درباره دوستی و نشانه‌های نادرست بودن یک رابطه دوستانه
نامهربان من کو؟
یاسمین رضوی
دوستی از آن رابطه‌های لذت‌بخش است. جایی که می‌توانی خودت باشی، با کسی که در انتخابش مستقیما نقش داشته‌ای وقت بگذرانی، درباره مسائلی که شاید با هیچ نفر دیگری نتوانی، حرف بزنی، گفتگو و همدلی کنی. برای بسیاری از ما، دوستی، رابطه‌ای حیاتی و بسیار لازم است. برخلاف روابط فامیلی که هیچ دخالتی در انتخابشان نداشته‌ایم، ما دوستانمان را با انتخاب خودمان و متناسب با سلایق و علایق‌مان انتخاب می‌کنیم و همین امر باعث می‌شود با آن‌ها کمترین مشاجره را داشته باشیم، از بودنشان لذت ببریم و رابطه‌های ماندگار و طولانی مدت را تجربه کنیم. اما اگر با توجه به پیچیدگی‌های دنیای معاصر، روابط میان آدم‌ها و حتی روان پیچیده انسان و البته عدم دقت در انتخاب دوست، ممکن است پس از گذشت مدتی احساس کنیم که رابطه دوستی‌مان آن‌طوری که انتظار داشتیم، نیست. چیزی آن میان کم یا اشتباه است و حالمان با رفاقتمان نه تنها خوب نیست که مشکلاتی هم برایمان درست می‌شود. اگر رابطه‌ای دوستانه دچار خلل می‌شود، مسأله فقط از سمت یک نفر نیست، هر دو نفر در این چرخه درگیرند و قطعا مسئولیت خراب شدن به عهده هر دو نفر است. در ادامه به نشانه‌هایی اشاره می‌کنیم که نشان می‌دهد یک رابطه دوستانه دیگر سالم نیست و کارکرد خود را از دست داده است.
نشانه‌های دوستی ناسالم
یک رابطه دوستانه ناسالم ممکن است تنها یک نشانه داشته باشد، یا چندین نشانه که می‌گویند در جای غلطی قرار گرفته‌ایم و رابطه اشتباهی را رقم زده‌ایم. برخی از ما خیلی زود متوجه این نکات می‌شویم، اما برخی دیگر به‌خاطر مشکلات شخصیتی یا حتی عدم توجه دقیق به رابطه، در شرایط معمولی متوجه ناسالم بودن رابطه‌مان نیستیم، تا این‌که اوضاع حسابی بحرانی شود. ما در ادامه می‌خواهیم نشانه‌های یک دوستی ناسالم را بررسی کنیم تا شما دوستی‌هایتان را دوباره بازبینی کنید:
تحقیر کردن
ما نمی‌توانیم توقع داشته باشیم که دوست‌مان مدام ما را تأیید کند و هرگز مخالفتش را ابراز نکند، اما توقع داریم که به ما احترام بگذارد و در شادی و ناراحتی حمایت‌مان کند. اگر دوستی دارید که به جای احترام و همدلی دست به تحقیرتان می‌زند، بدانید که این رابطه دچار مشکل است. دوستی که تحقیرآمیز با شما رفتار می‌کند، مدام احساس نالایقی و کوچک بودن را بهتان تزریق می‌کند و سعی دارد به شما بقبولاند که ارزشمند نیستید، حتی اگر رفتارش ناخواسته و برگرفته از منفی‌نگری‌هایش باشد، باز هم آدمی سمی به حساب می‌آید و دوستی‌تان را دچار مشکل می‌کند.
غیب و سخن‌چینی
دوستی که مدام در حال غیبت کردن از دیگران و سخن‌چینی است، خطرناک است. البته اولش ممکن است زیاد متوجه نشوید و حتی با او همراهی کنید و حس کنید حالتان بهتر می‌شود و دلتان آرام می‌گیرد که کسی تأییدتان می‌کند، اما اگر این مسأله بیش از اندازه تکرار شود، به قدری که دیگر حرف و سخنی درباره خودتان ندارید که بزنید و همه‌اش تبدیل به غیبت کردن از آشناهای مشترک یا غیرمشترک‌تان شده است، باید چشم‌تان را باز کنید. فرد سخن‌چین، همه جا سخن‌چین است و شما نمی‌توانید در کنارش احساس راحتی و آرامش داشته باشید. دوستی که پشت سر دیگران در حال داستان‌سرایی است، قطعا درباره شما هم در حال جمع‌آوری اطلاعاتی است که بعدا در داستان‌هایش از آن‌ها استفاده کند.
رابطه یک طرفه
رابطه‌ای که شما همیشه در آن دهنده هستید و دوستان همیشه گیرنده است، مشکل دارد. حالا این چیزی که شما تقدیم می‌کنید و هیچ در مقابلش دریافت نمی‌کنید، می‌تواند کمک مالی باشد، وقت گذاشتن باشد یا رابطه عاطفی. تصور کنید در یک رابطه دوستانه هستید، هر زمان که دوستان نیاز به کمک شما دارید، شما از کار و زندگی‌تان می‌زنید و به او می‌رسید اما اگر شما نیاز به همراهی و کمک داشته باشید، او بارها و بارها با دلایل متفاوت، دورتان می‌زند و برایتان وقت نمی‌گذارد. رابطه‌های یک طرفه، نشان می‌دهد که دوست شما ارزشی و شأن چندانی برای رابطه‌تان قائل نیست و بالأخره جایی خسته و دلزده‌تان می‌کند.
آبروی شما برایش مهم نیست
دوستی از آن دسته رابطه‌هایی است که در آن باید بتوانید خود واقعی‌تان را زندگی کنید، درد و دل کنید و خیالتان راحت باشد که رازهای زندگی‌تان نزد کسی که پایش در خانه‌تان باز شده است، امانت می‌ماند. برخی از افراد نمی‌توانند جلوی خودشان را بگیرند و به محض این‌که رازی از زندگی شما را فهمیدند، پشت سرتان به دیگران گزارش خواهند داد. آبرو و شخصیت شما و رازهای زندگی خصوصی‌تان برای این مدل افراد اهمیتی ندارد. از این افراد فاصله بگیرید.
خشونت
رفتارهای خشونت‌آمیز در هر صورت ناسالم است. اگر دوست‌تان دچار اختلال روحی خاصی است و نمی‌تواند احساساتش را به خاطر اختلالش درست مدیریت کند، اهل پرخاشگری و خشونت کلامی و یا حتی فیزیکی است، شما نزد این آدم امنیت ندارید.
کنترل کردن
مراقب باشید که افراد کنترل‌گر معمولا بسیار هم حمایت‌گر هستند. یعنی آن‌قدر شخصیت حمایتگری دارند که به کنترل‌گری دست می‌زنند. آن‌قدر حمایت‌تان می‌کند که دیگر تحمل ندارد ثانیه‌ای از شما بی‌خبر باشد یا نداند مشغول چه کاری هستید و در فلان داستان و مورد چه تصمیمی گرفتید. این افراد معمولا تلاش زیادی می‌کنند که بر روی تصمیمات هر چند کوچک یا بزرگ زندگی شما اثر بگذارند. درباره روابط‌تان آن‌قدر سخن‌سرایی می‌کنند تا راضی‌تان کنند که طبق نظر و خواست آن‌ها پیش بروید و تصمیم بگیرید. چراغ قرمز این مدل رابطه‌ها این است که احساس می‌کنید دیگر خودتان نیستید و قدرت تصمیم‌گیری را به دوست‌تان واگذار کرده‌اید، اگر چه غیر مستقیم.
حس مالکیت و وابستگی
دوستی‌ها اگر مرز خود عبور کنند خطرناک می‌شوند. معمولا افراد برای توصیف این مدل دوستی‌ها از ترکیب «بسیار صمیمی» یا «خانه یکی» استفاده می‌کنند. این مدل دوستی‌ها هم می‌توانند خطرناک شوند، زمانی که فرد مقابل آن‌قدر نسبت به شما احساس تعلق پیدا کند که گمان کند مالک شماست. او حتی در مورد روابط زناشویی شما دچار احساس حسادت می‌شود، نمی‌تواند روابط‌تان را تحمل کند، اجازه رفاقت و آشنایی با افراد جدید را بهتان نداده و عذاب وجدان بهتان وارد می‌کند. حس مالکیت و وابستگی بسیار شدید، از حس حسادت نشات می‌گیرد که بسیار خطرناک است.
احساس شما چیست؟
حس خودتان را درباره زمانی که با کسی که نام دوست بر آن گذاشته‌اید، می‌گذرانید را در نظر بگیرید و با پاسخ گفتن به این سؤالات آن‌ها را بازبینی کنید:
1ـ معمولا وقتی از او جدا می‌شوید، ناراحتید؟ زمانی که در کنارش گذرانده‌اید مدام احساس بی‌انگیزگی و آشفتگی کرده‌اید؟
2ـ دوستان به تازگی این رفتار را از خودش نشان می‌دهد یا رفتارش قدیمی است و مدت‌هاست درگیر است؟
3ـ وقتی کنارش هستید مدام باید خودتان را توضیح دهید و یا نگران ناراحت شدنش باشید و بابت هر کلمه‌ای که گفتید، ساعت‌ها وقت بگذارید برای طبیعی جلوه دادن اوضاع؟
4ـ آیا با این شخص احساس خوشحالی می‌کنید؟
5ـ آیا احساس شخصی را دارید که تحقیر شده، مورد حمله قرار گرفته و یا از او سوءاستفاده شده است؟
6ـ آیا دوستی‌تان بی‌ثبات است و مدام باید برای آن تلاش یک نفره داشته باشید؟
7ـ آیا نسبت اتفاقاتی که برای دوست‌تان رخ می‌دهد، احساس گناه می‌کنید؟
8ـ آیا این شخص به اعتماد شما خیانت کرده است؟
9ـ آیا این دوستی بیشتر از آن‌که دوستی متعادل و دلسوزانه باشد، رقابت‌جویانه است؟
پاسخ به این سؤالات می‌تواند رابطه‌تان را در کفه ترازو و سنجش قرار دهد. بنابراین با خودتان روراست باشید. برای حفظ یک رابطه بیمار و ناسالم، دروغ نگویید و خودتان را دور نزنید.