
نیلوفر حاج قاضی
طرفم یکی از آن عشق پاریسها بود. تو
اتاق کوچکش عکس بزرگی از برج ایفل زده بود و مدام در باره فرانسه و مردمش حرف میزد.
بهش گفتم: اون طرفا رفتی؟ گفت: آره! خوب حتما رفته بود.می گفت: مردم فرانسه از با فرهنگترین ملل
دنیا هستند. برای همین هم فرانسه بیشترین جمعیت توریست رو تو دنیا داره.
...نخواستم تو ذوقش بزنم ولی تو دلم گفتم: جمعیت بالای توریستش بهخاطر موزههاییه
که داره. بیشتر اموال موجود تو موزههاش هم دزدیه...
رفیقم با هیجان داشت ادامه میداد: فرانسویها کنار مردمی که در کشورشون درس میخونند
یا کار میکنند ، به صورت کاملا مسالمتآمیز زندگی میکنند. برای خود من سخته که
ببینم تو. ایران یک خارجی داره ماهی ۲۰۰ هزار
تومان کمک هزینهٔ مسکن از دولت میگیره ولی دولت فرانسه کمکهای خیلی زیادی به دانشجویان
خارجی میکنه! مردمشون هم سر این مساله با خارجیها بد برخورد نمیکنند.الان
بیشتر کشورهای دنیا برای تحصیل در دانشگاههاشون از خارجیها شهریه دریافت میکنند.
حالا اینجا شهریه که نمیگیرند هیچ، کمک هم میکنند!...به اینجا که رسید حس کردم
داره تعصب وطنپرستی منو تحریک میکنه و از حرفهای معنادارش منظوری داره اما باز
هم سکوت کردم. اونم ادامه داد: ویوی پاریس و
پانوروما ، لور ...وای همه اینا با هم!
مگه میشه حال آدم رو خوب نکنه؟...باز توی دلم یاد دوستی افتادم که میگفت: وقتی تو
پیادهروهای پاریس سرت بالا باشه و بخوای بناهای تاریخی شهر رو تماشا کنی، دائم
پات توی مدفوع و فضولات سگها فرو میره.
رفیقم لاینقطع داشت حرف میزد: پاریس شهر عشق، شهر سرخوشی، شهر کافه، شهری که وقتی
تو کافه هستی نباید بهش پشت کنی. امیدوارم همه بتونند تجربه کنند، همین. چون یه
جاهایی دیگه زبون قاصر هست... بعد با حالت عجیبی گفت: خدا قسمتت کنه! خندهام گرفت
و گفتم: خدا قسمت خودت کنه که عاشقشی!...باز بدون توجه ادامه داد: وقتی
داری تو شانزلیزه قدم میزنید و همونطور که محو زیبایی این خیابون هستید آدمهایی
رو میبینی که تو کافه نشستند و دارند یه ضرب حرف میزنند و میخندند وجالبتر
اینجاست که همه صندلیهای کافهها و رستورانها رو به شهر هست چون فرانسویها
معتقدند که نباید به پاریس پشت کرد، اینجاست که دیگه فقط زیباییهای پاریس به چشم
شما میاد.
آخرش هم گفت: انقدر مردم فرانسه مهربانند
که به حیوانات خانگی هم لطف ویژهای دارن. سگها و گربهها در فرانسه، مخصوصا در
پاريس، از عشق و محبتي بيشتر از استحقاقشان بهره ميبرند. صاحبانشان دائم اونها رو
ناز و نوازش ميكنند. حتی غريبههاي فرانسوی هم كه حتي حاضر نيستند نيم نگاهي به
صاحب حيوان بندازند، روي زمين زانو میزنند و بر سرو صورت حيوان بوسه ميزنند...
دیگه نذاشتم ادمه بده. حالم داشت به هم میخورد. یاد «غذای نکبت» فرانسوی افتادم و
تمام جنجالهایی که چند سال پیش به پا کرده بود. یاد مردمی که دائم یا از این طرف
بوم میافتند یا از آن طرف. یاد تظاهرات چند ساله جلیقه زردها و رفتار پلیس فرانسه
با مردمش افتادم. اینکه مردم فرانسه خوبند یا بد به من ربطی نداشت ولی اینکه یه
هموطن خود باخته اینطور قربان صدقه این آدمها می فت حالم را بد کرد. برای همین
سخنرانی مفصلی در مورد رفتار فرانسوی ها با حیوانات به خصوص درباره «غذای نکبت»
کردم. برای شما هم به صورت گزارش درآوردم تا اگه با یکی از اینجور ادمها برخورد
کردید موضوع را به رخش بکشید.
گروه، ماسکزده در تقاطع یکی از خیابانهای اصلی ایستاده بودند. هر یک از اعضای گروه یک لپتاپ به دست داشت و یا یک برگه تبلیغاتی با نام حقیقت را افراشته بودند. در لپتاپها فیلمهایی از فارمفکتوری یا کارخانههای تولید محصولات دامی در حال پخش بود. در این فیلمها نشان داده میشد که حیوانات به صورت بسیار اسفباری نگهداری میشوند تا بشر بتواند از گوشت و یا شیر آنها استفاده کند. در یوتیوب هم میتوانید فیلمهایی را با همین کلید واژه پیدا کنید. نشان دادن این کلیپها تاکنون افراد زیادی را به جرگه گیاهخواران کشانده است که حتی تخممرغ هم مصرف نمیکنند. در فارمفکتوریها حقوق حیوانات رعایت نمیشود.
شهر «تولوز» فرانسه کانون تولیدکنندگان جگر چرب اردک و یکی از مفاخر آشپزی دنیا یکی از متهمان اصلی است. در این شهر پرورشدهندگان روز به زور در چندین نوبت با قیف به معده اردکها غذا میریزند تا جگر اردک 10 تا 15 برابر حالت عادی شود با این روش است که حتما باید جای اردکها تنگ باشد تا زیادی جنب و جوش نکنند و زودتر چاق شوند. ظرف 4 هفته جگر اردک به قدری بزرگ میشود که دیگر پرنده قادر به کوچکترین حرکتی نیست این موقع است که جگر اردک حسابی چرب شده و زمان کشتن آن است، هر چند درصدی از اردکها به خاطر خوراندن اجباری دچار خونمردگیهای خطرناکی و حتی ترکیدن جگر میشوند. البته طرفداران حقوق حیوانات در فرانسه نام این غذا را غذای «نکبت» گذاشتند و بارها اعتراض کردند که این روش را کنار بگذارید، این اعتراضها به جایی نرسیده شاید به این خاطر که صنعت دام و طیور فرانسه سالانه از تولید 20 هزار تن از این محصول میلیونها یورو به جیب میزند. یاد تأکید دین و شریعتمان به حفظ حقوق حیوانات افتادم. یاد حکایتی افتادم که مادربزرگ برایم میگفت؛ «مردی از یکی از ائمه سؤال میپرسد: من چند دام در مزرعهام دارم و وقتی میخواهم اینها را از طویله خارج کرده و ببرم چرا، جلویشان علوفه را نگاه میدارم تا اینها دنبال علوفه راه بیایند. آیا این کار اشتباه است. معصوم بزرگوار پاسخ داده بودند باید به هرکدام از دامها پس از خارج شدن از طویله از همان چیزی که با آن، آنها را بیرون کشاندی بدهی و گرنه به حیوان دروغ گفتهای و گناه دارد.»
با حیوانات مهربان باشیم
دنیای امروز با گذشت قرون متمادی از دانش و فرهنگ و تأسیس سازمانها و نهادهای حقوقی، سازمانی را به عنوان دفاع از حقوق حیوانات تأسیس میکند در حالی که در کنار دفاع از حقوق حیوانات، هزاران انسان با سلاحهای کشتار جمعی به کام مرگ میروند و حقوق انسانها زیر پای لیبرالیسم له میشود. این در حالی است که دین مبین اسلام 1440 سال پیش در کتاب آسمانی خود قرآن کریم از حق حیوانات سخن آورده است. در آیه 38 سوره انعام میخوانیم: «وَ ما من دابَّه فی الارض و لاطائر یطیر بجناحیه الا امم امثالکم؛ هیچ جنبندهای در زمین و هیچ پرندهای که با دو بال پرواز میکند نیست، مگر این که امتهایی امثال شما هستند.» بزرگی در باب کلمه امتها در آیه فوق مینویسد: «یکی از معانی امت بودن حیوانات همانند انسان این است که آن ها نیز از نظر درک و فهم و شعور در عالم خود بهرهمند هستند، خدا را میشناسد و به اندازه توان خود، خدا را تسبیح گفته و تقدیس میکند. بنابراین آنها موجوداتی دارای تشکیلات و نظم و هوشهای مرموز هستند و نباید مورد آزار قرار گیرند، بلکه باید از آنها حمایت شود، جز آنها که مرموزی و آسیبرسان هستند که باید برای جلوگیری از آزاررسانی آنها تنبیه مناسب شوند، چنان که این قانون در انسانها نیز وجود دارد.»
علاوه بر کتاب خداوند، رساله حقوقی امام سجادعلیهالسلام بدون شک یکی از افتخارات مذهب شیعه است که نشان میدهد ائمه اطهارعلیهم السلام در امر رعایت حقوق بشر، حقوق حیوانات و حقوق گیاهان پیشگام بودهاند.
سیره عملی امامان شیعه نیز در ارتباط با حقوق حیوانات سینه به سینه و نیز در کتابهای موثق شیعه نقل شدهاند:
* روزی امام حسن مجتبیعلیهالسلام کودکی را دید که نان خشکی در دست دارد، لقمهای از آن میخورد و لقمه دیگری به سگی که در آنجا بود میدهد و آن کودک غلامزاده بود. امام از او پرسید: «پسرجان! چرا چنین میکنی؟» کودک در پاسخ گفت: «من از خدای خود شرم میکنم که غذا بخورم و حیوان گرسنه به من نگاه کند و من به او غذا ندهم.» امام حسنعلیهالسلام روش او را پسندید، جایزه خوبی از غذا و لباس زیبا به آن کودک اهدا کرد، سپس آن کودک را از اربابش خرید و آزاد نمود. (بدایه النمایه، جلد 8؛38)
* روزی امام حسینعلیهالسلام جوان بردهای را دید که به سگی غذا میداد و به او مهربانی میکرد، امام از عمل او بسیار خرسند شد، آن جوان را تشویق فراوان کرد. او را از اربابش که یک نفر یهودی بود، به دویست دینار خرید، آن یهودی مجذوب جمال و کمال امام حسینعلیهالسلام شد، آن غلام و دویست دینار و یک بوستان به امام بخشید و در پی آن امام آن غلام را آزاد ساخت و آن بوستان و دویست دینار را به او بخشید. (مناقب ابنشهرآشوب، جلد4؛ 75)
* در سیره درخشان امام سجادعلیهالسلام آمده است که: آن حضرت بیست
یا بیست و دو بار بر یک شتر سوار شد و از مدینه به سوی مکه برای انجام مراسم حج و
عمره رفت، در این مدت (که در حدود 3200 فرسخ با شتر سفر کرد) با این که تازیانه در
دستش بود، یک بار تازیانه بر آن شتر نزد، هرگاه میخواست شترش تندتر حرکت کند، تازیانهاش
را بر بالای سرش حرکت میداد و میفرمود: «لو لا خوف القصاص لَفَعَلتُ؛ از قصاص
الهی میترسم از این رو این کار را انجام نمیدهم.»آن حضرت در بستر رحلت به فرزندش
امام باقرعلیهالسلام چنین وصیت کرد: «من با این شتر، بیست بار به مکه سفر کرده و
حج را به جا آوردهام و حتی یک بار به او تازیانه نزدهام، هرگاه این شتر از دنیا
رفت، پیکر او را دفن کن، تا مبادا طعمه حیوانات درنده شود...» امام باقرعلیهالسلام
به وصیت پدر عمل کرد. (تفسیر نورالثقلین، جلد1، 715؛ انوارالیهیة، 198؛ ابنشهرآشوب،
جلد4، 155)
واقعا دین ما و آموزههایش زیبا نیست؟