حجت‌الاسلام‌و‌المسلمین پناهیان
یکی از مشکلاتی که در جامعه ما هست این است که به دبیرستانی‌ها، مثلا کسی‌که در کلاس دهم یازدهم است، هنوز به او می‌گویند «بچه مدرسه‌ای» در حالی‌که برای خودش یک مردی شده است. در مدرسه، بچه‌ها قبل از اینکه باسواد شوند، باید مردان بزرگی بشوند در جثه‌های کوچک.
********
چگونه آرامش را در زندگی مشترک حفظ کنیم؟
آرامش در زندگی مشترک یک اصل بسیار مهم است. قرآن هم هدف اصلی ازدواج را رسیدن به آرامش مطرح می‌کند. لذت و شادی، عشق و محبت، رشد و شکوفایی، همگی در سایه آرامش بدست می‌آیند. لذا زوجین قبل از هرچیز باید به همدیگر آرامش بدهند و مراقب حفظ آرامش در محیط خانوده باشند. مثلا قبل از بیان هرگونه انتقاد از یکدیگر، قبل از مطرح کردن خواسته‌های خود از طرف مقابل و قبل از هرگونه گفتگو، باید فکر کنیم که هرکدام از این‌ها را چگونه انجام دهیم که آرامش همدیگر را به هم نزنیم.
ما قبل از اینکه حق خودمان را به دست بیاوریم، قبل از اینکه به فکر اصلاح طرف مقابلمان باشیم، قبل از اینکه به فکر هر نوع بهبودی در وضع زندگی باشیم، باید در اندیشه حفظ آرامش همدیگر باشیم. مثلا اگر ما خطایی از همسرمان یا از بچه خودمان ببینیم، ابتدا باید حواسمان باشد که آرامشش را به هم نزنیم، آنگاه برنامه‌ریزی برای اصلاح را شروع کنیم. یا مثلا اگر می‌خواهیم نیاز یا درخواستی از طرف مقابل مطرح کنیم، اول باید به فکر این باشیم که آرامش او را به هم نزنیم.
*********
وارد زندگی مشترک شدن، یعنی پذیرفتن مسئولیت
بنده خدمت آیت‌الله‌العظمی بهجت(ره) بودم و ایشان داشتند خطبه عقد زوج جوانی را قرائت می‌کردند. بعد از اینکه خطبه عقد را جاری کردند، از ایشان تقاضا شد که یک نصیحتی کنند. ایشان فرمودند: یک نصیحت برای آقای داماد دارم که موقع بیان آن، خانم گوشش را بگیرد. یک نصیحت هم برای خانم دارم که آقا گوشش را بگیرد. کسانی‌که آنجا بودند، حرف ایشان را یک مقدار شوخی و مزاح تلقی کردند و لبخند زدند، اما آقای بهجت(ره) فرمود: خب حالا کدام‌یک از شما اول گوشش را می‌گیرد تا من آن یکی را نصیحت کنم؟ آقای داماد اول خواست گوشش را بگیرد، منتها ایشان فرمود: غرضم این نیست که حتما گوش‌تان را بگیرید، ولی به نصایحِ آن دیگری گوش ندهید. بعد یک نصیحت برای آقا مطرح کردند و یک نصیحت هم برای خانم.این رفتار ایشان در آن جلسه، خیلی درس‌آموز بود؛ از این جهت که در خانواده هر کسی باید به مسئولیت خودش، توجه کند و الا اگر بنا باشد هر کسی بدون توجه به مسئولیت خودش، از دیگری توقع داشته باشد، همه‌چیز از بین خواهد رفت. وارد زندگی مشترک شدن، یعنی پذیرفتن مسئولیت؛ مسئولیت‌هایی که زن به عهده دارد و مسئولیت‌هایی که مرد به عهده دارد.
********
شرح خطبه 154 نهج‌البلاغه
حجت‌الاسلام‌و‌المسلمین حسینی‌قمی
خطبه 154 نهج‌البلاغه خطبه مفصلی هست که اوایل این خطبه در مورد فضایل اهل‌بیت‌علیهم‌السلام هست ولی من بخش پایانی این خطبه را تقدیم می‌کنم. یک‌وقتی در نهج‌البلاغه گفتیم که امیرالمؤمنین‌علیه‌السلام موارد متعددی کلماتی را از پیامبر خداصلی‌الله‌علیه‌و‌آله نقل کردند. رسول خداصلی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمود: «قَالَ الرَّسُولُ الصَّادِقُصلی‌الله‌علیه‌و‌آلهإِنَّ اللَّهَ يُحِبُ الْعَبْدَ وَ يُبْغِضُ عَمَلَهُ» (نهج‌البلاغه، خطبه 154) من می‌خواهم بیان این کلام نورانی امیرالمؤمنین‌علیه‌السلام را در قالب یک سؤال مطرح کنم. سؤالی که فراوان می‌پرسند، مخصوصا جوان‌ها! می‌گویند: اگر کسانی‌که کارهای خوبی انجام می‌دهند، فضایل اخلاقی انجام می‌دهند، ولی به انبیاء ایمان ندارد و خدا را قبول ندارند، آیا پاداشی از پروردگار به آن‌ها می‌رسد؟ یا خود مؤمنین گاهی کاری انجام می‌دهند ولی قصد قربت در کارمان نداریم، چون کار بدون قصد قربت ثواب و اجری ندارد. اعمالی که ما انجام می‌دهیم اگر بخواهیم خدا به ما ثواب و اجر بدهد دو چیز لازم است. اولا باید نیت کنیم و ثانیا قصد قربت. الان شما نماز ظهر و عصر را خواندید، چهار رکعت نماز ظهر همه را برای خدا بخوانی و قربتاً الی‌الله، السلام‌علیکم آخر را غلیظ کنی و بغل دستی بگوید: تجوید را نگاه کن! این نماز حتما باطل است و بحثی نیست. یک‌وقت ما دنبال اجر و ثواب هستیم و باید نیت و قصد قربت داشته باشیم، اما خدا تفضلا به کسانی‌که کارهای خوب انجام می‌دهد و بدون اینکه اعتقادات صحیحی داشته باشند، پاداش می‌دهد؟ امیرمؤمنان‌علیه‌السلام در این‌جا به آن سؤال جواب دادند. در میان عالمان بزرگ شیعه گاهی به این سؤال پرداخته شده و مقدم همه شهید ثانی(ره) که از فقهای نامی و بزرگ شیعه هست. در حدود پانصد سال پیش زندگی می‌کردند. ایشان در شرح لمعه «الروضة البهیه» یک کتاب درسی است که هزاران طلبه به‌عنوان کتاب درسی می‌خوانند. ایشان به مناسبتی در کتاب «الدِین» به این موضوع اشاره کردند.
ایشان می‌فرماید: گاهی خداوند تفضلا بر کارهای خوبی که دیگران انجام می‌دهند ولی قصد قربت ندارند پاداش می‌دهد. مفصل‌تر از شهید ثانی یک عالم بزرگواری این بحث را مطرح کرده به نام آیت‌الله العظمی‌آخوند‌ملا زین‌العابدین گلپایگانی معروف به حجت‌الاسلام اولین این بزرگوار شاگرد صاحب‌جواهر بوده و استاد شخصیت‌هایی مثل میرزای‌شیرازی بود. میرزای‌شیرازی شاگرد این مرد بزرگ بود. از نظر مقامات علمی فوق‌العاده بود. حتی در حالاتشان هست که وقتی شیخ انصاری از دنیا رفت برای مرجعیت به ایشان مراجعه کردند. ایشان در گلپایگان بود و نپذیرفت و گفت: از من سنی گذشته و قبول نکردند. یعنی شخصیتی است که در ردیف شیخ انصاری با استاد میرزای‌شیرازی، مقامات علمی‌اش معلوم است و مقامات معنوی فوق‌العاده‌ای داشته است. در گلپایگان ایشان مزاری دارد که مسجد هم به نام خودشان هست، معروف است به نام مسجد حجت‌الاسلام و به ایشان می‌گویند: حجت‌الاسلام. قبر ایشان زیارتگاه است. ایشان یک کتابی دارند به‌نام «انوار‌الولایه» کتاب بسیار مفصلی است، این کتاب که هفت رساله ایشان هست از هر چند صفحه می‌شود یک رساله نوشت. ایشان با اشاره به کلام شهید ثانی مفصل مطرح کردند که جواب این سؤال این است که بله، خداوند کسانی‌که کار خوبی انجام بدهند ولو ایمان به خدا و انبیاء نداشته باشند، خدا به آن‌ها تفضلا پاداش می‌دهد. ایشان براساس روایات اهل‌بیت‌علیهم‌السلام نمونه‌هایی را نقل کردند.