چند روش برای پیشگیری از لخته شدن خون در پا
ترومبوز، سکته و مرگ
لخته شدن خون در پا یا ترومبوز سیاهرگی عمقی مشکلی است که می‌تواند بر اثر شرایط مختلف در بدن انسان به‌وجود آید و همچنین یکی از عمده دلایل بروز آمبولی ریه نیز ترومبوز سیاهرگی عمقی است. منظور از سیاهرگ عمقی سیاهرگی است که نزدیک به سطح بدن و پوست نباشد.این لخته‌های خونی می‌توانند به سمت ریه‌ها حرکت کنند و در آن‌جا متوقف شوند. به این اتفاق آمبولی ریه می‌گویند که می‌تواند منجر به مرگ انسان شود.
لخته شدن خون یک واکنش طبیعی بدن برای حفظ خون و سلامت بدن در مواقعی مثل خون‌ریزی است. اما گاهی اوقات این لخته‌های خونی می‌توانند تحت شرایطی منجر به ایجاد اختلال در سلامت بدن انسان شوند. در مورد ترومبوز سیاهرگی عمقی نیز برخی شرایط از قبیل استراحت روی تخت برای مدت طولانی بعد از عمل جراحی، مسافرت‌های هوایی طولانی‌مدت یا برخی شرایط و رفتارهای دیگر که شاید به نظر عادی برسند می‌تواند منجر به اختلالات لخته خونی و ترومبوز سیاهرگی عمقی شود.
لازم به ذکر است افرادی که اهل مصرف سیگار و سایر مواد دخانی هستند و یا دچار اضافه وزن و چاقی هستند بیشتر در معرض ابتلا به ترومبوز سیاهرگی عمقی قرار دارند. دیگر عوامل زمینه‌ساز این مشکل از این قرارند:
وقفه حین سفرهای زمینی طولانی‌مدت
ماندن در یک وضعیت ایستا و ثابت برای مدتی بیش از 2 ساعت به‌خصوص در افرادی که احتمال بروز ترومبوز سیاهرگی عمقی در آن‌ها بیشتر است مثل خانم‌های باردار، بسیار مضر می‌تواند باشد. بنابراین اگر از آن دسته افرادی هستید که مسافرت‌های طولانی جاده‌ای با خودرو می‌روید، خوب است که هر 60 الی 90 دقیقه یک‌بار توقف داشته باشید و از خودرو پیاده شده و کمی قدم بزنید. این کار باعث تحریک عضلات پا شده و خون را به جریان خواهد درآورد که باعث کاهش خطر تجمع و لخته شدن خون در پا می‌شود.
هیدراته بودن در پروازهای طولانی‌مدت
آیا می‌دانستید تغییرات طبیعی در بدن افراد حامله، باعث کاهش جریان خون
می‌شود و احتمال لخته شدن خون را افزایش می‌دهد. این مورد در ادامه توضیح داده شده
است.
جالب است بدانید سفر هوایی و پرواز بیش از 5 ساعت می‌تواند ریسک ابتلا به ترومبوز سیاهرگی
عمقی را بسیار افزایش دهد. اما چه‌کار می‌توان کرد؟ قدم زدن در راهروی هواپیما و انجام
حرکات کششی پا از روش‌های مؤثر در این رابطه است. به‌طور مثال همان‌طور که نشسته‌اید،
پنجه پای خود را روی زمین گذاشته و پاشنه خود را به بالا بکشید و در ادامه پاشنه
خود را روی زمین گذاشته و پنجه پا را به بالا بکشید و این کار را چند بار تکرار کنید؛
می‌بینید که عضله ساق پا در این فعالیت درگیر خواهد شد.
این کارها را مکررا و در فواصل مختلف انجام دهید. علاوه بر این حرکات فیزیکی، ضروری است که بدن ما هیدراته باشد و آب کافی در بدن وجود داشته باشد. البته خیلی مهم است که بدن خود را با آب هیدراته کنید. بنابراین نوشیدنی‌های مثل چای کافئین‌دار و نوشابه‌ها و نوشیدنی‌های مشابه نمی‌توانند مؤثر باشند چراکه این نوشیدنی‌ها به‌عنوان دیورتیک‌ها یا ادرارآورها عمل می‌کنند و طبیعی است که وجود این نوشیدنی‌ها در بدن ریسک دهیدراته شدن بدن را افزایش خواهند داد.
همچنین افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به ترومبوز سیاهرگی عمقی قرار دارند، می‌توانند در مورد استفاده از جوراب واریس با پزشک مشورت کنند. همان‌طور که می‌دانید، این نوع جوراب‌ها بر روی ماهیچه ساق پا فشار وارد می‌کنند و موجب تشویق و تحریک گردش خون در این ناحیه می‌شوند.
همراه داشتن داروها به‌ویژه حین تعطیلات
شاید وقتی به تعطیلات می‌رویم با خود فکر کنیم که حالا وقت استراحت است و نیازی به مصرف دارو نیست به‌خصوص که دیگر تحت فشار ناشی از کار هم نیستیم. اما باید بدانیم که نباید از مصرف داروهای خود غافل شویم و در مصرف آن‌ها وقفه بیاندازیم. به‌طور مثال اگر پزشکتان به شما گفته است که دوز پایینی از آسپیرین یا سایر داروهای ضد انعقاد خون را به‌صورت روزانه برای جلوگیری از لخته شدن خون مصرف کنید، حتما باید آن‌ها همیشه همراه داشته باشید و به‌موقع مصرف کنید.
تحرک در بارداری
باید بدانید تغییرات طبیعی در بدن افراد حامله، باعث کاهش جریان خون می‌شود و احتمال لخته شدن خون را افزایش می‌دهد. همچنین این وضعیت تا چند هفته بعد از متولد شدن نوزاد هم ادامه می‌یابد. طبیعی است که هرچه زمان می‌گذرد و شکم فرد باردار بزرگ‌تر می‌شود، ممکن است با آهسته‌تر شدن حرکت مواجه شود و یا فرد باردار احساس کند که باید آهسته‌تر و با مراقبت بیشتری حرکت کند اما باید بدانید که برای حفظ جریان مناسب خون ضروری است که تحرک داشته باشید.
متخصصان می گویند: «روی پهلوی چپ خود بخوابید تا گردش خون به قلب شما بهبود یابد و شرایط جاری شدن خون به جنین، رحم و کلیه‌ها آسان‌تر شود. خوابیدن به پشت می‌تواند گردش خون شما را کاهش دهد.»
بالاتر قرار دادن پاها حین خواب
خوابیدن هم مثل یک جا نشستن طولانی‌مدت، وضعیتی ایستا و ثابت است و همان‌طور که بیان شد زمانی که افراد تحرکی ندارند، شانس لخته شدن خون در پاهای خود را افزایش می‌دهند. ما در این روش سعی می‌کنیم از بروز ترومبوز سیاهرگی عمقی در طور شب و خوابیدن اجتناب کنیم. برای استفاده از این روش باید وقتی‌که می‌خوابید پاهای خود را چند اینچ بالاتر از حالت طبیعی قرار دهید. به همین جهت خوب است هنگام خواب پاهای خود را بالاتر از سطحی که لگن ما قرار دارد، بگذاریم.
هشدار: ترومبوز می‌تواند منجر به بیماری‌های جدی، ناتوانی و یا در موارد شدیدتر سبب مرگ شود. اگر بخشی از لخته خون پاره یا باز شود، به سمت ریه‌ها رفته و جریان خود را مسدود کرده و سبب آمبولی ریه خواهد شد.
سایر علل ترومبوز سیاهرگی عمقی
وقتی لخته خون، رگی را مسدود می‌کند، جلوی گردش خون مناسب را در بدن می‌گیرد. لخته شدن خون به دلایل گوناگونی می‌تواند روی بدهد:
آسیب: آسیب به دیواره یک رگ می‌تواند آن را باریک کرده و جریان خون را در آن محدود نماید و لخته شدن خون می‌تواند نتیجه این اتفاق باشد.
عمل جراحی: رگ‌های خونی ممکن است طی جراحی آسیب ببینند و منجر به تشکیل لخته خون شوند. استراحت مطلق در رختخواب بعد از عمل جراحی، بدون هیچ تحرکی می‌تواند ریسک لخته شدن خون را افزایش بدهد.
کاهش تحرک‌ها و عدم فعالیت بدنی: وقتی ساعت‌های طولانی یک جا می‌نشینید، خون در پاهایتان جمع می‌شود، مخصوصا در قسمت‌های پایین‌تر. ساعت‌ها بدون حرکت ماندن باعث می‌شود جریان خون در پاها بسیار کند شود. در نتیجه لخته خون تشکیل می‌شود.
برخی از داروها: برخی از داروها احتمال تشکیل لخته خون را افزایش می‌دهند.