حسادت و راهکارهای عملی کنار آمدن با آن
راهی برای آسودن حسود
یاسمین رضوی
حسادت چیست؟ اتفاق خوبی است؟ معلوم است که خوب نیست. چه کسانی حسود هستند؟ ما می‌توانیم متوجه شویم که حسودیم یا نه؟ قطعا بله! آیا ممکن است ما هم به حسادت مبتلا شویم؟ یا همیشه بهمان حسادت می‌شود؟
سؤالات بالا را خودتان به‌راحتی می‌توانید پاسخ بگویید. تنها نکته‌ای که وجود دارد این است که هر کدام از ما که گمان می‌کنیم هرگز در دام حسادت نمی‌افتیم، ممکن است روزی به خودمان بیاییم و مچ خودمان را بگیریم که درحال حسادت به دوست و آشنا و فامیل هستیم. پس امری بعید نیست. اما چطور تشخیص بدهیم که حس و حالی که داریم حسادت است یا یک غبطه‌خوردن ساده و اگر واقعا حسادت بود، چطور از پس‌اش بربیاییم و مغلوبش کنیم؟ اصلا چرا باید حس حسادت را از بین ببریم؟ شاید همین حسادت باعث تلاش بیشتر و پیشرفت‌مان شود. در ادامه به این سؤالات پاسخ می‌دهیم.
دنیای مدرن و حسادت
همین دو سه دهه قبل، ما نهایتا می‌توانستیم از چند دوست و فامیلی که داریم باخبر باشیم. در واقع دنیای معاصر و دایره روابط و معاشرت‌مان خیلی کوچک بود. اما امروز به واسطه حضور در شبکه‌های اجتماعی، از زندگی‌های زیادی باخبر هستیم. جزییات روابط و حتی نحوه چیدمان خانه این و آن را می‌دانیم، کسانی که شاید به عمرمان یک‌بار هم از نزدیک ندیده باشیم‌شان. می‌دانیم چه کار می‌کنند، چه موفقیت‌هایی دارند، چطور به خودشان می‌رسند، چه بچه‌های آرام و خوش سر و زبانی دارند، چه سفرهایی می‌روند و چقدر همگی دارند خوش می‌گذرانند. اما من چی؟ مشغول به هزار و یک گرفتاری ریز و درشت از اقتصادی و خانوادگی گرفته تا درس و کار.
البته همه‌مان هم می‌دانیم که مردم بخش زیبا و جذاب از زندگی‌هایشان را به نمایش می‌گذارند و اغلب از دفترچه قسط و کودک در حال لج رفتن و فریاد کشیدن و لباسی که نوزاد رویش شیر بالا آورده، عکس نمی‌گذارند و حرف نمی‌زنند با این‌حال در چنین شرایطی، محیط برای رشد حس حسادت زیاد است. حسی که معمولا اثر و زیان مستقیم‌اش به کسی غیر از فرد حسود نمی‌رسد. حسادت بسیار ریز و خزنده وارد روح‌مان می‌شود و ممکن است اوایل خودمان را گول بزنیم که نه، من حسود نیستم، اما به‌تدریج متوجه می‌شویم که نامی به جز حسادت بر روی حس‌مان نمی‌توانیم بگذاریم.
فرق میان حسادت و غبطه
شاید حس ما اسمش حسادت نباشد و فقط یک غبطه‌خوردن ساده است. چطور می‌توانیم این تفاوت میان این دو را درک کنیم؟ با یک تست ساده! از خودتان بپرسید که آیا حاضرید آن فرد از موقعیتش پایین بیاید و شما جای او بنشینید؟ آیا دلتان می‌خواهد او نباشد، نداشته باشد و موفق نباشد ولی شما جای او را بگیرید؟ در چنین حالتی حستان نامش چیزی به‌جز حسادت نیست. اما غبطه این گونه نیست. شما موقعیت فرد مذکور را می‌پسندید، علاقه دارید مثل او موفق باشید و چیزهایی داشته باشید که او دارد، اما قلبا خواهان این نیستید که او از موقعیتش نزول کند و چیزهایی که دارد را از دست بدهد. فردی که غبطه می‌خورد و البته زیاد هم درگیرش نمی‌شود، می‌تواند محرکی برای تلاش بیشتر و موفقیت‌های بعدی داشته باشد اما فرد حسود مدام ذهنش گرفتار است و واقعا از درون می‌سوزد و کاری به‌جز سوختن انجام نمی‌دهد.
چرا حسادت؟
چرا برخی احساس حسادت را بیش از بقیه تجربه می‌کنند. واقعیت این است که حسادت، نیاز به یک زمینه‌های قبلی دارد. افرادی که آشفتگی درونی دارند، کمتر موفقیت‌هایی را تجربه کرده اند، دچار احساس پوچی‌اند، ضعف و ناتوانی و تنبلی را پیش گرفته‌اند و تلاش چندانی ندارند، معمولا بیشتر به حسادت دچار می‌شوند.
حسودها چه کار می‌کنند؟
حسودها معمولا بیکار نمی‌نشینند. یعنی حسادت بهشان اجازه نمی‌دهد که همین‌طور دست روی دست بگذارند و شاهد موفقیت و موقعیت دیگری باشند. البته فعالیت‌شان هم مثبت نیست. در واقع آن‌ها کارهایی که انجام می‌دهند باعث آزار رساندن به خودشان و فرد مذکور می‌شود. پشت سرش غیبتش را می‌کنند. سعی می‌کنند او را در نظر دیگران بد جلوه دهند و موفقیت‌هایش را بی‌ارزش کنند. با نیش و زخم زبان زدن به خودش، سعی می‌کنند روحیه‌اش را ضعیف کنند و در واقع هر طور که می‌شود او را ترور شخصیت کنند.
حسادت را چطور درمان کنیم؟
1ـ با خودمان روراست باشیم. اولین قدم این است که به خودمان دروغ نگوییم، حداقل با خودمان روراست باشیم و بپذیریم که دچار حسادت شده‌ایم و البته ما انسانیم و به حکم همین انسان بودن ممکن است در دام حسادت هم بیفتیم.
2ـ بپذیریم حسود هستیم. وقتی می‌پذیریم که دچار حسادت شده‌ایم و از عوارض و آسیب‌های آن باخبریم، بهتر می‌توانیم به آن غلبه کنیم.
3ـ توانایی‌هایتان را با خودتان مرور کنید. یک علت بزرگ حسادت این است که بیش از آن‌که روی زندگی و توانایی‌های خودمان متمرکز باشیم، بر روی زندگی دیگران تمرکز کرده‌ایم. نگاهتان را بچرخانید و شروع کنید به نوشتن و مرور توانایی‌هایتان، حتی اگر آن توانایی و موفقیت مربوط به دوران نوجوانیتان باشد.
4ـ یک مهارت جدید یاد بگیرید. آموختن، هم اعتمادبه‌نفس آدم را بالا می‌برد هم ذهنش را درگیر می‌کند و آن‌قدری جای خالی باقی نمی‌گذارد که با حسرت و حسادت پر شود.
5ـ از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیرید. طی تحقیقات و پژوهشی که درباره حضور زنان در شبکه‌های اجتماعی انجام شده بود، مشخص شد که معمولا زنان با دیدن زندگی منتخب و خواندن شرح خوشبختی دست‌چین شده بقیه کاربران، دچار افسردگی، استرس و اضطراب می‌شوند و تمام این‌ها زمینه ای برای حسادت است.
6ـ شکرگزاری کنید. یکی از روش‌های بسیار مثمرثمر در مورد رذایل اخلاقی ارتباط مداوم با معنویات است و در رأس آن ارتباط با خدا. حتی اگر اهل این نیستید که در دلتان احساس شاکر‌بودن داشته باشید و مدام دارید سر خدا غر می‌زنید و از سرنوشتتان شاکی هستید، از شکر زبانی شروع کنید. مدام بلند و رسا بگویید: خدایا شکرت یا الحمدلله. نگران نباشید که اعتقاد قلبیتان این نیست. شما شکرتان را به زبان بیاورید. در جمع یا هنگام تنهایی. به آرامی این شکر زبانی کار خودش را کرده و ما را متوجه نکات مثبت زندگی‌مان که تا الان به رویشان چشم بسته بودیم، می‌کند.
7ـ دست از مقایسه کردن بردارید. زیبایی جهان به تفاوت است. زیبایی دنیای آدم‌ها به تفاوتی است که با هم دارند. تصور کنید که اگر قرار بود همه ما عین هم باشیم و به یک توانایی و استعداد مجهز باشیم و یک مدل زندگی کنیم چقدر دنیای کسالت‌بار و بیهوده‌ای بود. هر کدام از ما منحصربه‌فردیم و اگر این تفاوت‌ها را بشناسیم موفق‌تر عمل خواهیم کرد. پس دست از مقایسه کردن خودتان با دیگرانی که هیچ شباهتی با شما ندارند بردارید. شما نمی‌دانید که او در زندگی‌اش چه غصه‌هایی دارد، چقدر زمین خورده و تا چه اندازه تلاش کرده و سختی‌هایی را متحمل شده، شما فقط نتیجه را می‌بینید یا به گفته همان قول معروف، ظاهر زندگی دیگران را با باطن زندگی خودتان مقایسه می‌کنید و حسابی حالتان گرفته می‌شود.
8ـ واقع‌بین باشید. فانتزی‌هایی که بیشتر هم در شبکه‌های اجتماعی و فیلم و سریال‌ها تبلیغ می‌شود را کنار بگذارید. دنیای واقعی شباهت چندانی با این فانتزی‌ها ندارد. هیچ عشقی، به شورانگیزی و بی‌نقصی آنچه در رمان‌های عاشقانه و سریال‌های ماهواره‌ای تبلیغ می‌شود، نیست. هیچ زندگی‌ای آن‌قدر بخور و بخواب و خوشبخت‌باش نمی‌شود که در اینستاگرام می‌بینید. زندگی متأهلی یک جور مشکلات و موانع دارد و زندگی مجردی یک جور دیگر. از آنچه هستیم و داریم استقبال کنیم و با همان حالمان خوب باشد.