ماجرای من و خواهر دوقلویم
وقتی مامان برایمان لباس می‌خرید!
فرزانه مصیبی
تصویرساز: یاسمن امامی
هر سال ماجرای لباس عید خریدن من و خواهر دوقلویم، مصیبتی بود که دو دستی گریبان خانواده را می‌چسبید. بعد از کلی بحث و جدل بر سر این‌که چرا ما دوقلو هستیم بالأخره مامان با کلی زبان ریختن و فیلم بازی کردن، و قول این‌که حتما دنبال لباس‌هایی با قیمت مناسب خواهد گشت، بابا را راضی می‌کرد تا قبل از برادرهای نورچشمی‌مان، برای ما خرید کند. توجیه‌اش هم این بود که اینها بچه‌اند و عقلشان نمی‌رسد که مد چیست. می‌روم از حراجی‌های قبل از عید نوروز برایشان خرید می‌کنم. به صرفه هم هست. دلشان خوش می‌شود، بچه‌اند دیگر. بابا هم بنده خدا دستش تنگ بود دلش می‌خواست بهترین‌ها را برای ما فراهم کند و خودش هیچ وقت لباس نو در عید نوروز نمی‌پوشید یعنی نداشت که بپوشد.
ما که کم‌کم موقعیت را درک می‌کردیم، پشت مامان و بابا که داشتند سر لباس عید ما جر و بحث می‌کردند آرام می‌نشستیم جلوی تلویزیون و راز بقا نگاه می‌کردیم و دقت می‌کردیم ببینیم یوزپلنگ‌ها چطور آهوهای ناز و کوچک را با دندان‌های تیزشان تکه تکه می‌کنند و می‌خورند و بعد که آن‌ها می‌روند کفتارها می‌آیند ته مانده آن‌ها را می‌خورند و دست آخر هم لاشخورها می‌آیند و اگر چیزی مانده باشد می‌خورند و می‌روند. در همان حین عروسک مشترکمان را می‌گذاشتیم روی پایمان و دوتایی برایش لالایی می‌خواندیم. آخر ما فقط یک عروسک داشتیم که آن هم از سیسمونی که مادربزرگ موقع تولد برادر بزرگمان خریده بود به ما رسیده بود. البته بعد از این‌که برادرهایمان چشم‌هایش را از کاسه درآورده بودند و یک دستش را کنده بودند و انگشت‌های دست دیگرش را بریده بودند و موهای جلوی سرش را از ته با ماشین تراشیده بودند. با این حال عروسک عزیزمان بود و ما باز دوستش داشتیم و نوبتی و گاهی هم دوتایی با هم می‌گذاشتیم روی پایمان تا بخوابانیمش. البته برادر جان‌ها هنوز هم به عروسک ما رحم نمی‌کردند. موهای بورش را که وزوزی شده بود می‌گرفتند تو دستشان و پرتش می‌کردند و باهاش دست رشته بازی می‌کردند تا حرص ما را درآوردند و بخندند. ما هم وسط آن‌ها می‌دویدیم و جیغ می‌زدیم و گریه می‌کردیم تا مامان بیاید عروسک را بگیرد و بدهد به ما. پای راست عروسکمان را یک بار مامان از دهان داداش نادر درآورد و انگشت‌هایش را نمی‌دانم کدام برادرم می‌جوید که فقط یکی از انگشت‌های اشاره‌اش باقی مانده بود و ما چهارچشمی مراقب بودیم که عروسکمان آن یک انگشتش را لااقل از دست ندهد.
لباس هم دیگر به تن عروسک بدبخت نمانده بود! خلاصه این‌که همیشه من و خواهر دوقلویم می‌چسبیدیم به هم. پاهایمان را دراز می‌کردیم. نصف عروسک روی پای راست من بود، نصف دیگرش روی پای چپ خواهرم. بعد لالایی می‌خواندیم و هر کدام عروسک را می‌کشیدیم طرف خودمان اما در هر وضعیتی گوشمان به حرف‌های مامان و بابا بود، وقتی مامان داد می‌زد:
«گرفتم... گرفتم...»
ما می‌فهمیدیم پول لباس عیدمان جور شده و می‌پریدیم سمت مامان و دست‌هایمان را حلقه می‌کردیم دور گردنش. آن وقت بابا سینه‌ای صاف می‌کرد و می‌گفت:
«آتیش‌پاره‌ها من پول دادم، مادرتون رو بوس می‌کنید؟»
آن موقع بود که تازه یاد بابا می‌افتادیم و می‌پریدیم گردنش را می‌گرفتیم و بابا با مهربانی ما را در آغوش می‌فشرد و می‌گفت:
«دخترهای خوبی باشید، خب؟»
این چیزی بود که همیشه می‌گفت و ما هم می‌گفتیم چشم. اما خوب بودن چی بود. حرف گوش کردن. غذا روی زمین نریختن. پول نخواستن. عدسی خوردن. لباس صورتی نخواستن یا ساکت بودن و جیغ نزدن؟ سر در گم بودیم و دقیق معنی خوب بودن را نمی‌دانستیم. اما همه سعی‌مان این بود که خوب باشیم و پدر و مادرمان را راضی کنیم. اما بعدها روانشناسی به ما یعنی به من گفت که دچار شخصیت مهرطلبی شده‌ام. مشکل عدم اعتماد به نفسم، ناتوانی‌ام در تصمیم‌گیری مستقل و هزار مشکل دیگر شخصیتی که دارم همه از مشکل مهرطلبی من نشأت می‌گیرد.
خلاصه این که مامان با عمه مرضی قرار می‌گذاشت که با هم برویم خرید شاید چون عمه مرضی تأییدش می‌کرد. اما هیچ وقت با خاله قرار نمی‌گذاشت چون سلیقه‌شان با هم جور نبود و خاله ازش انتقاد می‌کرد به جای این‌که تأییدش کند و اشتباهاتش را به رویش می‌آورد.
به پیشنهاد عمه مامان صبح ما را صبحانه نخورده راه می‌انداخت و بعد از این‌که خواب‌آلود کلی راه می‌رفتیم بالأخره به ایستگاه اتوبوس می‌رسیدیم و تا اتوبوس برسد روی صندلی آهنی و سرد ایستگاه می‌نشستیم و مامان هم دو تا لقمه نان و پنیر خشک می‌داد دستمان و رو به عمه که همراهمان بود می‌گفت:
«باید حواسم جمع تغذیه‌شون باشه دیگه. والا از این ضعیف‌تر میشن. آشغال‌های بیرونم که نمی‌شه داد بچه بخوره. معلوم نیست چی توش زدن.»
عمه مرضی هم حرف مامان را تأیید می‌کرد و اتوبوس می‌رسید. اما یکی نبود به عمه بگوید آخر ما دهان خشک، اول صبح و خواب‌آلود این لقمه‌های خشک از گلویمان پایین نمی‌رود. آخر چرا باید آن‌قدر زود برای خرید برویم. بعد هم هی می‌گفت:
«بخورید بخورید تو بازار نگید گرسنه‌این. اونجا مغازه نیست چیزی بخرم براتون.»
مامان اول قیمت می‌پرسید، بعد لباس را زیر و رو می‌کرد. آن زمان‌ها هم تازه تازه از همسایه‌مان یاد گرفته بود که یک تکه پارچه سفید می‌گذاشت تو جیبش و موقع خرید طوری که فروشنده نفهمد پارچه را با آب دهان خیس می‌کرد و می‌کشید به شلوار یا دامن‌هایی که قصد داشت برای ما بخرد تا ببیند رنگ می‌دهند یا نه. دست آخر هم عمه به سلیقه خودش از وسط حراجی‌ها دو تا شلوار جین پسرانه! از مد افتاده برایمان پیدا می‌کرد و مامان را مجاب می‌کرد که بخرد، با دو تا بلوز بد رنگ. ما می‌نشستیم وسط مغازه و گریه می‌کردیم. می‌گفتیم فلان لباس را می‌خواهیم، قرمز می‌خواهیم و صورتی می‌خواهیم، مامان مردد می‌شد تا چیزی که ما می‌خواهیم را بخرد اما عمه می‌گفت:
«پر رو میشن زن‌داداش به روی خودت نیاور.»
و رو به مردمی که برای ما «آخی... آخی...» می‌کردند، توضیح می‌داد که:
«بچه دوقلو مصیبته خانم! یکی‌شون لباس قرمز می‌خواد یکی آبی. بعد هم که می‌رسیم خونه می‌گن چرا لباس‌هامون شکل هم نیست. نمی‌شه که حرف بچه رو گوش کرد. باید هر دو لباس یک رنگ بپوشند. آخر از نظر روانی دچار مشکل میشن و ناخوآگاه‌شون باعث می‌شه فکر کنند اونی که صورتی پوشیده ارزش‌های انسانی‌اش رو فدای رنگ کرده یا اونی که آبی پوشیده برتری‌های زنانه‌اش رو نادیده گرفته و ...»
بعد وارد بحث‌های روانشناسی کودک می‌شد که از یک پیج در اینستاگرام یاد گرفته بود و به روی خودش هم نمی‌آورد که ما از گریه هلاک شده‌ایم.
وقتی هم در مهمانی، عروسی یا مجلس ختمی با یکی از افراد فامیل که احساس می‌کرد با سلیقه است روبرو می‌شدیم، در مورد لباس ما این‌طور می‌گفت:
«والا به خدا بچه‌های داداشم همین طوری تو چشم‌اند، نیست دو تا هستن. دیگه بیاد لباس‌های رنگ به رنگ و قشنگ هم تنشان کند به چشم میان بچه‌هام، بلا سرشون میاد. همین جوری لباس زشت تنشان باشد بهتره. آخه دوقلوها زود به چشم میان و چشم می‌خورند. والا تو ویترین که نمی‌خوان بذارنشون. چهار ستون بدنشون سالم باشه بسه. والا به خدا.»
آخرش هم ما را با قول دو تا پفک گول می‌زد و از وسط مغازه بلند می‌کرد و بلوزهای قهوه‌ای، طوسی یا بنفش بدرنگ بادمجانی برایمان می‌خرید. البته حالا که فکر می‌کنم می‌بینم ما با همان لباس‌ها هم ذوق می‌کردیم. هر چه بود نو بود و باور کنید تا شب عید صد بار آن لباس‌ها را می‌پوشیدیم و درمی‌آوردیم و ذوق می‌کردیم. هی می‌رفتیم جلوی آینه ژست می‌گرفتیم و می‌گفتیم از ما عکس بیندازید. روزی چند بار هم لباس‌های عیدمان را می‌پوشیدیم و می‌رفتیم تو کوچه پز می‌دادیم. گاهی به عابرین و گاهی به در و همسایه. خیلی دلمان می‌خواست وقتی لباس نو می‌پوشیم و می‌رویم تو کوچه بچه‌های همسایه بیرون باشند و ما را ببینند. برای همین هم روز عید لباس‌هایمان دیگر رنگی از نونواری نداشت. این جمله را مامان همیشه وقتی به زبان می‌آورد که خاله با دلسوزی می‌گفت:
«وای! چرا اینطوری لباس تن این بچه‌های طفل معصوم می‌کنی؟ اینها که مثل جل کهنه است! تو رو خدا درست لباس بخر براشون. گناه دارن بچه‌های به این نازی. مگه رنگ قحطه آخه. تو فکر می‌کنی وظیفه‌ای به گردنته که بری لباس‌زشت‌های بازار رو جمع کنی بیاری برای این طفل معصوما؟»
مامان هم زیر بار نمی‌رفت و هی از خرید کردنش تعریف می‌کرد و می‌گفت که عمه بچه‌ها می‌گوید کاش منم عقل تهمینه را داشتم. آن‌قدر با فکر خرید می‌کند آدم لذت می‌برد.
بعد هم طبق معمول عمه مرضی تقصیر را می‌انداخت گردن ما که لباسمان را خوب نگه نمی‌داریم. اما یک کلمه نمی‌گفت جنس این لباس‌ها خوب نیست و برای این‌که خود را پیش بابا عزیز کند برای ما لباس ارزان و حراجی می‌خرد.
هنوز که هنوز است وقتی برای عید دیدنی می‌رویم خانه خاله یاد حرف‌هایش که می‌افتم می‌خواهم از خجالت بمیرم.
از همه بدتر هم این‌که به طور معمول فروشنده سر مامان و عمه را (که فکر می‌کردند خیلی هم زرنگ هستند) کلاه می‌گذاشت و موقعی که می‌آمدیم خانه متوجه می‌شدیم سایز لباس‌ها با هم فرق دارد. همیشه یا کمر شلوار مرا با یکی از کمربندهای کهنه برادرم می‌بست یا کمر خواهرم را، گاهی هم سه تای گنده پایین شلوار یکی از ما دیده می‌شد، گاهی هم یقه لباس یکی از ما آن‌قدر گشاد بود که انگار لباس یقه قایقی پوشیده‌ایم؛ چون معمولا وقتی دو تا لباس یک شکل برای ما می‌خرید فروشنده یکی از لباس‌ها را یک سایز بزرگ‌تر می‌گذاشت تو پلاستیک و تحویل مامان می‌داد و مامان هم وقتی می‌رسیدیم خانه می‌گفت:
«ای بابا چرا تو رشد نکردی؟»
این جمله را به یکی از ما می‌گفت که لباس سایز بزرگ را تنمان می‌کرد. ولی به طور معمول موقع مهمانی رفتن قطعا لباس گشاد را تن من می‌کرد و می‌گفت:
«یه کم غذا بخور جون بگیری بچه.»
و اصلا به روی خودش نمی‌آورد که سایز لباس بزرگ است و در خرید بعدی هم باز این مشکل تکرار می‌شد.
با تمام این احوال لباس عیدی که بچگی‌هایمان، با آن همه حرف و حدیث می‌پوشیدیم خیلی خوشحالمان می‌کرد. الان اگر صد دست لباس هم شب عید بخریم، هیچ کدام نمی‌تواند حال و هوای حتی همان لباس عید بد رنگ و بد سایز کودکی را برایمان داشته باشد.