپانوئل با آن لباس قرمز و ریش‌های سفید بلندش، درست برعکس حاجی فیروز خودمان که میان خیابان می‌چرخد و دایره زنگی می‌زند و پول جمع می‌کند، بابا نوئل گشادهدست است و کادو می‌دهد. عمونوروزمان هم که خودش دنبال ننه سرماست و هیچ‌وقت هم به او نرسیده است. تازه در جامعه افسرده امروز چه اشکالی دارد با گرفتن جشن کریسمس شاد شویم؟ این‌ها عقیده دوستانی است که کریسمس بیشتر از عید نوروز شادشان می‌کند. جالب این‌که در حالی ادعای افسردگی دارند که همین چند وقت پیش آنها را به زور از توی کاسه پر و پیمان شب یلدا بیرون کشیدند.
سوی دیگر ماجرا این است که بسیاری از این دوستان یا به‌شدت پان ایرانیسم و کوروش پرستند، یا ترتیب ماه‌های میلادی را به درستی نمی‌دانند یا بدتر این‌که اصلا نمی‌دانند فرق میان کریسمس و ژانویه چیست!
بازار پر رونق
اگرچه برخی فروشنده‌ها اعلام می‌کنند که به‌دلیل افزایش قیمت ارز و مسائل اقتصادی امسال تمام کالاهای مربوط به ژانویه که وارداتی هستند، گران‌تر از سال قبل شده‌اند. اما با وجود گرانی، تعداد مشتریان این بازار همچنان زیاد است. مغازه‌های فروش اجناس مربوط به سال نوی میلادی پررونق هستند. مورد جالب دیگر این است که تخمین زده می‌شود حدود 300 تا 370 هزار مسیحی که بیشتر آنها ارمنی یا آسوری هستند در شهرهای تهران، اصفهان، تبریز و ارومیه زندگی می‌کنند. در خود تهران نیز محله‌هایی چون خیابان‌های میرزای شیرازی، ویلا، مجیدیه و شیخ هادی همشهریان ارمنی بسیاری را در خود جای داده‌اند. در شهر اصفهان نیز می‌توان به محله جلفا که سابقه تاریخی خود را دارد و از مناطق ارمنی‌نشین این شهر است اشاره کرد. بر اساس اطلاعات موجود برخی از مسیحیان کریسمس را در 25 دسامبر و سال نو را در اول ژانویه جشن می‌گیرند اما ارامنه جشن کریسمس را در 6 ژانویه برگزار می‌کنند.
کلیسای حواری ارمنی طبق سنت منحصر به فردی، روز میلاد و همچنین روز غسل تعمید مسیح را هم‌زمان در روز ششم ژانویه جشن می‌گیرند.
ایام دوازده روزه کریسمس با سالروز میلاد مسیح در ۲۵ دسامبر آغاز گشته و تا جشن خاج‌شویان در روز ۶ ژانویه ادامه می‌یابد. هرچند مهم‌ترین عید مذهبی در گاه‌شمار مسیحی، روز عید پاک (به‌عنوان روز مصلوب شدن و رستاخیز عیسی) است، بسیاری به‌خصوص در کشورهای ایالات متحده و کانادا، کریسمس را مهم‌ترین رویداد سالانه مسیحی محسوب می‌دارند. با وجودی که این روز یک عید مذهبی شناخته می‌شود از اوایل سده بیستم میلادی به بعد به‌طور گسترده به‌عنوان یک جشن غیر مذهبی برگزار شده و برای بیشتر مردم، این ایام فرصتی است برای دور هم جمع شدن اقوام و دوستان و هدیه دادن به هم. کریسمس با آیین‌های ویژه‌ای به‌طور مثال آراستن یک درخت کاج، برگزار شده و شخصیتی به نام بابانوئل که نام دیگرش سن خوزه است، در آن نقشی مهم دارد.
داستان بابانوئل در تاریخ خودشان
در سده چهارم میلادی، یکی از اسقف‌های آسیای صغیر (ترکیه امروز) به خاطر رفتار مهربانانه‌اش با کودکان شهرت یافت. این شخص که بعدها به سنت نیکولاس (نیکولاس قدیس) شهرت پیدا کرد در نقاشی‌های قرون وسطی و عصر رنسانس به شکل مردی بلندبالا با چهره‌ای جدی و نجیب نشان داده شده‌است و تا حدود قرن شانزدهم، جشن مخصوص او در روز ششم دسامبر در سراسر اروپا برگزار می‌شد. اما از آن پس، این جشن تنها به پروتستان‌های هلند منحصر شد. مهاجران هلندی که به آمریکای شمالی کوچ کردند، این رسم را با خود به آن کشور بردند و در آن‌جا بود که نام او به سانتا کلوز به انگلیسی تغییر یافت.
آیین‌های کریسمس
برگزاری کریسمس در کشورهای مختلف مسیحی بنا به سنت و رسم و رسوم آنان، تفاوت‌هایی با یکدیگر دارد. اما مشترکات این مراسم این است که: مسیحیان برای جشن گرفتن میلاد عیسی مسیح به کلیساها می‌روند، در منزل یک درخت کاج را تزیین و چراغانی می‌کنند و در خیابان‌ها و کوچه‌ها دسته‌دسته سرودهای پرستشی و شکرگزاری اجرا می‌کنند اما برای رضای خدا هم که شده یادمان بماند که تاریخ برگزاری و رسم و رسومات مسیحیان ایران که با نام ارامنه می‌شناسیم‌شان با خارجی‌ها متفاوت است.
يادتان باشد، روز 25 دسامبر، يعني روزي كه برخی مغازه‌ها، خبرگزاری‌ها ، کانال‌ها و روزنامه‌ها از كريسمس مي‌گويند و مي‌نويسند و عيد ميلاد حضرت مسيح را تبريك مي‌گويند، به هموطن ارمنی خودتان تبريك نگوييد، چون روز 25 دسامبر در خانه ارمني‌ها هيچ خبري از عيد نيست. كريسمسِ ارمني‌ها روز ششم ژانويه است! اين تفاوت هم چيزي است مثل اختلاف شيعه و سني بر سر تاريخ تولد پيغمبر اسلام. بيشتر مسيحيان دنيا، از جمله كاتوليك‌ها، پروتستان‌ها و بخش بزرگي از ارتدوكس‌ها معتقدند تاريخ تولد حضرت مسيح 25 دسامبر است. كليساي ارمني ایران هم، كه كليساي مستقلي است و به هيچ‌يك از فرقه‌هاي اروپایی، امریکایی تعلق ندارد معتقد است تاريخ تولد حضرت مسیح سلام‌الله علیه ششم ژانويه است. جان مادرتان یادتان باشد کریسمس ایرانی‌های ارمنی پنج روز بعد از آن است.
اصطلاح دیگری هم که ایرانی‌های دو آتشه و سینه چاک درباره آن نمی‌دانند درباره هموطنان آسوري است. خیالتان راحت باشد اگر در تبریک کریسمس به هموطنانتان خیلی جدی هستید و پشتکار دارید با خيال راحت مي‌توانيد همان 25 دسامبر به او زنگ بزنيد و كريسمس را تبريك بگوييد؛ چون آسوري‌هاي ايران كاتوليك هستند و كريسمس‌شان را با باقي دنيا جشن مي‌گيرند. شما را به خدا نپرسيد "اگر دوست‌مان مسيحي بود، چي؟" آسوري‌ها و ارمني‌ها هر دو مسيحي‌اند.
ارمني و آسوري هم فقط مربوط به زبان و هويت قومي می‌شود. اين‌ها دو گروه قومي هستند كه هر دو مسيحي‌اند. مثل ايراني و عرب و كه هر دو مسلمان‌اند. پس کریسمس جشن تولد حضرت مسيح است. و سال نو" آغاز سال نوی میلادی در اول ژانویه در سراسر جهان!
خاطره یک دوست ارمنی از بوقلمون
حتماً شما هم فكر مي‌كنيد ارمني‌ها شب كريسمس بوقلمون مي‌خورند. ما كه تا حالا نخورده‌ايم! من در عمرم يكي دو بار بوقلمون خورده‌ام كه آن هم خانه يكي از دوستان شمالي‌ام بوده است. جالب اين‌كه ارمني‌هاي ايران در شب كريسمس خودشان (يعني ششم ژانويه) غالباً پلو، ماهي، کوکو سبزی مي‌خورند و ما از بچگي فكر مي‌كرديم اين از سنت‌هاي كريسمس است. تا اين كه بعد از آشنائی با فرهنگ مردم ارمنستان، فهميديم اهالي آن‌جا چيزي به اسم كوكو سبزي ندارند و اين رسم ارمني‌هاي ايران است و كوكوسبزي يك غذاي ايراني است!
این را جدی می‌گویم، میان ارمنی‌ها گروهی هستند كه جشن گرفتن كريسمس را دوست ندارند. فکر نکنید خرید کاج و تزئین آن برای ارمنی‌ها وحی منزل است. خود من خريد درخت كاج و آوردنش به خانه را دوست دارم، آن هم به‌خاطر عطري كه درخت كاج دارد و وقتي به داخل آپارتمان مي‌آيد، تا چند روز بوي خوش آن در خانه استشمام مي‌شود. البته با هجوم هموطنان عزیزم، خريد درخت كاج برای ما اصلاً كار ساده‌اي نيست، مخصوصاً پيدا كردن درختي كه راست بايستد و در ضمن هنوز سبز باشد. غالباً وقتي درخت را با وسواس زياد انتخاب مي‌كني و سر قيمتش با فروشنده چانه مي‌زني و به خانه مي‌آوري، روي پايه كه سوارش مي‌كني، مي‌بيني كج است.
موضوع مهم دیگر برای ما ارامنه آسيبي است كه بريدن اين‌همه درخت به طبيعت و محيط زيست مي‌زند. چند سال است صحبت اين است كه بريدن درخت كاج و فروش آن را در روزهاي كريسمس ممنوع كنند، اما نمي‌دانم چرا اين كار را نمي‌كنند.
راستی! روزهاي كريسمس و ژانويه بايد برف بيايد. اصلاً كريسمس بدون برف بي‌معني است. می‌بینید که این روزها طبیعت وفا نمی کند و سال‌هاست از برف کریسمس و ژانویه خبری نیست.
6 میلیارد تومان را به فقرا بدهید!
اﻧﮕﺎر ﻣﺴﺎﺑﻘﻪاى از اﺟﺮاى ﻓﺮﻫﻨﮓﻫﺎى دﯾﮕﺮ ﺑﺮﮔﺰار ﺷﺪه؛ ﯾﮑﻰ ﻣﺮاﺳﻢ ﻫﺎﻟﻮﯾﻦ ﺑﺮﮔﺰار ﻣﻰﮐﻨﺪ، ﯾﮑﻰ ﺟﺸﻦ وﻟﻨﺘﺎﯾﻦ ﻣﻰﮔﯿﺮد و ﯾﮑﻰ دﯾﮕﺮ ﺟﺸﻦ ﮐﺮﯾﺴﻤﺲ ﻣﻰﮔﯿﺮد؛ ﺟﺎﻟﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﯿ ﻦﻫﺎ ﺑﻪ اﺟﺮاى آﯾﯿﻦﻫﺎى ﻣﻠﻰ ﺧﻮدﻣﺎن ﮐﻪ ﻣﻰرﺳﺪ، ﻣﻰﮔﻮﯾﻨﺪ ﺗﺎرﯾﺦ اﻧﻘﻀﺎى ﻣﺮاﺳﻢ ﺳﻨﺘﻰ ﺳﺮ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ و ﭘﻮﻟﺶ را ﺑﻪ ﻓﻘﺮا ﺑﺪﻫﯿﺪ. اﮔﺮﭼﻪ ﺑﺰرﮔﺪاﺷﺖ ﮐﺮﯾﺴﻤﺲ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ وﻻدت ﯾﮑﻰ از ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان اوﻟﻮاﻟﻌﺰم، از اﻫﻤﯿﺖ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ و اﯾﺪه ﺟﺸﻦ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﺮاى ﻣﯿﻼد ﻣﺴﯿﺢﺳﻼ ما ﷲﻋﻠﯿﻪ ﭘﺪﯾﺪه اى ﻣﻘﺒﻮل و ﻣﺬﻫﺒﻰ اﺳﺖ اﻣﺎ اﺷﮑﺎل ﮐﺎر اﯾﻦ ﺟﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺮﮔﺰارﮐﻨﻨﺪهﻫﺎى ﺟﺪى اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺣﺘﻰ در ﻏﺮب، ﻣﻔﻬﻮم دﯾﻨﻰ ﻗﻀﯿﻪ را در ﻧﻈﺮ ﻧﻤﻰﮔﯿﺮﻧﺪ و ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﺧﻼل ﺑﺮﮔﺰارى اﯾﻦ ﺟﺸﻦﻫﺎ اﺗﻔﺎﻗﺎت ﻏﯿﺮ اﺧﻼﻗﻰ ﻧﯿﺰ زﯾﺎد ﻣﻰاﻓﺘﺪ. اﻣﺎ در ﻣﻮرد ﺟﺎﻣﻌﻪ اﯾﺮاﻧﻰ ﻧﻈﺮﯾﺎت دﯾﮕﺮى ﻧﯿﺰ وارد اﺳﺖ ﮐﻪ اﻟﺒﺘﻪ دوﺑﺎره ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺎﻻ ﻣﻨﺠﺮ ﻣﻰ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﮐﻪ ﭼﻪ اﺷﮑﺎﻟﻰ دارد ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺴﯿﺤﯿﺎن اﯾﺮان در ﻋﺰادارى اﺑﺎﻋﺒﺪاﷲ ﺷﺮﮐﺖ ﻓﻌﺎل دارﻧﺪ ﻣﺎ ﻫﻢ از ﺟﺸﻦ ﮐﺮﯾﺴﻤﺲ و ﺗﻮﻟﺪ ﺣﻀﺮت ﻣﺴﯿﺢ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﮐﻨﯿﻢ؟ ﻣﺎ در ﺟﺎﻣﻌﻪ اى ﭼﻨﺪ ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ زﻧﺪﮔﻰ ﻣﻰ ﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ اﻗﻮام ﻣﺨﺘﻠﻔﻰ ﺑﺎ ادﯾﺎن ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﺑﻘﻪ زﻧﺪﮔﻰ ﻃﻮﻻﻧﻰ و ﻣﺴﺎﻟﻤﺖ آﻣﯿﺰ ﮐﻨﺎر ﻫﻢ دارﻧﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬارى ﻫﺎى ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ، ﻃﺒﯿﻌﻰ اﺳﺖ و ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻧﮕﺮان آن ﻫﺎ ﺑﻮد. اﻣﺎ ﺑﺎز ﻫﻢ ﭘﺎى ﮐﺎر آن ﺟﺎ ﻣﻰ ﻟﻨﮕﺪ ﮐﻪ ﻣﺮدم، ﻧﻪ ﺑﺮاى ﭘﺎﺳﺪاﺷﺖ ﺗﻮﻟﺪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮى اوﻟﻮاﻟﻌﺰم ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺷﺎد ﺷﺪن و اﺳﺘﻘﺒﺎل از ﺟﻠﻮه ﻫﺎى ﺑﺼﺮى زﯾﺒﺎى ﮐﺮﯾﺴﻤﺲ ﯾﺎ اﺣﯿﺎﻧﺎ ﺑﺮاى ﭼﺸﻢ و ﻫﻢ ﭼﺸﻤﻰ و رﻗﺎﺑﺖ ﺑﺮاى ﻋﮑﺲ ﮔﺬاﺷﺘﻦ در اﯾﻨﺴﺘﺎﮔﺮام ﺑﻪ ﺧﺮج و زﺣﻤﺖ ﻣﻰ اﻓﺘﻨﺪ و ﺳﺮاغ ﺧﺮﯾﺪ ﮐﺎج و ﺗﺰﺋﯿﻨﺎﺗﺶ ﻣﻰ روﻧﺪ. از ﺳﻮﺋﻰ ﻣﯿﻞ اﯾﻦ ﮔﺮوه، ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﺟﻬﺎﻧﻰ ﺷﺪن اﺳﺖ، اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه ارز شﻫﺎى آﻣﺮﯾﮑﺎﯾﻰ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺣﺠﻢ ﺻﺪور اﻧﮕﺎر هﻫﺎى ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ را ﺑﻪ ﮐﺸﻮرﻫﺎ و ﻓﺮﻫﻨ ﮓﻫﺎى دﯾﮕﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. وﻗﺘﻰ ﯾﮏ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣ ﻰﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺴﻠ ﻂﺗﺮ از ﻓﺮﻫﻨ ﮓﻫﺎى دﯾﮕﺮ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﺪ ، ﻃﺒﯿﻌﻰ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ واﻗﻊ ﺷﻮد. ﺷﮏ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاى ﺑﺮﺧﻰ ﻣﺮدم، ﻧﮋاد ﭼﺸﻢ آﺑﻰ و ﺑﻮر ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﯾﮏ ﺳﺮ و ﮔﺮدن از ﺑﻘﯿﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣ ﻰآﯾﺪ. ﻃﺒﯿﻌﻰ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻫﻤﯿﻦ ﻃﺮز ﺗﻔﮑﺮ ﻫﺮ آن ﭼﻪ از ﻓﺮﻫﻨﮓ و ﻋﻘﯿﺪه و ﺳﺒﮏ زﻧﺪﮔﻰ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﮋاد ﺑﺎﺷﺪ ﺟﺬاب و دوﺳﺖ داﺷﺘﻨﻰ ﺑﺎﺷﺪ و ﭘﯿﺮواﻧﺶ را در ردﯾﻒ ﻫﻤﺎن ﻧﮋاد ﻗﺮار دﻫﺪ. اﯾﻦ ﯾﻌﻨﻰ ﻫﻤﺎن ﻫﮋﻣﻮﻧﻰ ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ؛ ﯾﻌﻨﻰ ﻓﺮﻫﻨﮓ و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ اى ﮐﻪ ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪﺗﺮ اﺳﺖ، ﺑﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎى دﯾﮕﺮ آوار ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻧﺘﯿﺠﻪ اش اﯾﻦ ﻣﻰ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ آﻣﺎر09 درﺻﺪ ﺧﺮﯾﺪاران درﺧﺖ ﮐﺮﯾﺴﻤﺲ ﻣﺴﯿﺤﻰ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ و ﺑﯿﺶ از 6 ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺗﻮﻣﺎن درﺧﺖ ﮐﺎج در ﺗﻬﺮان ﺑﻪ ﻓﺮوش رﻓﺘﻪ اﺳﺖ