غلامی به‌نام الله‌وردی‌خان
عاطفه میرافضل
در یکی از لشکرکشی‌های چهارگانه شاه طهماسب به گرجستان (به احتمال فراوان لشکرکشی چهارم) الله‌وردی‌خان به عنوان اسیر به ایران آورده شد. او در جوانی در برابر سی سکه زر به فروش رسید و پس از این‌که چندین بار در معرض خرید و فروش واقع شد، به خاطر شایستگی و درستی به دربار شاه طهماسب صفوی راه یافت.
نخستین بار از وی توسط اسکندربیک منشی سخن به میان می‌آید. هنگامی که شاه عباس تصمیم به قتل مرشد قلی‌خان استاجلو که وکیل وی بود گرفت، عالم‌آرا از او به عنوان الله‌وردی‌بیک زرگرباشی نام می‌برد. شاه عباس توسط سرداران نزدیک خود همچون امت بیک قراسارلو، قراحسن چاوشلو، محمدبیک، میرزا محمد و الله‌وردی‌بیک نقشه قتل مرشدقلی‌خان استاجلو را که کوشش بر تسلط بی‌اندازه بر شاه داشت اجرا نمود. پس از اجرای نقشه قتل، همان شب عاملین قتل به مقامات بالایی رسیدند. از جمله «الله‌وردی‌بیک زرگرباشی به رتبه امارت سرفراز گشته لقب سلطانی یافت و الکای جرپادقان (ناحیه گلپایگان) و محولات باو شفقت شد» دیگران نیز به مقامات بالایی رسیدند.
از این زمان به بعد الله‌وردی بیک مدارج ترقی را شتابان طی کرد. در سال ۱۰۰۱ قمری، وی در دو مأموریت هم شرکت داشت، یکی دفع فتنه شاه‌وردی‌خان حاکم قراچه‌داغ و دیگری تسخیر نیشابور.
شاه عباس در پی اصلاحات نظامی خود مقام تازه صدرلشکر را ایجاد کرد. الله‌وردی‌خان که شایستگی و کاردانی خود را در دفع و رفع آشوبگران و وفاداری به شاه ثابت کرده بود در سال ۱۰۰۶، نخستین فردی بود که بدین مقام رسید. با انتصاب وی به مقام سپه‌سالاری ایران، نیروی او به اوج خود رسید. وی نخستین نماینده اشرافیت جدید غلامان در ایران شد.
وی در آبادانی اصفهان با ساختن سی و سه پل بر روی زاینده‌رود، نقش مهمی ایفا کرد.بنای مدرسه خان در شیراز و حمایت و مساعدت ملاصدرا از دیگر اقدامات مهم این شخصیت تاریخی است.