
نیلوفر حاجقاضی
خود زشتپنداری، نداشتن عزت نفس، کسب اعتماد به نفس یا خود برتربینی و احساس افسردگی باعث شده تا ایران در ردههای بالای انجام جراحیهای زیبایی قرار گیرد. طبق آمار انجمن تحقیقات راینولوژی ایران، سالانه بیش از ۸۰ هزار مورد فقط جراحی زیبایی بینی در کشور انجام میشود. این در حالیست که تعرفه مشخصی برای هزینههای جراحی زیبایی وجود ندارد و از سوئی دیگر وجود کلینیکهای زیرزمینی و افراد غیرمتخصص هم سبب شده آمار ارائه شده چندان دقیق به نظر نرسیده حتی تعداد جراحیها بیشتر باشد. چه عوارضی مثل خونریزی شدید، عفونت، مشکلات تنفسی، عدم تقارن، سوراخ شدن تیغه بینی و حتی کما و مرگ از عوارض جراحی بینی است اما باز هم این فرایند از استقبال عجیبی برخوردار بوده سالانه هزاران نفر، خودخواسته زیر تیغ جراحی میروند.
مسافر اروپا وقتی به خانهاش در ایران بازگشت زنی را دید که نمیشناخت و وقتی راز عجیبش را شنید شوکه شد.
هفته گذشته خبری در صفحات حوادث خودنمایی کرد. خبری دوپهلو که زمینه خوبی هم برای چاشنی شوخی داشت. ماجرا از این قرار بود که ظاهرا خانمی که به شدت از همسرش کتک خورده بوده به بیمارستان منتقل شد. زن جوان از ناحیه بینی و فک دچار شکستگی شده بود و درد زیادی را تحمل میکرد اما کنار کبودیها و زخمهای ناشی از حمله فیزیکی، چسبی هم روی بینی کوچک زن خودنمائی میکرد.
زن پس از درمان ماجرا را اینگونه برای مأموران پلیس روایت میکند:
سالها قبل در هواپیما با مرد شیکپوشی آشنا شدم که صاحب یک شرکت خصوصی بود. بعد از یک ماه به ایران بازگشتم و با هم ازدواج کردیم. همه چیز خوب پیش میرفت، امیر کمی بداخلاق بود، اما مرد خوبی بود و کمتر با هم مشکل داشتیم و پس از چند سال دخترانم به دنیا آمدند، در ۳۹ سالگی صاحب دو دختر بودم و به خاطر زایمانهای سختی که داشتم دچار افسردگی شدم.
رفتارهای امیر تغییر کرده بود و بدخلقی میکرد. اما هیچ وقت دست بزن نداشت. برای درمان افسردگیام با راهنمایی شوهرم به سراغ یک مشاور رفتم که دکترم پیشنهاد داد خودم را مشغول ورزش کنم و تصمیم بر آن شد که برای سرگرم شدن و رهایی از فکر و خیالهای منفی ورزش کنم.
شوهرم نیز پذیرفت و در یک باشگاه ورزشی ثبت نام کردم آن جا دوستان زیاد و خوبی پیدا کردم. دوستانم عملهای زیبایی کرده بودند و پیشنهاد دادند تا من هم برای سورپرایز کردن شوهرم عمل زیبایی کنم به همین خاطر منتظر ماندم تا شوهرم به یک سفر خارجی طولانی مدت برود تا من در فرصت مناسب این عمل زیبایی را انجام دهم.
از قبل هماهنگیها انجام شد و تصمیم بر آن شد که عمل جراحی زیبایی بینی، پلک و گونههایم را انجام دهم و روزی که شوهرم به مأموریت کاری سه هفتهای به خارج از کشور رفت و من برای جراحی زیبایی بینی دست به کار شدم.
سه هفته از عمل زیباییام گذشت و روی بینیام چسب داشتم و روی صورتم هنوز کبودی بود تا این که شوهرم به خانه برگشت. امیر وقتی مرا دید ابتدا فکر کرد که من تصادف کردهام و گله کرد که چرا چیزی در این باره نگفتی.
در همین لحظه دختر بزرگم از اتاقش بیرون آمد و با خنده گفت که تصادف کجا بود؟! مامان عمل زیبایی کرده است. من هم با لبخند منتظر خوشحالی شوهرم بودم اما برعکس، او عصبانی شد و بدون مقدمه مرا به باد کتک گرفت به حدی که بینی و فکم شکست. بعد هم همسایهها به دادم رسیدند وگرنه معلوم نبود چه بلایی سرم بیاید.
زن ادامه داد: دیگر امنیت جانی ندارم و شاید دیگر صورتم درست نشود، از شوهرم شاکی هستم و میخواهم از او جدا شوم.
مرد هم پس از بازداشت در دفاع از خود به مأموران گفت: همسر و فرزندانم را دوست دارم. روز اول که با زنم آشنا شدم به چهرهاش علاقهمند شدم. قبول دارم برخی اوقات بداخلاقی میکنم، ولی وقتی از سفر آمدم اول فکر کردم همسرم تصادف کرده و تکان خوردم، اما وقتی شنیدم همسرم عمل زیبایی کرده است عصبانی شدم. چون هیچ وقت دوست نداشتم تغییری در چهرهاش ببینم، کنترلم را از دست دادم.
کارشناسان پزشکی قانونی برای زن طول درمان دادهاند و شکستگی بینی و فک نیز تأیید شده، بازپرس پرونده نیز برای مرد، پرداخت دیه و مجازات را خواستار شد.
افسردگی بهانهای برای جراحیهای زیبایی
شاید خیلی از افرادی که برای تغییرات بینی یا سایر اجزای بدنشان دست به کار میشوند برای فرار از روزمرگی و ایجاد تنوع تمام عوارض احتمالی این جراحی خطرناک را به جان بخرند اما طبق نظر اکثر روانشناسان افسردگی خود میتواند ارمغان این نوع جراحی باشد.
يک جراح رينوپلاستي میگوید: بيماران دچار وسواس، ايدهآل طلب و غيرمنطقي بدترين افراد براي انجام رينوپلاستي هستند.
دکتر محمد صادقي ادامه میدهد: افرادي که از لحاظ ظاهري هيچ نيازي به انجام اين عمل ندارند و داراي شخصيتهاي وسواسي هستند، اين افراد بعد از عمل چون تغييري نميبينند دچار افسردگي ميشوند.
اين جراح رينو پلاستي توجه به وضعيت روحي، رواني افراد را از مهمترين مراقبتهاي قبل از عمل عنوان کرد و گفت: بيماران دچار وسواس، ايدهآل طلب و غيرمنطقي بدترين بيماران براي عمل هستند و در درجه بعد از وضعيت روحي آناليز صورت و بيني فرد است که در اين مرحله، مشکلات بيني را آناليز کرده و به بيمار ميگويند چند درصد اين مشکلات قابل درمان است.
دکتر صادقي در پايان با اشاره به اينکه بهترين نتيجه يک عمل رينوپلاستي، عملي است که مدل آن بيشتر به مدل طبيعي نزديکتر باشد، اظهار داشت: بيعيب شدن بيني تقريبا صفر است اگر منظور کم کردن عيبهاي ظاهري باشد، موفقيت خيلي بالا است. فرد بايد خواسته منطقي داشته باشد. افرادي که متقاضي اين عمل هستند، بايد بيني خود را با ديگران و اکثر افراد جامعه مقايسه کنند تا دنبال يک حالت ايدهآل نباشند.
دکتر بهروز بیرشک، روانپزشک در این باره میگوید: به اعتقاد من تمایل افراد به انجام عملهای زیبایی ثابت باقی مانده است؛ به رغم تمام تلاشها زنان ایرانی همچنان علاقهمند به زیبا دیده شدن در انظار عمومی هستند و الگوهای زیبایی چهره برای آنها همچون هنرپیشههای خارجی است. البته اگر آنها در انجام عملهای زیبایی دچار افراط نشوند انجام این عملها برای زنان بلامانع است اما اگر به حدی وسواسگونه دربیاید، اعتماد به نفس را از آنها میگیرد و دچار بیماری روانی میشوند. البته نمیتوان تمام افراد را که به انجام عملهایزیبایی محدود مشتاق هستند، از نظر روانی مشکلدار توصیف کرد، تنها افرادی که نارضایتی بیمارگونه از ظاهر خود دارند بیمار محسوب شده و نیاز به درمان دارند. وسواس این افراد به افسردگی آنها منجر میشود، بنابراین داروهای درمانافسردگی و کنترلاضطراب برای درمان این افراد نیز مؤثر است. همچنین درمانهای رفتاری ـ شناختی برای این افراد نیز بر روند بهبودی آنها تأثیرگذار است.
از سوی دیگر جراحان پلاستیک معتقدند: 70 درصد متقاضيان جراحي بيني مبتلا به اختلال شخصيت، خودشيفتگي و وسواس هستند و 20 درصد دچار افسردگي و اضطراب هستند بنابراين قبل از انجام اين اعمال بايد مشاوره روانپزشكي انجام شود البته 80 درصد اين عملها نيز توسط پزشكان كم تجربه كشور انجام ميشود.
اگرچه که به موازات رواج عجیب انجام جراحی های زیبایی، کمپینهایی در شبکههای مجازی افراد را به پذیرش چهره طبیعی خود دعوت میکنند و آنها را از انجام عملهای زیبایی بازمیدارند اما هنوز رواج غیرطبیعی جراحی زیبایی اتفاقات ناگواری را برای خانوادهها رقم میزند.
در ماجرای ذکر شده نیز اگرچه اقدام زن برای انجام عمل زیبایی بدون مشورت و اجازه همسر قابل سرزنش است اما سر دیگر قضیه، خشونتی است که مرد بدون خویشتنداریهای لازم و برای مدیریت بحران به کار برده که خود نیز محل تأمل و سرزنش است و چه بسا اتفاقات ناگوارتری رقم میخورد.
خانمها در جراحی زیبایی افراط میکنند
اسماعیل یزدی، استاد ممتاز بازنشسته دانشگاه علوم پزشکی تهران با انتقاد از برخی رفتارهای اجتماعی که مغایر با فرهنگ ایرانی است، گفت: طبیعت خانمها این است که به زیبایی توجه کنند و این مسئله عجیبی نیست، اما متاسفانه در برخی موارد بسیار افراطی عمل میکنیم.
این جراح دهان، فک و صورت، ادامه داد: ما شاهد هستیم افرادی که خانواده آنها از بضاعت مالی خوبی برخوردار نیستند اما هر طور شده به دنبال هزینه کردن برای زیبایی صورتند و این علامت خوبی برای جامعه ما نیست.
یزدی تاکید کرد: البته این پدیده فقط مربوط به زیبایی صورت نیست و این قبیل رفتارهای افراطی در سایر موارد و موضوعات جامعه نیز مشاهده میشود. اگر این زیبایی برای گمراهی دیگران باشد، مورد تایید نیست و دور از فرهنگ ایرانی است.
این استاد ممتاز ، یکی از دلایل گرایش به جراحی های زیبایی صورت را متوجه ابعاد شخصیتی افراد دانست و گفت: برخی از افراد فقط با گفتههای اطرافیان خود را مجاب به دست بردن درصورت خود میکنند. در حالی که همین شخص، وقتی عمل زیبایی صورت او مورد توجه قرار نگیرد، با تحریک و همکاری همین اطرافیان از پزشک خود طرح شکایت میکند.
یزدی تاکید کرد: یکی از دلایل افزایش شکایت از جراحیهای زیبایی، همین قضاوتهای اطرافیان در مورد فردی است که عمل زیبایی صورت انجام داده است.
وی در ادامه به موضوع اخلاق پزشکی اشاره کرد و افزود: اخلاق پزشکی را نمیتوان در کتاب و فرمول جستجو کرد، بلکه باید در رفتار جامعه پزشکی دیده شود. پزشکانی که رشته خود را خوب بلد هستند و حقالزحمه متعارف میگیرند و در عین حال یک خدمت درجه یک برای بیمار ارائه میدهند، اخلاق پزشکی را رعایت کردهاند، چون وجدان حرفهای دارند.
وی با عنوان این مطلب که گرایش به زیبایی صورت بین آقایان به خصوص نسل جوان رخنه کرده است، گفت: برخی از زیباییهای صورت که برای خانمها خط سبز است، برای آقایان خط قرمز تلقی می شود.