نگوئید:«اپیگلوت»،بگوئید:«برچاکنای»!

نیلوفر حاج‌قاضی

سال‌هاست که فرهنگستان زبان و ادب فارسی تلاش می‌کند تا ریشه کلمات بیگانه را در متون و محاوره‌های فارسی بخشکاند و کلماتی را به عنوان معادل، مصوب و اعلام کند که البته اقدامی شایسته و بجاست اما در خیلی موارد کاربردی و اثربخش نیست و بیشتر به بهانه‌ای برای شوخی و خنده تبدیل می‌شود. حکایت «درازآویز زینتی» یا «کش لقمه» از مواردی است که بارها دستمایه شوخی قرار گرفت. البته در این راستا شیطنت‌هایی نیز صورت پذیرفت و برخی از نبوغشان استفاده کردند تا واژه‌های عجیب و غریب تولیدی خودشان را به نام واژه‌های جدید و معادل فرهنگستان، به خورد جامعه بدهند.

از تمام این‌ها که بگذریم به نظر می‌رسد کاربرد اکثر این واژگان نتیجه‌بخش نبوده و جز چند مورد استثنائی مثل یارانه و رایانه، که البته هم‌آوایی این دو کلمه خودش کلی مصیبت دارد، بقیه معادل‌های انتخابی جایی در فرهنگ زبان رسمی ‌و محاوره‌ای مردم پیدا نکرده‌اند.

چرا که برخی از این معادل‌های تولید شده در فرهنگستان برای مردم که کاربران زبان فارسی در اقشار مختلف به شمار می‌آیند، منطقی به نظر نمی‌رسند. حتی برخی از آن‌ها سخت و دشوار یا کمی خنده‌دار است. حالا حدود یک‌ سالی است که این مرکز کتاب زیست‌شناسی دبیرستان را هدف گرفته تا برای واژگان این حوزه واژه‌گزینی کند. اتفاقی که مخالف‌های زیاد و موافق‌های کمی دارد.

...