ترک عادت

مریم کمالی‌نژاد

انگشت مکیدن، کاری است که اغلب نوزادان انجام میدهند. این احتمال وجود دارد که جنین هم در شکم مادر انگشتش را بمکد، بنابراین نوزاد این کار را قبل ازاینکه شما با چشم هایتان ببینید، شروع کرده است و کم کم به آن عادت کرده است. اینکه چرا نوزادان انگشتانشان را می مکند، چند علت دارد؛ آنها ممکن است بخاطر گرسنگی این کار را انجام دهند و در واقع چون از طریق مکیدن گرسنگی را رفع می کنند، از انگشتانشان برای رفع این نیاز در زمان احساس گرسنگی استفاده می کنند. دلیل دوم راهی برای رسیدن به آرامش و به خواب رفتن است. همان کارکردی که پستانک برای بچه دارد. در ادامه می خواهیم از مضرات این مسئله و راههای ترک آن صحبت کنیم.

چقدر نگران باشیم؟

همان طور که گفته شد اغلب نوزادان انگشتانشان را می مکند. در زمان نوزادی این مسئله جای نگرانی ندارد و البته مقابله با آن و ترکش هم کار زیاد سختی نیست. اما اگر این عادت تا زمان پیش دبستانی و بعد از آن ادامه پیدا کرد، مسئله جدی است و باید برای آن کاری کرد. البته که رفع معضل را باید پیش از این آغاز کنید. قبل از رسیدن کودک به سنین مدرسه.

اغلب کودکان پس از راه افتادن و بعد از اینکه بتوانند جسمی را توی دستشان نگه دارند و استفاده های جهت دار و هدفمند از دست و پایشان بکنند، خود به خود این عادت از سرشان می افتد. اما اگر مکیدن انگشت به طور طبیعی ترک نشد، روش هایی که در ادامه پیشنهاد می کنیم را امتحان کنید.

مشکلات مکیدن انگشت

به جز اینکه عادتی ناپسند محسوب می شود و کودک ممکن است از سمت دیگران مورد تمسخر واقع شود، مکیدن انگشت در دوسالگی بر دهان و فک کودک اثر می گذارد. مکیدن شست بافت سقف دهان را تحت تأثیر قرار میدهد. فک بالا نازک می شود و هنگام بستن دهان، دندان ها روی هم قرار نمی گیرند. فاصله افتادن میان دندانها، تغییر ساختار فک، ضعف عضلات زبان از عوارضی است که با مکیدن انگشت برای کودک اتفاق می افتد. همچنین باریک شدن فک ممکن است کودک را دچار مشکلات گفتاری مثل نوک زبانی حرف کند.

شدت انگشت مکیدن، بسیار مهم است. اگر کودک شما با شدت زیادی انگشتش را می مکد، احتمالا دچار مشکلات بیشتری می شود، اما اگر تنها انگشت را برای آرام گرفتن در دهان قرار میدهد و به خواب می رود، مشکلات زیادی برایش رخ نخواهد داد.

مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۶ در مجله دندانپزشکی کودکان منتشر شده است، که نتایجه آن می گویند: « مکیدن شست یا هر انگشت دیگر باعث قرارگیری نامناسب فک بالا و پایین در کودکان می‌شود و اگر این عادت تا قبل از چهار سالگی ترک شود، مشکلات دندان و فک به صورت خود به خود تا حد زیادی برطرف می‌شود. پس بهتر است به پزشک یا دندانپزشک کودک درباره مکیدن انگشتش توضیح دهید. شناسایی هرچه زودتر مشکلات دهان و دندان به درمان راحت‌تر آن کمک می‌کند.»

راهکارهایی برای ترک عادت انگشت مکیدن

حفظ آرامش

به شما حق می دهیم که پس از خواندن این مباحث نگران شوید. البته از همان ابتدا هم گفتیم که معمولا نوزادان این عمل را انجام می دهند و پس از گذشت زمان هم خود به خود از سرشان می افتد و به طور طبیعی آن را ترک می کنند. پس اگر نوزادی دارید که انگشتانش را می مکد، نیازی نیست نگران باشید. همچنین اگر کودکی دارید که هنوز انگشتانش را می مکد و مسئله اش جدی است، به شما حق نگران شدن می دهیم، اما باید آرامشتان را حفظ کنید. نگرانی ای که به حل ریشه ای مسئله کمک کند، بد نیست، اما اگر تنها به پریشان و آشفته شدنتان منتج شده، بهتر است آرام باشید. دستپاچگی شما کمکی به حل مسئله نمی کند.

صبور باشید

حذف عادات در کودکان و به طول کلی حذف عادت در انسان، کار یک شب و دوشب نیست، آسان هم نیست. باید صبور باشید و در عین حال آرامشتان را حفظ کنید. کودک را بابت این عادت سرزنش و دعوا نکنید و به او لقب ندهید. شرمنده اش نکنید. جلوی دوست و فامیل از اینکه او هنوز مثل بچه ها انگشتش را می مکد، صحبت نکنید. با دیگر بچه ها مقایسه اش نکنید: «نگاه کن ماهان چقدر بچه ی خوب و بزرگی شده، تازه انگشتاش رو هم توی دهنش نمی کنه»

نظر ندهید

درباره انگشت مکیدن کودک نظر ندهید. نه مثبت نه منفی. برخی اوقات کودک و به ویژه نوزاد طوری این حرکت را انجام میدهد که از نظر والدین بامزه می آید و آنقدر ذوق می کنند یا لبخند می زنند و قربان صدقه اش می روند که کودک با گرفتن یک کامنت مثبت، گمان می کند کارش بسیار درست است. از نگاه کردن کودک هنگام مکیدن انگشت نیز باید خودداری کنند؛ هنگامی که کودک در حال مکیدن انگشتش است، نباید او را در آغوش بگیرید یا به او نزدیک بشوند اما زمانی که مکیدنش متقوف شد، می توانند او را در آغوش بگیرند و به او اظهار علاقه کنند.

حذف گرسنگی

نوزاد معمولا هنگامی که گرسنه است و نیاز به تغذیه دارد، انگشتش را می مکد. بنابراین اگر تعداد دفعات شیردهی بیشتر شود، این غریزه ارضا شده و مکیدن دست کمتر می‌ شود. بنابراین یکی دو سال اول این رفتار جای نگرانی چندانی ندارد و حتی توصیه می شود که جلوی آن را هم با روش های مثل فرو کردن دست نوزاد در دستکش های پارچه ای، نباید گرفت. بلکه تنها می توانید با افزایش تعداد دفعات تغذیه کودک مانع این رفتار شوید.

علت انگشت مکیدن پس از 2 سالگی

بعد از دو سالگی دیگر علت اصلی انگشت مکیدن، نیاز به مکیدن و ارضای غریزه و گرسنگی نیست. بلکه نشان از فشارهای روانی و اضطراب است. آگاه بودن نسبت به این مسئله کمک زیادی به شما می کند.

پیشنهاد جایگزین

زمانی که کودک شروع می کند به مکیدن انگشتش، ببینید در چه حال و هوایی است و علت کارش چه می تواند باشد، اگر اضطراب دارد و فشار روانی ای را متحمل می شود، به او یک توپ ضد استرس بدهید یا هر چیزی که بتوند فشاری روی آن بیاورد و انرژی منفی را تخلیه کند. اگر از سر بی حوصلگی و کسالت این کار را می کند به او پیشنهاد نقاشی کشیدن، توپ بازی، یا کارهایی که دستانش را درگیر می کند و دوستشان دارد، بدهید.

مهارت کنترل احساس

باز هم برمیگردیم به یاد گیری کنترل و مدیریت احساس؛ کودک باید بداند که چطور احساساتش را بروز دهد و از انگشت مکیدن برای کنترل و مدیریت آن استفاده نکند. کودکی که ناراحت، مضطرب و یا ترسیده باشد، ممکن است شروع کند به انگشت مکیدن برای بازگرداندن آرامش از دست رفته اش، اما اگر به او یاد دهید که راههای دیگری هم برای کنترل احساسات منفی وجود دارد، کمک بزرگی کرده اید. مثل گوش دادن به موسیقی، پارک رفتن و گردش کردن، انجام ورزش و ...

باید بداند

کودک شما تا قبل از 2 سالگی تصور چندانی از درست و غلط ندارد. بعد از آن است که باید برایش توضیح دهید که این کار اشتباه است و چرا اشتباه است. می توانید بگویید: «با این کار میکروب ها وارد بدنت می شن» یا «علاوه بر این که میکروب ها می تونند وارد بدنت بشن، دندون هاتم خراب میشه»

راههای کمتر توصیه شده

برخی معتقدند که اگر با هر روشی نتوانستید عادت انگشت مکیدن را از سر کودک بیاندازید می توانید از پوشش های مختلف که به دست بچسبید و به راحتی کنده نشود، استفاده کنید. این راهکار کمتر توصیه شده است چون ممکن است کودک برای غذا خوردن و بازی کردن هم دچار مشکل شود.

برخی دیگر توصیه می کنند که مزه ی دست کودک را بد کنید. مثلا سرکه یا چیزی کمی تلخ به آن بمالید، البته ما این روش را توصیه نمی کنیم چون کودک نسبت به شما بی اعتماد شده و احساس عدم امنیت می کند.