نوکِ تیز خوشبختی

گلاب بانو

تیله‌های رنگی رنگی

نمی‌دانم چرا آدم وقتی می‌شنود یک نفر طلاق گرفته دلش می‌خواهد هر طور شده برود عکس‌های عروسی طرف را ببیند. یا وقتی می‌شنود خدایی نکرده فرزند کسی مرده، دلش می‌خواهد برود توی خانه مردم بعد یکجوری برود سر گوشی تلفن و آلبوم‌های شخصی را ورق بزند و ببیند موقع به‌دنیا آمدن چه احساسی داشته. یا وقتی می‌شنود کسی ورشکست شده می‌دود تا ببیند عکسی از زمان موفقیت و پولداری طرف هست یا نه و اگر بود آن عکس را تماشا کند. آدم این‌طور وقت‌ها حتی خودش را بهتر می‌شناسد، خود خوب و تمیزش را، این‌طور وقت‌ها که از شکار گریه و تلخ و شیرین مردم، با تبرزین در دست و گرز در مشت و پوست حیوانات وحشی روی شانه برمی‌گردد.
در تمدن امروز درست یک آدم این شکلی درون هر کدام از ما زندگی می‌کند. آن آدم این شکلی خیره می‌شود به خوشبختی دیگران، بغض می‌کند و حرکات واقعی از خودش نشان می‌دهد. این آدم هر چقدر بهتر باشد در واقع ما بهتریم و گرنه جسم بیرونی که همواره در حال تظاهر کردن است. جسم بیرونی فقط می‌ایستد و تماشا می‌کند اما آن یکی آدم درون، می‌بیند که آدم‌های در حال ازدواج با آدم‌های در حال طلاق فرق دارند. آدم‌های در حال ازدواج انگار چیزی را به تسخیر خود درآورده‌اند و مال خودشان کرده‌اند. انگار چیزی به آن‌ها اضافه شده، لبخند‌های کش آمده، دهان‌های پر از حرف، خنده‌های معنی‌دار که مثلا با یک گوشه دهان به کل اقوام و دوستان و آشنایان می‌گویند، ببینید من چی پیدا کردم! یا این یکی را ببینید که از همه شما سرتر است! یا فکرش را هم نمی‌کردید که من یکی بهتر از مال شما پیدا کنم! یا نگذاشتم شما و بچه‌هایتان به این یکی زود‌تر از من برسید! انگار که دو لنگه کفش به‌جای یکی در بیابان پیدا کرده باشند. هر دو لنگه کفش را به پایشان می‌کنند و مدام عکس می‌گیرند و عکس‌های خوشبختی خودشان را نمایش می‌دهند تا حسابی دل دیگران را بسوزانند. هر طرف که می‌روی یک جوری راه را می‌بندند و عرض اندام می‌کنند. خودت را هم که به ندیدن می‌زنی دنبالت می‌آیند و تا نبینانندت! رهایت نمی‌کنند. خوشی‌هایشان را هم می‌تراشند و هی می‎تراشند و مثل یک تیله رنگی در مشت مدام جلوی چشمت بالا و پایین می‌اندازند. که به شکل تصادفی هم که شده ببینی و نوک تیز خوشبختی‌شان چشمت را کور کند.

‌برعکسِ آدم‌های طلاق که انگار تکه‌ای بزرگ از آن‌ها کم شده است. انگار نیمی از دست یا پا یا صورتشان گم شده و می‌خواهند وانمود کنند خبری نیست، اما نمی‌شود‌! بغض دویده توی چشم‎هایشان و گریه توی دست و پاهایشان، راه می‌روند و زار می‌زنند و دستمال دستمال اشک می‌ریزند! هر چه می‌خواهند بر روی خودشان نیاورند نمی‌شود. از پرس‌وجوها می‌گریزند و یک چیز نامفهوم گنگی را بین سکوت خودشان و پرسش‌های دیگران قرار می‌دهند، یک جور تابلوی ورود ممنوع که اتفاقا همه را تتشویق به ورود می‌کند.

اما وقتی کسی زنگ می‌زند و می‌گوید عروسی کرده و عکس‎هایش را فلان جا در معرض دید همه گذاشته هیچکس نمی‌رود، ببیند چه خبر است. مثلا خود من! چند روز و چند هفته می‌گذرد تا توی گوشی یک نفر دیگر نگاهی به خوشبختی دیگران بیندازم. نمی‌دانم من این طوری هستم یا خیلی‌ها مثل من هستند. این شکلی که دلشان نمی‌خواهد خوشبختی دیگران را تماشا کنند حتی به زور! این‌ها را دارم موقع شنیدن خبر عروسی دوستم می‎‍‌گویم. بچه‌ها اینجا جمع شده‎ا‍‌‎ند و مشغول تماشای عکس‎های اوئی هستند ندیده می‌دانم کیست! دلم می‎خواهد عکس‎های چند سال بعدش را هم مثل امروز بدانم! و ببینم با چشم خودم!

آدم درون، آدم بیرون

زری داد می‌زند: بیا عکس‌های عروسی الهام رو ببین. ببین چه حلقه قشنگی دارد. دست از سر آن میز و صندلی بردار. خوب شد اصلا هیچکس هیچوقت نمی‌توانست مثل تو این چیزها را اینجا کنار هم بچیند! بیا ببین چه خبر است.
اصلا دلم نمی‌خواهد ببینم الهام چه شکلی شده! برایم مهم نیست تغییراتش را ببینم. روی صورت همه‎شان یک لبخند آماده چسبانده شده که جلوی دوربین می‌ایستند و می‌گویند؛ چیییز؛ سیب یا هر چیز دیگر، ولی سعی می‌کنند تمام دندان‌هایشان در عکس باشد.
زشت بود تو دبیرستان با آن بینی بزرگش، خجالت می‌کشید حرف بزند، اعتماد به نفس نداشت، بعد با همان بینی رفت دانشگاه و آنجا عملش کرد و از صبح روز ترم دوم رفت با بینی عمل کرده صندلی جلو نشست. درست مقابل چشم پسرها. اما تمام چهار سال با وجود این‌که از صندلی‎های جلو عقب نیامد، هیچکس نگاهش نکرد. یعنی نگاه ازدواجی نکرد وگرنه پیشنهاد دوستی زیاد رد و بدل می‌شد اما الهام که زیر بار قرض دانشجویی رفته و بود با وام دانشگاه عمل دماغش را انجام داده بود برای قسط‌های آن مجبور بود تا صبح بیدار بماند و تایپ کند تا بتواند هزینه دماغش را بدهد. به دوستی که طرف از فلان شهرستان بیاید و چند صباحی تو پارک‎ها، لواشک و پفک بخورند و شب شعر بروند راضی نبود. همان اول به پسرهای مردنی و دراز و دیلاق دانشگاه می‌گفت که قصد دوستی ندارد. قصد همکاری و همراهی تا شب و شعر و این طرف و آن طرف را هم ندارد. آن‌قدر می‌گفت قصد این را ندارد و قصد آن را ندارد که فقط یک گزینه روی میز می‌ماند و آن هم گزینه ازدواج با او بود. پسرک هم که هنوز آینده‎اش را توی جیب پدرش جستجو می‎کرد و از گذشته پوشکی‌‎اش خیلی فاصله نگرفته بود شانه‌های لاغر و تکیده‌اش را بالا می‌انداخت و می‌رفت‌. آن شب‌ها هم الهام در خوابگاه دانشجویی تا صبح تایپ می‌کرد، تایپ می‌کرد و زیر لب فحش می‌داد و صبح با کلماتی مثل آخیش تمام شد به رختخواب می‌رفت. ما هم توی کلاس برایش حاضری می‌زدیم. به فرمان الهام هم، اصلا به پسرکی که نخواسته بود پا پیش بگذارد محل نمی‌گذاشتیم.
منیژه می‌گوید یکی از همان پسرهای دانشگاه است. زری بیا ببین می‌شناسی‌اش؟ خیلی عوض شده! اگر شناختی یک بستنی مهمان من!
مرده شور بستنی‌های الکی‌ات را ببرند که از کلاس‌های پشت کنکور تا به الان چپ و راست و فقط قولش را می‌دهی. حساب کرده‌ام ششصد و سی و نه بستنی فقط به من بدهکاری! با این یکی هم می‌شود شصد و چهل تا! این‌ها را به من می‌گویی که این‌همه کار را رها کنم و تا آنجا بیایم که داماد را بشناسم! پسرها توی داشگاه با بعد دانشگاهشان فرق می‌کنند. دانشگاه ادامه دبیرستان است و پسرها همان پسربچه‎های دبیرستانی هستند که به دور از چشم مادرهایشان سیگار می‌کشند و پشت سبیل‌هایشان تازه سبز شده و هیچ شکل خاصی ندارند. پسرهای بعد دانشگاه مرد می‌شوند، جایگاه اجتماعی و شغل پیدا می‌کنند، یاد می‌گیرند چطور به یک خانم محترمانه نزدیک شوند و پیشنهاد ازدواج بدهند. البته خیلی‌هایشان هم همان موقع این‌کار را می‌کنند و بعد عکس‌های عروسی پر می‌شود توی صفحات مجازی‌شان، عکس از گل و شیرینی و حلقه و انگشتر و بعد هم از گوشه چشم و نوک سبیل و بعد هم رونمایی کامل تا چند ماه بعد ازدواج‌های مسخره‌شان هم به یکدیگر می‌گویند همسر جان! انگار طرف اسم ندارد و معطل ازدواج بوده تا اسم پیدا کند. آخرش هم دوام بیاورد تا چند سال بعد عکس بچه‌هایشان را می‌گذارند و بعد هم عکس‌های مدرسه و دندان درآوردن بچه‌هایشان را و بعد هم یک‌دفعه عکس می‌گذارند که تنهایی باید بقیه زندگیشان را به پایان ببرند و درست آن وقت من دلم می‌خواهد برگردم سر اولین عکس‌هایشان. آن‌وقت دلم می‌خواهد اولین عجز و ناله‌هایشان را بشنوم که می‌گویند این ازدواج بد چیزی است. خوش به حالتان که ازدواج نکردید. آدم بیرونم غصه می‌خورد. حتی بغض هم می‌کند اما آدم درونم نه! خوشحال است و کبکش خروس می‌خواند آن‌هم چه خواندنی!

*******

از اولش هم آن پسر یک میز مانده به آخر دانشگاه از من خوشش آمده بود. این را همه می‌دانستند چند باری به من خیره شد و بچه‌ها فهمیدند و آمار بازی شروع شد. آن‎وقت‎ها من هنوز نمی‎دانستم زندگی چیست، عشق کدام است. آن‌وقت‌ها من هیچ چیز نمی‌دانستم و تهران را با رنگ‌های زرد و سرخ و تندش شناختم. فرصت شناختن قلبی را که واقعا می‌تپد، نداشتم. اما مطمئن بودم که این پسر مرا خواهد خواست. همین که الهام برش داشته و مال خودش کرده، همین که پزش را می‌دهد، همین که انگار از شکار گراز برگشته، دستش را انداخته دور گردن گرازش و عکس گرفته، همین که مرا می‎خواسته و الان در کنار یکی دیگر است، می‌دانم تا عکس جدایی فاصله‌ای ندارد. اما می‌خواهم بدانم چند عکس بعدتر می‌توانم کلمه لطفا به زندگی دیگران سرک نکشید را ببینم. دیدن تمام عکس‌های عروسی و آشنایی‌شان را گذاشته‌ام برای آن موقع... اصلا تلخ و شیرین مزه‎اش بهتر است.