یادداشت گزارشی در باب عوارض راه‌های لاغری و اثرات روانی آن‌ها
به خاطر کیلوگرم‌ها
یاسمین رضوی
لاغر بودن، مانکن شدن، هیکلی شبیه فلان هنرپیشه و مدل را داشتن، دغدغه بسیاری از دختران است. در جمع‌های دخترانه، یکی از گرم‌ترین بحث‌ها، صحبت از «چه لاغر شدی»، «چه چاق شدی»، «باشگاه میری؟»، «رژیم داری؟» و... است. به نظرتان اجداد ما هم تا این اندازه نگران سایز کمرشان بودند؟ آیا آن‌ها هم از فکر کردن به عددهای وزن‌شمار، اضطراب و استرس می‌گرفتند. یا زندگی و اعتمادبه‌نفسشان ربط مستقیمی به آن اعداد داشت؟
بلای آرامش‌سوز
از کی این بلا سرمان آمد و همه‌مان سعی کردیم هیکل‌مان را یک شکل بسازیم و شبیه محصولات یک کارخانه شویم؟ از کی استانداردهای زیبایی تا این حد محدود و عذاب‌آور شد؟ بله! خودتان درست حدس زده‌اید. ماجرا باز هم زیر سر یک عده سرمایه‌دار و منفعت‌طلب است. در واقع آنچه ما می‌خواهیم بشویم و برای «آن» شدن خودمان را می‌کشیم، سلیقه خودمان نیست، سلیقه دیگرانی است که از این طریق سودهای کلان نصیبشان می‌شود. از آن روزی که رسانه‌ها قدم به دنیا گذاشتند، خیلی چیزها دستخوش تغییر شد. از جمله استانداردهای زیبایی و جذابیت که به همه دختران جهان دیکته شد. در واقع آن‌ها به ما می‌گویند: «ببین، هیکلی زیبا و جذاب است و لیاقت توجه دارد که شبیه این مدل باشد و این سایز لباس به تنش بخورد!» یا «این هنرپیشه را ببین که همه برایش سر و دست می‌شکنند، یکی از دلایل موفقیتش این است که فلان هیکل را دارد» حالا تو هرچه در توان داری و از هر طریق سالم یا ناسالمی که می‌توانی خودت را شبیه این کن تا زیبا شوی، زیبایی همین است که ما می‌گوییم و نشانت می‌دهیم و لاغیر!
بله، رسانه‌ها و منفعت‌های پشت آن است که دارد برای سلیقه‌های ما تصمیم می‌گیرد وگرنه مادربزرگ‌های ما کی دغدغه‌هایی چنین خانمان برانداز داشتند.
رسالت لاغر شدن
پای ثابت تبلیغات شبکه‌های اجتماعی و ماهواره‌ای، پودر، قرص، ژل و دیگر محصولاتی است که وعده لاغری می‌دهند. آن‌قدر این‌ها را تبلیغ می‌کنند که گمان کنید بزرگترین رسالت شما در دنیا لاغر شدن است و بقیه وظایفتان در سایه لاغری قابل توجه است. به کانال‌های تلگرام سر می‌زنید و با حجم گسترده‌ای از این دست تبلیغات روبرو می‌شوید. صفحات اینستاگرام در غبضه انواع رژیم‌ها و قرص‌ها و پودرهاست و شبکه‌های ماهواره‌ای تأثیراتی برای ژل و قرص و پودرهای غیراستاندارد و غیربهداشتیشان برمی‌شمردند که به عقل سالم‌تان شک کنید. گویا ما دختران بی‌گناه اسیر دست تبلیغ و رسانه درمانده‌ایم و هنوز وقت نشده فکر کنیم خودمان چه چیزی را دوست داریم؟ خودمان با چه سبک زندگی و چه هیکلی راحت‌تریم. ما در تن‌مان هم احساس راحتی نمی‌کنیم.
من عصبانی‌ام
مرضیه 28 ساله است. هنوز که هنوز است نتوانسته دوره لیسانسش را تمام کند چرا که در تمام این سال‌ها بزرگترین دغدغه‌اش این بوده که چطور کمی از اضافه وزنش را دور بریزد اما به قول خودش روال کار برای او برعکس است. مرضیه می‌گوید تمامی قرص‌ها و ژل‌های لاغری را امتحان کرده است. هر چه را هر کسی توصیه کرده است مرضیه امتحان کرده از قرص‌هایی که گیاهی هستند تا غیرگیاهی‌ها! از خوردنی‌ها تا پوشیدنی‌ها! اما نتیجه فقط عذابی چندساله است و دو سه کیلو وزن کم کردن در همان دوره استفاده و دوباره بازگشتن به مسیر قبل با پنج شش کیلو بیشتر به جای دو سه کیلوی قبلی.
مرضیه عصبانی است. می‌گوید تحت تأثیر عوارض این محصولات است و نمی‌داند چه‌کار کند که حداقل اگر اضافه وزن دارد اما بی‌خواب و عصبانی نباشد و پوست صورتش تا این حد ملتهب و پر از جوش نشود.
همه می‌دانند که محصولات خوردنی لاغری، عوارض جسمی و روحی با خود دارند. عوارضی مثل: بی‌خوابی، سرگیچه، بی‌حسی یا التهاب، خشکی و قرمزی پوست، مشکلات دستگاه گوارش، یبوست یا اسهال، تغییر مزه دهان، عصبانیت و...
اما آن‌قدر تحت تأثیر تبلیغات و فشارهای روانی ناشی از کمی متفاوت بودن با استانداردهای دیکته شده زیبایی هستیم که تن به هر کاری می‌دهیم.
بای بای بای‌پس
مینا بعد از ازدواجش چاق شد. به قول خودش هر شب را با نامزدش در یکی رستوران‌ها و فست‌فود‌ها گذرانده. بدیهی است که علاوه بر عشق و عاشقی اضافه وزن هم عایدش می‌شود. خودش می‌گوید: «دیگه هر کاری کردم لاغر نشدم. هر چی شوهرم می‌گه: همینطوری هم خوبی و من دوستت دارم، بازم به نظرم حالش از اضافه وزن من به هم می‌خوره» نگاه و نچ‌نچ دوست و آشنا باعث شده که مینا خودش را به تیغ جراحی بسپارد. او می‌گوید: «هرجا می‌رفتم نچ نچ می‌کردند و بهم می‌گفتند حیف اون هیکل نازی که داشتی، چرا این‌قدر چاق شدی؟ فشار زیادی رو تحمل می‌کردم. فکر می‌کردم جراحی هر چقدر هم درد داشته باشه، یه مدت کوتاهه و بعدش تموم میشه و همه چی به روال سابق برمی‌گرده»
دکتر زهره ضرغامی‌فرد که اولین فلوشیپ لاپاروسکوپی است می‌گوید: بیشترین مشتریان عمل‌های جراحی لاغری بین سن 18 تا 69 سال هستند.» همچنین درباره عوارض این نوع جراحی‌ها می‌گوید: «عفونت در عمل باندینگ، یکی از عوارضی است که به دلیل جا به جا شدن حلقه که به عنوان یک جسم خارجی در دهانه معده قرار می‌گیرد، ممکن است رخ دهد. همچنین در روش‌های دیگر که قسمتی از معده بریده می‌شود نیز عوارضی وجود دارد که در اغلب بیماران رخ می‌دهد: یکی قطع شدن رابطه معده با دهان و از بین رفتن امکان معاینه به وسیله اندوسکوپی است و دیگری وابستگی همیشگی این افراد به مکلمل‌های غذایی است»
مینا جراحی‌اش را انجام داده و نظرش را در مورد آن می‌پرسیم و این‌که این روزها با چه معضلات دیگری روبروست. می‌گوید: «مدام احساس می‌کنم دلم می‌خواهد چیزی بخورم، اما بیشتر از یک قاشق نمی‌توانم، یعنی از نظر روحی مدام احساس گرسنگی می‌کنم اما جسمم همراهی نمی‌کند. سیستم ایمنی بدنم به شدت ضعیف شده آن‌قدر که در تابستان هم احساس سرما می‌کنم وچندین و چند لباس می‌پوشم. موهایم شروع به ریزش کرد و به زور شامپوهای گران قیمت و مکلمل و قرص‌ها هم دیگر به شکل سابق برنگشته. پوستم هم خشک شده» از او می‌پرسم: «ارزشش را داشت؟» و مینا می‌گوید: «نمیدانم، شاید اگر این‌قدر تحت فشار قرار نمی‌گرفتم دست به این کار نمی‌زدم، شاید روی کمتر و سالم‌تر غذا خوردن متمرکز می‌شدم، این روزها همه چیز در خانه‌مان اضافه می‌آید و من فکر می‌کنم تا قبل از این من چطور همه این‌ها را می‌خوردم»
فتوشاپ است
زل زده است به هیکل فوق لاغر هنرپیشه زن آمریکایی و نچ نچ می‌کند. می‌پرسم: چی شده؟ موبایلش را جلوی چشم‌هایم نگه می‌دارد و می‌گوید: «به نظرت این چی می‌خوره این‌قدر هیکلش عجیب و خوبه؟» می‌پرسم: «به نظرت خوبه؟» با تعجب نگاهم می‌کند و فریاد می‌زند معلومه که خوبه، پس من خوبم که ...!!
تأکید می‌کنم تأثیر عمل جراحی، گریم و فتوشاپ را دست کم نگیرد و می‌پرسم آیا حاضر است تا این حد زجر بکشد و هیکلی شبیه او داشته باشد که مردد نگاهم می‌کند و می‌گوید: شاید!
آنچه ما در قاب موبایل و از پشت تلویزیون می‌بینیم زنی است که به عنوان معیار زیبایی به ما معرفی می‌شود که شبیه او باشیم، اما نمی‌گویند او چطور این‌گونه شده و چه آینده‌ای در انتظارش است. کافی است سری بزنید به گوگل و یک سرچ ساده بکنید درباره آخر و عاقبت مانکن‌ها که اغلب‌شان به خاطر سوء تغذیه و مشکلات و عوارض بعد از عمل‌های جراحی دچار بیماری‌های وحشتناکی شده‌اند.
با من راحت باش
حق من و تو این است که راحت باشیم. در بدن خودمان احساس امنیت و رضایت کنیم. هر چه دوست داریم را بخوریم و تنی سالم و زیبا داشته باشیم. اما نه آن زیبایی و لاغری اغراق‌آمیزی که تبلیغ می‌شود. این روزها بسیار با این جمله روبرو می‌شوید که «خودت باش» همان‌ها که مبلغان و منادیان لاغری افراطی هستند و روی جلد مجله و صفحه اینستاگرامشان پر از مانکن‌های لاغر است، از ما می خواهند خودمان باشیم و این بزرگترین تناقض دنیاست.
اما این حق ماست که خودمان باشیم. به خودمان احترام بگذاریم. برای تفاوت‌های جسمی‌مان احترام قائل باشیم. باور کنید که سایز همه کمرها نباید یک اندازه باشد همان‌طور که همه کاج‌ها و سروهای دنیا هم یک اندازه و یک شکل نیستند. تفاوت زیبایی است. اما نباید در دام پرخوری و بیماری‌های ناشی از اضافه وزن هم افتاد. تناسب خوب است. ورزش کردن بسیار عالی است اما برای سالم ماندن و هیکل طبیعی و قوی داشتن نه با دغدغه و اضطراب لاغرتر از لاغر شدن.