گل‌های نرگس
سمیرا اسکندرپور
از درد پا به خودم می‌پیچیدم. مرد جوانی جلوی صورتم روی زانوهایش افتاد. سراسیمه ناله کرد: «چی شد آقا؟ یک حرفی بزن... بدبخت شدم... به مولا من زن و بچه دارم.»
به سختی نیم‌خیز بلند شدم. گفتم: «چیزی نشد مشتی. برو مشکلی نیست.»
کیف پولم یک قدم آن طرف‌تر افتاده بود. عکس تو هم بیرون از آن. پاهایم را از دور موتور بیرون کشیدم.
مرد جوان لُنگ چرک تاب دور مچش را توی جیب شلوارش چپاند. این پا آن پا کرد و دست آخر رو پا بند نشد. با گفتن «نوکرتم به والله.» سر و صورتم را بوسه باران کرد، شکرکنان دوید به سمت پراید سفید کر و کثیفش.
همانطور نشسته یک دستی کیف و عکس را یکی کردم و برداشتم. چرخ‌های موتور دمر شده‌ام هنوز می‌چرخیدند. دلم مثل این چند ساعت باز هم هوای تو را کرد! با نگاه به عکس دونفره‌مان مست چشمانت شدم عباس. دستت دور گردنم بود. مثل یک رفیق جون جونی. خنده‌های غرق آرامشت را فقط با یک نگاه ریخته بودی توی دوربین. شاکی شدم. آخه بی‌معرفت! چه طوری بگم؟ چرا من؟
یک ترسی شور انداخت به دلم. عکست را توی جیب سینه اورکتم جا کردم. موتور را سرپا کردم. دسته آن را عصا کردم و به هزار زحمت بلند شدم. انگاری دوباره آه و ناله ترکش توی پایم بلند شده بود. لنگ لنگان روی کمر موتور جا خوش کردم. یک لنگ پا به زور گازش را گرفتم و رفتم.
خورشید، شلوغی و برج و بارو نمی‌شناخت. می‌شد هنوز از میان ساختمان‌ها دیدتش. ولی آسمان، صافی چند سال پیش را نداشت. هوایی که روی صورتم موج برداشته بود، گرفته بود. درست مثل دل من.
از کجا باید شروع می‌کردم؟ باید چه می‌گفتم؟ آن هم به یک زن جوان!
عباس! تا به حال پیر شدن یک زن جوان را دیدی؟ من دیدم...
دو تا آقا هم سن و سال پدرم آمده بودند واسه رساندن یک خبر. با این که هفت سالم بود از روی دلهره دست برادر بزرگترم را محکم چسبیدم. ولی چشمم فقط به صورت مادرم بود. یکی از آن‌ها با هزارتا من و من گفت: «بعضی بچه‌ها خودشان دیدند که علی‌آقا رو گرفتند و بردند. حاج‌خانم! ما هر کاری بتوانیم می‌کنیم تا اسرا آزاد بشوند. شما هم نگران نباشید. ان‌شاء الله به زودی بر‌می‌گردند...»
گفتند و رفتند. اما این گلی که جلوی چشم‌های من پرپر شد مادرم بود. چین‌های صورتش همان روز به جانم خطی انداخت که هیچ وقت پاک نشد. حتی وقتی چند سال بعدش هم بابا از اسارت آزاد شد.
خیابان خلوتی پیدا کردم و با یک شیب ملایمی پیچیدم تویش. نه... از پس پیچاندن خبر برنمی‌آمدم. آن هم خبر شهادت تو.
کاش چشمم به چشم رئیس نیفتاده بود که بگوید: «خوب شد برگشتی. مصطفی! این کار خودته. اصلا کی بهتر از تو. دوست صمیمی چندین و چند ساله عباس. از پس این کار فقط خودت برمی‌آیی.»
افتادم توی یک خیابان اصلی. دور خیابان چشم گرداندم. دیگه خیلی چیزها رنگ و بوی خدا نمی‌دادند. انگاری خیابان شده بود زمین یک مسابقه. یک رقابت. مسابقه‌ای از جنس آرایش‌های غلیظ، لباس‌های برهنه، نگاه‌های بی‌عفت، خنده‌های بی‌عصمت. انگاری گردی از فراموشی روی شهر پاشیده بودند. حتی موج رادیوی ماشین‌ها هم خبر از دست‌های بی‌حرمتی می‌داد که به اموال این مردم دراز شده بود. اختلاس، حقوق‌های نجومی، دزدی، رشوه، ربا.
هر چی می‌دیدم و هر چه می‌شنیدم مثل یک ابر سیاه از دود گازوئیل یک کامیون پر می‌شد توی گلویم. گلویم از شدت غصه شده بود یه مشت سرب سفت و سخت. نفسم تنگ شده بود. مگر می‌شد بین این همه سیاهی خبری به این تلخی را رساند. آن هم به کسی که عاشقانه شب و روز منتظر توست. به سرفه افتادم.
کنار جدول خیابان و پیاده رو ترمز کردم. خواستم نفسی تازه کنم که دوتا دختر با اخم و تخم سر تا پای لباس فرمم را ورانداز کردند. هاج و واج منتظر حرفی شدم. بادی ملایم روسری‌های نیم بندشان را سر داد و شال گردنشان کرد. بی‌اعتنا دست بردند به پارچه حریر روی شانه‌هایشان و نم‌نم و شل شلکی انداختند روی موهایشان و غرغرکنان از کنارم رد شدند. تعجب کردم. هنوز دور نشده بودند که بی‌نگاه به من صدایشان را بلند کردند: «این‌ها فقط به اسم سوریه جیب‌هایشان را پر می‌کنند. از همشون بدم می‌آید.»
با شنیدن این حرف کارد به استخوانم رسید. خراشی به همه جانم افتاد. دلم می‌خواست داد بزنم: «خانم! از چی حرف می‌زنی؟ تا حالا شده یکی از آن بچه‌ها را دیده باشی؟ دیواری کوتاه‌تر از این بچه‌ها ندیدی؟ کی برای پول رفته؟ ما؟»
اما صدای تو توی سرم پیچید: «آرام باش مصطفی... بشنو و صبور باش. این حرف‌ها حرف‌هاییه که توی گوش یه عده خواندند. بزرگ باش. ماه پشت ابر نمی‌ماند. بالأخره یک روز همه چیز روشن میشه.»
دادم را خوردم. راه افتادم. اما انگاری بغض از گلویم مثل سرب داغ قطره قطره می‌چکید توی قلبم. ته دلم بدجوری می‌سوخت. صورت تک تک بچه‌ها جلوی چشم‌هایم رژه می‌رفت؛ علی... چه قدر با صفا بود. تشنه شهید شد. یه مشت کفتار سیاه بی آن‌که آبش بدهند سرش را از تنش جدا کردند. حمید.... هنوز ازدواج نکرده بود. می‌گفت هر وقت برمی‌گردد تهران با زور و اجبار مادرش می‌روند خواستگاری. جلوی خودم زیر خمپاره تکه تکه شد. حسین... ولش می‌کردند راه به راه شوخی می‌کرد و سر به سر بچه‌ها می‌گذاشت. این آخرها بهش گفتم تو کی می‌خواهی دست از این شوخی‌هایت برداری. گفت: هر وقت شهید شم. دو روز نشد یه گلوله خورد وسط سینه‌اش. بهروز... ریزه میزه بود. ولی از همه پرکارتر. نمی‌گذاشت کار بچه‌ها روی زمین بماند. وقتی شهید شد خودم افتادنش را دیدم. مثل ماهی لب می‌زد و جان می‌داد.
اشک‌هایم را پاک کردم که بتوانم برانم. می‌گفتی: «هر وقت دلت را غصه گرفت خیال کن به حرم نگاه می‌کنی.» بعد همان موقع به ضریح طلایی خانم زینب چشم دوختی و گفتی: «مثل حالا. آن موقع دلت باز میشه. صبرت زیاد میشه.»
سرم را بلند کردم و چشم دوختم به خورشید.
گاز دادم. دلم می‌خواست آن قدر گاز بدهم تا از زمین جدا بشوم. تا توی آسمان حل بشوم. فراموش بشوم. کاش همانجا پیش پیکر تو مانده بودم و اینجا برنمی‌گشتم. کاش... کاش من هم با تو رفته بودم. دیگه ماندن برایم سخت شده عباس. سخت.
اما هنوز اینجا بودم. روی زمین. حالا هم به همان کوچه رسیدم. کنار خانه تو. موتور را گوشه‌ای پارک کردم. تمام بدنم از غصه کوفته شده بود. با پای لنگم درمانده از موتور پیاده شدم. چشمم به در سفید خانه تو بود که بی‌صدا به من نگاه می‌کرد. غریب و تنها انتهای یک کوچه بن‌بست.
انگار هر قدمی که به در نزدیک می‌شدم یک سال بر عمرم اضافه می‌شد. سردم شد. دستانم را دور بازوهایم قفل کردم. به خودم پیچیدم. احساس افتادگی و پیری می‌کردم. سرم را بلند کردم و به زنگ خیره شدم. به خیالم قدم کوتاه شده بود. دستانم خشک مثل چوب. هر چه دستم را دراز می‌کردم زنگ در از من دورتر می‌شد یا شاید من از در دورتر.
عباس! نمی‌توانم. نمی‌توانم عباس! کار من نیست. من برای دادن این خبر خیلی کوچکم.
نیم‌خیز دستم را به موتور گرفتم. باید می‌رفتم. اصلا کار را باید داد دست کاردانش. شاید یکی که تو را نشناسد راحت‌تر بتواند از پس این کار بر بیاید. صورت خیسم را با پشت آستین‌های خشک و ضخیم اورکتم پاک کردم. خواستم سوار موتور شوم که صدای دختری من را بی‌حرکت کرد. صدایی بچه‌گانه. ظریف. کشیده. بی‌غل و غش:
ـ «عمو!»
شوکه شدم. کنجکاوانه برگشتم.
چی می‌دیدم؟! میان در همان خانه دختر کوچکی با چادر سفید گل‌گلی‌اش معصومانه چشم به چشمم دوخته بود.
مات و مبهوت بودم. صدایم در نمی‌آمد.
دختر ساکت نماند. لبخند شیرینی زد. با یک عالمه شوق و ذوق گفت: «شما فرشته‌اید؟»
مو به تنم راست شد. فرشته؟ به نظرم اشتباه شنیده بودم. به دور و برم نگاهی انداختم. با تردید یک قدم نزدیکش شدم. چشم‌هایش با من بود. اما باز هم گفتم: «چی؟»
دختر کوچولو تار موهای روی پیشانی‌اش را کنار زد. دوباره گفت: «امشب می‌خواد یه فرشته بیاد اینجا. شما همان فرشته‌اید؟»
نمی‌فهمیدم دخترک چه می‌گوید. با تعجب گفتم: «من؟»
لب‌هایش را آویزان کرد. گفت: «خب آره دیگه... مامانم گفته امشب قراره یه فرشته بیاد اینجا تا بگه که بابا به سلامت رسیده بهشت... آخه بابام دوست داشت بره بهشت... اونجا پر از فرشته است...»
بهتم زد. نمی‌دانم چه طور روی زانوهایم افتادم و مثل بچه‌ها یک قدمی دختر نشستم. با لکنت گفتم: «ما... مامانت؟ مامانت از کجا این رو می‌دونه؟»
چادر گل‌گلی‌اش داشت از سرش می‌افتاد. با دقت خاصی مثل یک کدبانوی کار بلد با مشت‌های کوچکش آن را پیچید دور خودش و عروسک توی بغلش. دستش را گرفت به موهای خرمایی رنگ بافته شده‌اش. لطافت آن‌ها را زیر نور ماه مثل دو تا آبشار نرم طلایی سُر داد روی پیراهن صورتی رنگش.
مثل این که می‌خواست با باباش درددل کند، غمگین به صورتم خیره شد. گفت: «دیشب وقتی از خواب پاشدم بغل مامان بودم. چشمای مامان قرمز شده بود. من فهمیدم که یه عالمه گریه کرده. ولی وقتی بهش گفتم گریه کردی گفت: نه دخترم. چشمام خواب آلوده... واسه اونه که قرمزه. ولی من که می‌دونستم...»
حیران بودم. مکثی کرد و صدایم کرد: «عمو!»
از ته دل جواب دادم: «جان عمو؟»
دستش را برد لب دهانش. دو تا النگوهای نازکش صدا کرد. گفت: «فکر کنم مامانم مثل من دیشب بابا رو دیده. آخه وقتی خواب بودم بابا اومد پیشم.»
با شنیدن این حرف صورتم یخ کرد. قلبم به تپش افتاد.
دخترک نفس عمیقی کشید. نشست روی اولین پله ورودی حیاط خانه‌شان و با دست‌های برفی کوچکش چادرش را پهن کرد روی شلوار خال‌خالی‌اش. عروسکش را مادرانه روی دامنش نشاند و با دست نوازشش کرد. گفت: «نشسته بودم توی بغلش. هی موهایم را ناز می‌کرد و می‌گفت نرگس بابا! اگه دختر خوبی باشی بازم خودم برایت یه دسته گل نرگس میارم. دست‌های بابا گرم بود. خیلی گرم... صورتش هم مثل ماه بود. سفید سفید.. دلم برای بابا تنگ شده.»
باورم نمی‌شد. چشم ازش برنمی‌داشتم. وقتی نشست کوچکتر شده بود. احساس می‌کردم توی دو تا کف دستم هم جا میشه. از مظلومیتش دلم لرزید.
نرگس کوچولو دستش را زد زیر چانه‌اش. گفت:
«عمو! بابای من وقتی اومد بهشت چه شکلی بود؟»
نمی‌دانستم چه بگویم.
با چشم‌های قشنگش که خیلی شبیه چشم‌های تو بود نگاه کرد به لباس‌هایم و دوباره گفت: «بابام هم هر وقت می‌خواست از خونه بره مثل شما همین طوری لباس می‌پوشید. توی خوابم هم از همین‌ها پوشیده بود. توی بهشت چی؟ با همین لباس‌ها اومده بود؟»
باد خنکی برگ‌های رنگ به رنگ خشک شده را دور پوتین‌های چر‌می‌ام چرخاند و با خودش برد.
یاد لباس غرق خون تو افتادم. صورتم از غصه داغ شد. دستی کشیدم به لباس‌های نظا‌می‌ام. میان آن همه پریشانی یاد ظاهر ژولیده‌ام افتادم. دستی به موهایم کشیدم و صورتم را کمی مرتب کردم. وسط بغض خندیدم و با صورت گشاده گفتم: «آره... آره عمو... از همین‌ها... بابایت وقتی رفت بهشت خیلی قشنگ شده بود...»
روی صورت عروسکش جمع شد. گفت: «دیدی گفتم بابام مثل فرشته‌هاست.»
خندید. من هم سرم را تکان دادم و به صورت کوچک و ظریفش خندیدم.
فرشته.... راست می‌گفت عباس. تو مثل فرشته‌ها بودی. لحظه آخر چشم‌هایت برق دیگه‌ای داشت.
دست کشیدم به لباس خونی‌ات.. حالا دیگه هر دو تا دست‌هایت رفته بود. با یک انفجار.
چشمانت را بستی. وقتی فهمیدم دیگه نفس نمی‌کشی نفسم بند آمد. می‌خواستم داد بزنم. اما تو آروم بودی عباس. آرام. میان آن همه خون صورتت مثل ماه شده بود. سفید سفید...
«اگر چند تا دیگر بخوابی و بلند بشی بابا زود زود میاد. بخواب دخترم. بخواب عزیزم.»
صدای نرگس بود. پاهایش را دراز کرده بود روی پله و مثل گهواره برای عروسکش تکان می‌داد.
یواشکی اشک گوشه چشمانم را پاک کردم. نمی‌دانستم باهاش چه طوری باید حرف بزنم. مثل یه پدر دستی به سرش بکشم یا با زبان خودش جواب درددل‌هایش را بدهم.
لپ و بینی گل‌انداخته‌اش به دلم انداخت که سردش است. بی‌معطلی اورکتم را درآوردم و روی شانه‌هایش انداختم. معصوم‌تر شد. گفت: «مثل بابا...»
باد توی پیراهنم پیچید. دستم رفت به چفیه دور گردنم. بوی تو را می‌داد. تازه یادم افتاد که این همان چفیه‌ایست که قبل از عملیات بهم داده بودی. حسابی ذوق کردم که دست خالی نیستم. آن را بی‌اختیار برداشتم و با یک شوقی گفتم: «بیا نرگس‌خانم... این چفیه مال باباته. مال بابا عباست. بیا... بیا حالا مال تو باشه...»
نرگس کوچولو مثل این که دنیا را بهش داده باشند با دست‌های کوچکش چفیه را گرفت و بغل کرد. عروسکش را توی آن گذاشت. به سینه‌اش چسباند و مثل یک مادر تابش داد.
خواست بلند بشود که پایش خورد به در و صدای تیز اما کوتاهی بلند شد. چشم‌هایش را گشاد کرد و سیخ نشست. گفت: «هیس! الان مامان می‌فهمه.»
مثل خودت پشت سنگرها صدایم را یواش کردم.گفتم: مامان خبر نداره؟
زیر لب توی گوشم زمزمه کرد: «نه... یواشکی اومدم. آخه همیشه میگه من باید در را باز کنم. تو هنوز کوچولویی. خطرناکه. ولی آخه الان شما داشتید می‌اومدید. یه فرشته... فرشته‌ها خوبن دیگه. یه جوری اومدم که داداش کوچولومم بیدار نشه. اون که این چیزا رو نمی‌فهمه. وقتی بزرگ شد بهش میگم که من یک فرشته دیدم.»
به سکوت کوچه چشم انداختم. کمی نگران شدم. گفتم: «پس برو تو عمو. الان مامانت نگران میشه»
با محبت گفت: «نه... مامان داره نماز می‌خونه.. آخه قبل از این که شما بیایید من و مامان حیاط را آب و جارو کردیم و با همدیگر نماز خوندیم. نماز من زودی تموم شد. ولی مامان هنوز می‌خونه. اومدم شما رو ببینم دیگه.»
دنباله چفیه تو را که حالا چادر عروسکش کرده بود، گرفت روی صورتش. گفت: «وای... بوی نرگسه..»
برقی افتاد توی چشمانش. با خوشحالی گفت: «راستی! یه دقیقه همینجا وایستید. می‌خواهم یه چیزی بهتون بدم. یه چیز خیلی خوب.»
اورکتم را دستم داد. چادر گل‌گلی‌اش را توی هوا دنبال خودش پرواز داد و بدو بدو رفت پایین پله‌ها.
تکه‌ای از حیاط جلوی چشمم بود. معلوم بود یک حیاط نقلی است که سر و تهش با هم پنج قدم هم نمی‌شود. نهال توی باغچه چشمم را گرفت. بوی نم سنگ‌های خیس حیاط تا به اینجا می‌آمد. صدای خفیف و دیر به دیر یک قناری دلم را برد.
یک دفعه عطر گلی توی صورتم ریخت. نرگس برگشته بود. به چشم‌های پر از نورش خیره شدم. با دندان‌های یکی درمیانش خنده نمکینی کرد و گفت: «اینو ببینید.»
و یک دسته گل کوچک از گل‌های سفید و زرد خوش بوی نرگس از زیر چادرش بیرون آورد. گرفت رو به من: «این‌ها مال شماست. خودم چیدمش. از توی باغچمون.»
تعجب کردم. باورم نشد. گفتم: «گل نرگس! اون هم توی پاییز!»
گفت: «از وقتی بابا رفته بود دیگه گل نمی‌داد. ولی دیشب وقتی از خواب پاشدیم باغچمون گل داده بود. من هم به مامان گفتم می‌خواهم اینا رو بچینم و بدم به فرشته. بگیرید... مال شما...»
مبهوت گل‌ها را گرفتم. خیلی قشنگ بودند. شبیه همان گل‌هایی بودند که توی نقاشی تا شده‌ی توی جیبت، روی شانه‌هایت چیده بود.
«یه چیزی بگم به بابا میگید؟»
نرگس بود. گفتم: «بگو عمو!»
با لب‌های کوچکش که از شدت سرما سرخ شده بود گفت: «من خیلی دختر خوبی واسه مامان میشم. آخه می‌خوام بابا بیاد ما رو هم با خودش ببره بهشت. باشه؟»
سرم را تکان دادم و لبخند تلخی زدم.
یکدفعه از خانه صدای گریه نوزادی آمد.
نرگس کوچولوی تو با عجله گوشه در را گرفت. گفت: «عمو من دیگه باید برم... محمدحسین از خواب بیدار شده. مامان داره نماز می‌خونه نمی‌تونه تکونش بده.»
و با یک خداحافظی با من و یه سلام رساندن شیرین برای تو، در را بست.
صدای بسته شدن در توی سرم تکرار شد. انگاری خواب می‌دیدم. باورم نمی‌شد. حالا جلوی خانه تو این موقع شب توی این فصل یک دسته گل نرگس توی دست‌هایم بود. آن را هم از دست‌های کوچک دختر کوچولوی تو گرفته بودم.
خیلی آرام برگشتم. گوشم را دادم به سکوت خیابان و خیره شدم به خاموشی خانه‌ها.
آسمان تاریک بود اما هنوز یک ماه توی آسمان منتظر خورشید نشسته بود. تو هستی عباس. هستی. خون تو مثل رودی پاک و پر از نور، وسط این شهر جریان دارد. راهی نمانده تا آباد شدن این شهر.
به گل‌هایی که توی دستم بود نگاه کردم. آن‌ها را بو کردم. این بوی تو بود. بوی تن تو.
نفسم تازه شد. این هوا همان هوا نبود. انگاری عطر نرگس تمام کوچه‌ها را برداشته بود.