انجمن دزدها

گلاب‌بانو

گله‎ها و گره‎ها

پدر گفت: دنبال چه کسی بگردیم؟ می‌شود رفت رییس فلان مرکز را آورد گذاشت اینجا توی انجمن؟ کاش می‌شد. آن وقت فقط یک گناه وجود دارد، والسلام. آن هم دزدی است. کاش خودش می‌دانست چنین انجمنی هست، خودش با پای خودش می‌آمد، اعضای شرکت هم می‌آمدند. مثل همین‌ها که الان دربرابر یک ملت توی دادگاه می‌ایستند!
شوهر عمه ملوک عادت نداشت بگذارد حرف کسی تمام شود. از آن جا هم که از ارتفاع می‎ترسید و این اولین شرط دزدی بود، خودش را کلا از دزدی معاف می‎دید. چشمش هم که به عمه افتاده بود و شیر شده بود، دیگر کسی جلودارش نبود، جفت پا پرید وسط حرف پدر. پدر بدش نمی‎آمد شوهر عمه پرشی بکند. از اول مجلس داشت حرف می‎زد، هم می‌توانست بعدا خدمتش برسد و هم می‌توانست در فاصله نطق خارج از دستور شوهرعمه، انارهای دانه شده، نمک و گلپر پاشیده شده را لب بزند و دلی از عزا دربیاورد. برای همین برعکس انتظار شوهر عمه که با یک جمله" نه این طور هم نیست" کوچولو جلو آمده بود، عقب نشینی کرد و به پشتی صندلی تکیه داد و سرش را به زیر انداخت.
شوهر عمه اصلا انتظار نداشت جمله بعدی «آقا شما اجازه بفرمایید» و «چند لحظه صبر کنین» و «هنوز مانده تا نتیجه گیری»، درکار نباشد و سکوت حاکم بر محیط از او تقاضا کند که بقیه جملاتش را ادامه بدهد. برای همین چند بار با مژه‎های بلند و چشم‎های بیش از حد درشتش اطراف را نگاه کرد و دوباره جمله قبل را تکرا کرد؛ « نه این طور نیست» که به جز دزدی هیچ گناه دیگری نباشد. گناه که زیاد است منتهی آدم باید آدم باشد. دزدی یکی از گناه‏هاست که نیاز به قد بلند و نترسیدن از ارتفاع و این‎جور چیزها دارد.
پدر یک قاچ از هندوانه را که دست گرفته بود برای نفس تازه کردن زمین گذاشت و گفت که شما هیچ‎ کدومش رو نداری! نه شجاعت ارتفاع و نه قد بلند. خلاصه اگر دزد نشدی امکاناتش را نداشتی. همه آماده خندیدن بودند اما پدر دستش را که بالا برد گفت ناخوداگاه هیچکس شلیک نکرد حتی یک ارتش منظم هم این‎طوری کار نمیکند که پدر من کرد.
شوهر عمه منتظر حمله بود. گفت: بله... خب!
پدر که از یک قاچ هندوانه حسابی انرژی گرفته بود گفت: خب! همین شما که استعدادش را نداشتی برو برای این بی‌استعدادی خدا را شکر کن. ‌‌اما استعداد حرف بریدن و قیچی کردن نفس آدم را داری مهندس! این مهندسی که پدر گفت، بی استعدادی دوم شوهر عمه است. او نتوانسته مهندس شود و پدر وقتی می‎خواهد حالش را بگیرد یک مهندس به آخر اسمش اضافه می‎کند. یعنی بی‎استعدادی‎های بعدی‎اش را هم عنوان می‌کند. پدر می‌داند نمی‌تواند بیشتر از این به شوهر عمه فشار بیاورد چون عمه زبان باز می‌کند و کار به نمرات ترم‎های پایانی دانشکده مهندسی پدر می‎رسد. برای همین خودش مثل سربازهایی که اسلحه خالی را کشان کشان دنبالشان می‌کشانند، می‌گوید: البته ما که مهندس شدیم گلی به سر اجتماع نزدیم شما خدمت بیشتری کردی ولی خب حرف مرا قطع کردی وگرنه به عرضت می‎رساندم که دزدی فقط بالا رفتن از دیوار مردم نیست. یا دست دراز کردن و قد بلندی کردن و سرک کشیدن توی خانه‎های مردم نیست. دزدی یکجور نیرو و انرژی درونی است که از بی‎استعدادی، استعداد درمی‎آورد.
همه می‎دانستند پدر یک مهندس قد کوتاه ترسو می‎شناسد که دزدی کرده. من هم می‌شناسم، همان معرف شوهرعمه به عمه ملوک!
عمه معتقد است، این تنها کار خوبی بود که آقای شب‏دوست قبل از تمام اشتباهاتش انجام داد. آشنایی این دو دلداه! هیچکس باورش نمیشد مرد قد کوتاه خجالتی که هر روز غروب با پدر از کتابخانه تا خانه می‎آمدند و نامه‎های عاشقانه را لابلای دفتر و کتاب‌هایش حمل می‌کند چند سال بعد یکی از اختلاس‎گران میلیاردی و فراری شود. پدر طوری از دوستی‎اش می‎گفت که یک لحظه آدم شک می‎کرد دلش از این رابطه پر است یا خوشحال است؟
پدر گفت: تا آن‎جا که من به یاد می‎آورم شب‏دوست بی‎استعداد بود، حتی نمی‎توانست از دستگاه خودپرداز پول بگیرد. کارت دانشجویی‎اش را تو عرض چهار سال، پنج بار گم کرد، نمی‌توانست نت بردارد، جزوه بنویسد، حواس درس خواندن نداشت. اصلا چه طوری اختلاس کرد، خدا می‏داند.
مادر گفت: بی استعداد بی استعداد هم نبود. نامه‏های عاشقانه‎ای را که چند سال رد و بدل کرد شما روحتان هم خبر دار نشد. اشاره مستقیم مادر را همه گرفتند. پدر سر تاسفی تکان داد و گفت: بله! من حتی فکرش را هم نمی‎کردم شوهر ملوک تا بیخ گوشمان پیشروی کرده باشد.همه خندیند.
مادر گفت: پس او استعداد داشته، شما تشخیص ندادید!
پدر که جرات مخالفت نداشت گفت: بله! حق با شماست. اصلا ما از استعداد همه بی‌خبریم. تسلیم!
عمو صولت گفت: مسئله استعداد ذاتی یک طرف، بعضی‎ها دچار استعداد آنی می‎شوند. یعنی چیزی که هر گز نبوده‌اند را بروز می‎دهند و یک دفعه لباس بره را زمین می‎گذارند و لباس گرگ برتن می‌کنند. یعنی شکوفا می‌شوند. همین آدم‌ها را می‌بینی که جدیدا هم چهارخانه و شطرنجی‌شان نمی‌کنند تا مردم ببینند شبیه خودشان هستند. همین آقای قد بلند که یک قبضه ریش دارد چند سال پیش خودش هم نمی‌دانسته این استعداد را دارد که دزد شود. اما حالا آمده ایستاده روبروی ملت. در صورتی که اگر همان اول به دزدی یک برگ از یک پرونده اعتراف می‎کرده استعدادش کور می‎شده و کار بیخ پیدا نمی‎کرده.

بخش داغ

پدر گفت: تازه دزدی به این چیزها هم نیست. وقت مردم را توی خیابان و پشت چراغ قرمز هم بگیری دزدی، دروغ بگویی یا در برابر دروغ ساکت بمانی هم دزدی، حتما نباید از دیوار بالا رفت! آدم سر زنش داد هم بزند دزدی است .احساس زنت را دزدیده‎ای!
عمو بهنام که موافق حرف‎های پدر بود گفت: دزدی سر و ته ندارد. این‎طور که می‎گویی همه ما دزدیم. این حرفش را جدی زد چون برگشت رو به زن‌ عمو و گفت: من دیروز یک سیلی کوچک به شما دزدی کردم! من را ببخش.
زن عمو کلی سرخ و سفید شد. برای این که حرف عمو بهنام را جمع و جور کند گفت: آن را که شوخی کردید!
عمو بهنام گفت: نه! جدی بود. تو اخلاق خوب من را که همه‎اش را از صبح خرج کرده بودم و یک ذره‎اش را به خانه آورده بودم دزدیدی. من هم یک سیلی کوچک از شما دزدیدم‌.
عمه ملوک گفت: این‌جوری که دزد به‎جای بدهکاری، طلبکار می‌شود. شما داری گروکشی می‌کنی یعنی دزدی خودت را می‎گذاری پای دزدی دیگری.
زن عمو گفت: نه ملوک خانم! سوتفاهم نشود.
پدر گفت: نه! سو تفاهم چی؟ راست تست دزدی نامه های عاشقانه آقا مراد بابت ملوک که لو رفت سوءتفاهم پیش آمده باعث شد ما ملوک را به مراد بدهیم چون نامه‎ها خبر از دزدی وسیع می‎دادند. دزدی‌ای که آقاجان خدابیامرز را تا دم سکته برد.
آقا مراد گفت: خب شما هم بابت آن دزدی، باغ پدری من را دزدیدید و به ملوک دادید!
عمه گفت:آن را که خودت بخشیدی.
آقا مراد گفت: بعضی دزدی‌ها را آدم گردن می‎گیرد، این یکی از آن‎هاست.
قضیه داشت یک‌جوری گره می‎خورد که بعید بود باز شود. همه یا خودشان به دزدی‌هایشان اعتراف می‎کردند یا اگر محکوم می‎شدند، قبول می‎کردند و کتمان نمی‌کردند. این یک‌جور اعتراف دسته جمعی بود، شبیه یک جور مشاعره، کسی به کسی فحش نمی‎داد، توهین نمی‎کرد. فقط دلیل دزدی خودش را ربط می‎داد. در عرض یک ساعت همه، چیزی یا آدمی یا وقت و زمان و قلب و آبرو یا احساسی را دزدیده بودند. بخشی از شاکیان و متشاکیان جمع بودند و بخشی هم نبودند. صحبت‎های دوستانه و خصمانه بود که با چای و آب‎نبات و شیرینی و میوه پایین می‎رفت.
خانواده من این انجمن را گه‎گاهی به راه می‌اندازند، یک گله ضمنی از هم می‎کنند و حرف‌هایشان را رک و راست توی روی هم، نه پشت سر هم می‎زنند. این انجمن معتقد است که روز قیامت هم همین طور است. شاکی و متشاکی روبروی هم می‌نشینند و توی صورت هم زل می‌زنند و اقرار می‌کنند یعنی دچار نوعی بی‎اختیاری در مغز و زبان می‎شوند.
انجمن پدر یک انجمن خانوادگی است که خودشان تشکیل می‌دهند. پدر می‎گوید: در قیامت ممکن است طرف مقابل را اصلا نشناسید و حقش را دزدیده باشید. الان که ما با هم کنار می‌آییم این جا، شاید آن غریبه با ما کنار نیاید. کار انجمن همین است. تکاندن سر دل اعضای خانواده! اگر کسی از کسی دلخوری داشته باشد در این انجمن مطرح می‎کند. انجمن سابقه یقه‌گیری و دعوا هم دارد اما در مفاد بعدی انجمن آمده که دعوا و فریاد ممنوع است. یعنی باید حق دزدیه شده خود را در کمال خونسردی و آرامش بگویید زیرا در دعوا و داد و بیداد، بخشی از حق از بین می‎رود. این پیشنهاد مادربزرگ بود. مادربزرگ سر همین مسایل ساده تا آخر عمر با برادرش حرف نزد که نزد تا این که پای برادر به تخت بیمارستان رسید و همین طوری ذره ذره برای مراعات بیمار در حال مرگ، گله‎ها و گره‎ها باز شد. بعد پدربزرگ این انجمن را پایه‎گزاری کرد؛ انجمن قیامت. اولش هیچکس عضو نمی‌شد اما بعدها که همه به این نتیجه رسیدند: «این طرف بهتر از ان طرف است» اعضای انجمن زیاد شد. من کوچک‌ترین عضو انجمن هستم .