در گرفتاری‌ها خدا را متهم نکنیم

حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی قمی

«اَلْعَدْلُ أَلاَّ تَتَّهِمَهُ» در گرفتاری و سختی و مشکلی، خدا را متهم ندانیم. همه که از اول در زندگی‌ شاد نبودند. یک روز در زندگی افت و خیزی دارد. بلند شدن و زمین خوردنی دارد. الآن ما چند میلیون مخاطب داریم. یک نفر را پیدا کنید بگوید: من هفتاد سال عمر کردم و هیچ مشکل و سختی در زندگی نداشتم. یک روز غم نداشتم. یک مشکل نداشتم. «اَلْعَدْلُ أَلاَّ تَتَّهِمَهُ» پس خوبی‌ها را ببینیم. بدی‌ها و سختی‌ها را ببینیم. «وَ عَسى‏ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ» (بقره/216) سختی هست ولی خیر شماست. شخصی خدمت امام صادق آمد و ناراحت بود. حضرت فرمود: چرا ناراحت هستی؟ گفت: خانم من وضع حمل کرده است. من پسر می‌خواستم، دختر شد. چون آن زمان که دستگاه سونوگرافی نبود که جنسیت مشخص شود. ائمه فقط سؤال می‌کردند: بچه سالم است یا نه؟ گاهی طرف می‌پرسد: خوب سونوگرافی رفتی بچه چه بود؟ اگر بگوید: دختر، می‌گوید: باشد دیگر، خدا داده است. مثل این‌که بلایی رسیده است. یعنی اگر خود این بنده خدا با این قضیه کنار بیاید، اطرافیان نمی‌گذارند. اگر بگوید: پسر است، می‌گویند: ماشاءالله! ببین چه شد! امام صادق فرمود: چرا ناراحت هستی؟ گفت: ما منتظر اولاد پسر بودیم، دختر شد. حضرت فرمود: یک سؤالی از تو دارم. بالأخره یک مرحله‌ای هست که جنسیت فرزند مشخص می‌شود. اگر در آن مرحله‌ای که همسر شما باردار بود. خدا بخواهد جنسیت را تعیین کند، دختر یا پسر، اگر خدا به تو وحی می‌کرد الآن باید مشخص کنیم پسر است یا دختر است. من انتخاب کنم یا تو انتخاب کنی؟ چه می‌گفتی؟ گفت: می‌گفتم: خدایا تو صلاح را می‌دانی. گفت: الآن هم خدا انتخاب کرده است تو چه می‌دانی! بحث فرزنددار شدن نیست. اصلا فرزند‌دار شدن یا نشدن، فقیر بودن، بیماری داشتن، هر مشکلی در زندگی هست. یک‌وقت ما خودمان کوتاهی کردیم، اما اگر واقعا ما تلاش کردیم، دیگر خدا را متهم نکنیم.
پس خطای خودمان را به حساب خدا نگذاریم. خدا را متهم نکنیم. دومین مورد هم این بود که در سختی‌ها و گرفتاری‌ها و آزمون‌ها باز خدا را متهم نکنیم و یقین داشته باشیم سختی‌ها می‌تواند پل پیروزی باشد.

************

صداقت در خانواده

اگر در خانواده‌ای صداقت باشد، اعتماد به هم برقرار می‌‌شود. وفا در آن خانواده برقرار می‌شود. ایمان در آن خانواده پایدار است. یکی از آثار نداشتن صداقت این است که امیرالمؤمنین فرمود: اگر کسی دروغ در زندگی بگوید، قطعا دیگر اعتماد نخواهد بود. فرمود: «مَن عُرِفَ بالكذبِ» اگر کسی را به دروغ شناختند، «قَلَّتِ الثِقَةُ بهِ» اعتماد به او کم می‌شود. این خیلی مهم است. گاهی ما یک دروغ می‌گوییم و ممکن است یک جایی یک منفعتی هم ببریم، یک کاری می‌خواستیم بکنیم و بالأخره به نفع ما تمام شد. ولی آن اعتماد که از دست برود، آن ضررش خیلی بیشتر از منفعت جزئی است که ما الآن در اینجا داریم.

*****************************************

تفکر

حجت‌الاسلام والمسلمین سعیدی

«لَيْسَتِ الْعِبَادَةُ كَثْرَةَ الصِّيَامِ‏ وَ الصَّلَاة» عبادت این نیست، روزه و نماز و کثرت این‌ها عبادت نیست. «وَ إِنَّمَا الْعِبَادَةُ كَثْرَةُ التَّفَكُّرِ فِي أَمْرِ اللَّهِ» تفکر در امر خدا یکی از نشانه‌های بزرگ است و در مورد عبادت افراد خاص مثل اباذر، پیامبر اکرم خیلی در مورد ایشان و تفکرش تأیید دارد. پس بدانیم تفکر در امور خدا، یک‌وقت تفکر در خلق خداست. در روایات داریم که اهل‌بیت می‌فرمایند: وقتی می‌خواهید توکل شما زیاد شود، با تفکر، توکل را زیاد کنید. یعنی فکر کنید خدایی که موقعی که من نبودم برای من اقتضائات امروز مرا قرار داد. برای من مادر و پدر قرار داد. محبت قرار داد. رزق قرار داد. این خدایی است که بدون این‌که من تقاضا داشته باشم این‌ها را برای من تهیه کرده است. این‌ها تفکراتی است که نتیجه‌اش آرامش قلبی است. فکر ما براساس فطرت ماست. خدا ما را متفکر براساس فطرت آفریده است. فطرتش هم هدایت به سوی اله و به سوی خودش است. اگر فکر کردیم ما را راهنمایی می‌کند.

**************************

زیرک ترین افراد

از همه زرنگ‌تر کیست؟ «أَكْيَسُ‏ الْكَيِّسِينَ» از همه زرنگ‌تر کیست؟ «مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ» کسی که حواسش به خودش هست و محاسبه نفس دارد. عیب‌جویی از دیگران ممکن است مرا آگاه کند. من بیایم زندگی دیگران را ببینم و عبرت بگیرم، یا عیب‌جویی از دیگران کنم، اما وقتی آدم سراغ نفسش می‌رود یک قدرت ویژه‌ای پیدا می‌کند. این‌هایی که ورز‌ش‌های قدرتی می‌کنند گاهی کیسه‌های شن به پاهایشان می‌بندند، وقتی می‌دوند پاهایشان قوی‌تر می‌شود. ما وقتی با خودمان محسابه نفس می‌کنیم چون اولین چیزی که می‌خواهد بگوید: محاسبه را اشتباه کن، حب نفس است. درواقع من دارم مبارزه هم با نفس می‌کنم و هم تحلیل می‌کنم. مچ انداختن من با یک آدم قوی است. حالا که صد بار مچ انداختم مچ من قوی می‌شود. دیگر با بچه مچ نیانداختم. با بچه مچ انداختن تأثیر ندارد. آدم وقتی محاسبه نفس می‌کند به او فشار می‌آید. چون باید یکجایی بگوید: اشتباه کردم. به خودش بگوید: داری اشتباه می‌کنی. یک‌وقت طرف سال‌های سال نمی‌فهمد و قربتا الی الله خطری را انجام می‌دهد. هنوز سراغ نفسش نیامده شمشیر در صورت نفسش بکشد. این‌جا حب مقام و حب جاه است که توجیه می‌کنی. محاسبه نفس خیلی سخت است.