مراد دل
مهری سرایی‌فر
قسمت اول:
صداي طبل بزرگ از دور که بلند شد «منيرخانم» زودتر بساط سجاده و چادرنمازش را جمع کرد تا به دسته‌هاي عزاداري برسد. امشب شب پنجم محرم بود. هر پنج شب طبق سفارش خانمي که توي هيئت‌شان آمده بود براي گرفتن نذري، وسط دسته بست نشسته بود و هر شب يک اسکناس ده توماني يا پنجاه توماني به گهواره علي‌اصغر سنجاق کرده بود. براي برآورده شدن حاجتش دعا خوانده بودند و آمين گفته بودند. کلي هم گريه کرده بود، آنقدر که دسته رفته بود و منيرخانم تک و تنها وسط راه مانده بود به گريه و التماس و تمنا. اغلب همسايه‌ها يا هم‌مسجدي‌ها از زمين بلندش کرده بودند و تا دم در خانه همراهي‌اش کرده بودند. توي گوشش خوانده بودند که: «ان‌شاالله برمي‌گرده. به خدا توکل کن. صبر داشته باش. خدا صبرش زياده. تحمل کن. ان‌شاالله حاجتت برآورده بشه.»
هر بار با چشم‌هاي پف کرده و بيني قرمز وضو گرفته بود و هر بار توي آينه با خودش درد و دل کرده بود:
ـ ببين چقدر پيش خدا ذليلي که دعاتو برآورده نمي‌کنه. ببين چقدر دلت ناصافه که صدات به گوش خدا نمي‌رسه. ببين چقدر پيش ائمه روسياهي که کسي شفاعتت رو نمي‌کنه.
و باز شروع کرده بود به گريه و بي‌تابي و با همان حال گريه دوباره پناه آورده بود به سجاده و تسبيح و دعا.
صداي زنگ تلفن بلند شد. ريحانه بود:
ـ مامان باز دوباره نشستي تو تنهايي گريه کردي؟
ـ نه مادر، رفته بودم روضه. يعني حق ندارم براي خودم گريه کنم؟
ـ با گريه چي درست ميشه. هان؟ بجاي اين کارها بشين چند خط قرآن بخون يا حتي قرآن گوش کن تا آروم شي. لابد نشستي کلي هم به خودت و گذشته و آينده‌ات بد و بيراه نثار کردي.
ـ چکار کنم؟ تو بگو. مگه مادر نيستي؟ الان بچه‌ات دو روز ازت جدا بشه چکار مي‌کني؟!
ـ مامان جان، اولا درسته که بچته و برادر منم هست، ولي سه سالش که نيست. 45 سالشه. الان وظيفه اونه که بياد سراغي ازت بگيره.
ـ نمي‌گيره. ديگه سراغي از من نمي‌گيره.
و دوباره شروع کرد به گريه و زاري.
ـ يادت رفته چه بلايي سر تو و بابام آورد. دلت تنگ شده واسه عربده کشيدن‌هاش. دلت براي بابا نمي‌سوزه؟
ـ چکار کنم بچمه.
ـ به جاي اين گريه‌ها بيا يه نصف روز بشين پيش بچه‌ها، من برم دنبال جواز خياط‌خونه.
ـ يکي‌تون بايد بره بياردش خونه. چطور دلتون مياد برادرتون تک و تنها تو غربت بمونه و شما به خونه و شوهر و بچه‌تون برسيد.
ـ مگه ما بهش گفتيم بره؟! از زياده‌خواهي‌هاي خودشه که نتونسته بمونه. الانم داره عذاب روحي بهتون ميده که برش گردونيد خونه تا روزگارتونو سياه کنه.
ـ نگو ديگه، آتيشم نزن، کاري نداري؟ خداحافظ.
حسن آقا از در وارد شد. زنجير را کنار گلدان گذاشت و نگاه به صورت خانمش کرد:
ـ مگه دکتر نگفته نبايد گريه کني؟
ـ براي نوحه علي‌اصغر گريه کردم.
حسن آقا در حالي‌که لباس بلند سياهش را درمي‌آورد با طعنه زير لب گفت:
ـ نوحه علي‌اصغر يا پسرت.
منيرخانم دستي به صورت خيس از اشکش کشيد و با تندي گفت:
ـ هيچ کدومتون راضي نيستيد برگرده خونه. هر کدومتون به فکر خوتونيد.
حسن آقا جواب نداد. همين‌طور که دمپاي شلوارش روي زمين کشيده مي‌شد به سمت دستشويي رفت. منير خانم دوباره سر سجاده‌اش نشست. وقتي کسي درباره «داوود» حرف مي‌زد تمام رشته افکارش بهم مي‌ريخت. آخرين تصوير داوود زماني که شناسنامه‌اش را برداشت و رفت هميشه جلوي چشمانش بود. در را بسته بود به روي داوود و جلويش را گرفته بود ولي داوود با لب‌هاي سفيد عين گچ و دست‌هاي يخ کرده چنان کنارش زده بود که جلد شناسنامه کنده شده بود توي دستش. داوود حتي برنگشته بود ببيند سر مادرش با آن شدت کجا خورد و چش شد. اين ديدار بي‌رحمانه و دلخراش آخرين تصويري بود که منيرخانم از تنها پسرش به ياد داشت.
20 سال دوري، بي‌تابي و گريه حسابي دل نازک و بهانه‌گيرش کرده بود. به هر دري مي‌زد تا کسي خبري از او برايش بياورد. مژدگاني تعيين کرده بود. از کساني که خاطرات بد 20 سال پيش را برايش يادآوري مي‌کردند به شدت دوري مي‌کرد. جذب کساني شده بود که برايش دعا مي‌کردند و هر کدام به شکلي راهکاري براي برآورده شدن دعاهايش نشان مي‌دادند. حتي بودند توي محل، کساني که نيش و کنايه بهش مي‌زدند و مدام سراغ داوود گم شده‌اش را مي‌گرفتند. ازشان بيزار بود. از اينکه مدام اسم داوود را پيشش ببرند و مغرضانه و طعنه‌طور به رويش بياورند که چه زجري از دوري پسرش مي‌کشد. حالا ديگر نه عروسي مي‌رفت و نه مهماني. از اينکه زن‌ها بهش بگويند:«ان‌شاالله عروسي پسر شما» بغضي گلويش را مي‌گرفت. گوشه‌گير و منزوي شده بود. کسي احساسش را نمي‌فهميد. کسي درکش نمي‌کرد. مردم اغلب دنبال اخبار جنجال‌برانگيز براي گرم کردن صحبت‌هايشان بودند. دوست نداشت تيتر اول دورهمي‌هاي مردم باشد. براي همين به گوشه مسجد پناه برده بود. از مسجد هم که برمي‌گشت خانه خودش بود و سجاده و تسبيح. حتي حسن آقا هم به هر بهانه‌اي اسم داوود را پيش مي‌کشيد. مي‌گفت:
ـ اينقدر لي‌لي به لالاي پسره گذاشتي که آخر تو روي همه وايستاد. بعدش هم پا گذاشت روي همه‌مون رد شد رفت. حالا باز هم ول کن نيستي.
اين‌طوري مي‌شد که دعوا راه مي‌افتاد و کار حسن آقا به اورژانس و دکتر و پرستار مي‌کشيد. اعصابش که بهم مي‌ريخت راه نفسش بند مي‌آمد. بايد زودتر شلنگ از بيني‌اش رد مي‌کردند و به کپسول اکسيژن وصل مي‌کردند تا بتواند نفس بکشد.
حسن آقا از دستشويي بيرون آمد. صورت و دست‌هايش تا آرنج خيس بود و زير لب ذکر مي‌گفت. منير خانم حوله را از جا رختي برداشت داد دست شوهرش. حسن آقا بدون اينکه نگاه به صورت خانم بيندازد دست و صورتش را با حوله خشک کرد. مي‌دانست اگر به چشم‌هاي زنش نگاه کند نمي‌تواند چيزي نگويد و دوباره دعوا راه مي‌افتد. لباس سياه بلندش را دوباره پوشيد، زنجيرش را برداشت و همين‌طور که مي‌رفت بيرون گفت:
ـ من دير ميام. تو بخواب.
منير خانم دوباره نشست سر سجاده. هر سال محرم که مي‌شد اين بغض لعنتي بيشتر و بيشتر راه گلويش را مي‌بست. انگار اين ده روز اول محرم يک جور راه درمان رايگان بود پيش خدا برايش. درهاي دعا و نيايش باز بود اما هر چه مي‌خواست و هر چه التماس مي‌کرد راه به جايي نمي‌برد. يعني چه خطايي کرده بود که صدايش به گوش خدا نمي‌رسيد. ائمه و حضرت ابوالفضل را واسطه مي‌کرد، دعاي توسل را سر هر نماز مي‌خواند، زيارت عاشورا را از حفظ بود. هر جا بارگاه و امامزاده‌اي مي‌ديد دخيل مي‌بست و کنار ضريح بست مي‌نشست. به غريبه‌ها که مي‌رسيد التماس دعا مي‌کرد. توي محافل مذهبي و روضه‌ها پولي به روضه‌خوان مي‌داد تا براي آمدن گم شده‌اش دعا کند اما هيچ کدام اين راه‌ها تا الان جواب نداده بود.
منيرخانم هفتمين دور صلوات را هم گفت و تسبيح را کنار گذاشت. صداي طبل و سنج داشت نزديک‌تر مي‌شد. احتمالا دسته مسجد بزرگ محلشان بود که هر سال براي زنجير و سينه‌زني جلوي خانه «حاج کرمعلي» جمع مي‌شدند و براي پسر مفقودالاثرش «نصير» مراسم پرشور و حالي راه مي‌انداختند. چند نفر از همسايه‌ها نصير را توي خواب ديده بودند که همراه دسته زنجير مي‌زند و بين عزاداران شير پخش مي‌کند.
منيرخانم چادرش را عوض کرد، زانوبندش را به پاش بست و به طرف کوچه راه افتاد. زن‌ها و بچه‌ها دوتا دوتا و سه تا سه تا يا دسته‌جمعي به طرف دسته مي‌رفتند. همه چشم انتظار دسته بزرگ بودند. همراهي‌اش مي‌کردند و همراهش نوحه را تکرار مي‌کردند. منيرخانم صبر کرد تا کوچه کمي خلوت شد. بعد با چادر بيشتر صورتش را پوشاند تا همسايه‌ها به حرف نگيرندش و مزاحم حال و هوايش نباشند. دوست داشت با صاحب عزا توي دلش حرف بزند و گم شده‌اش را از او بخواهد. هنوز چند قدم دور نشده بود...
ـ منيرخانم حال شما؟ داريد ميريد دسته ببينيد؟
خانم شايگان بود. هن‌هن‌کنان جلويش سبز شد. بلند گفت تا منير خانم حتما صدايش را بشنود. صداي جيغ مانندي داشت:
ـ سلام عليکم خانم شايگان. عزاداري‌هاتون قبول باشه. بله دارم ميرم به دسته برسم.
يک کاسه شله‌زرد از زير چادر آورد بيرون:
ـ بيا اينو ببريد بخوريد. من و حاجي که نمي‌تونيم. جفت‌مون قند داريم. راستي يه مداح توي دسته امشب اومده خيلي نفسش حقه. هر چي دعا مي‌کنه وا، برآورده ميشه. برو ببين چه خبره. همه ريختن سرش التماس‌دعا دارن. ايشالله به حق اين شب‌هاي عزيز خدا حاجت دل تو بده از اين دربدري و آوارگي نجاتت بده. مي‌دونم سخته. گم شده خيلي سخته. ايشالله به حق خانم زينب گم شده تو هم برمي‌گرده خواهر.
با لبه چادر اشک همدردي با منيرخانم را از گوشه چشمش پاک کرد. منيرخانم از اين «دايه مهربان‌تر از مادرشدن»ها زياد ديده بود. راستش ديگر دلسوزي کسي را باور نمي‌کرد.
ـ ممنون خانم شايگان. خدا از دهنت بشنوه. ماهم شله‌زردخور نيستيم خواهر. بده به يه بنده خدايي که بخوره. از گلوم پايين نمي‌ره . اصرار نکن. شرمنده ميشم.
اين بار بيشترصورتش را پوشاند و از مردم بيشتر فاصله گرفت. صداي طبل بزرگ بهش اميد مي‌داد. اميدي که 20 سال هر بار سراغش مي‌آمد. هر بار فکر مي‌کرد اين بار ديگر حتما خبري از گم شده‌اش خواهد رسيد. 20 سال التماس، 20 سال به دست و پاي اهل بيت افتادن، 20 سال دوري و هر شب کابوس رفتن داوود، حسابي خسته‌اش کرده بود. صداي طبل نزديک‌تر مي شد. حالا ديگر نوحه را هم به وضوح مي‌توانست بشنود. نوحه علي‌اکبر بود. عاشق اين نوحه بود. شروع کرد به زمزمه نوحه. قلبش از سوز نوحه به لرزه افتاده بود. هر بار آشنايي، همسايه‌اي از دور مي‌ديد مسيرش را تغيير مي‌داد تا حال و هوايش را عوض نکنند. رسيد سر کوچه جايي که پيش قراولان دسته، پرچم و کتل و علم دسته را روي دوش مي کشيدند. چشمش به دنبال مداح بود که مي گفتند نفسش حق است و دعايش ردخور ندارد. وسط عزاداران يافتش. لابلاي زنجيرهايي که سه تا يکي بالاپايين مي‌رفت. ميکروفون به دست عزاداران را هدايت مي‌کرد و نوحه مي‌خواند. شال سبز روي گردنش بود. عزاداران با صداي طبل با گام‌هاي آهسته به سمت کوچه مي‌رفتند.
ادامه دارد...