چگونگی مقابله با دخالت پدربزرگ و مادربزرگ‌ها در تربیت کودک
با فرشته‌های زندگی‌مان چه کنیم؟
مریم کمالی‌نژاد
تفاوت‌های ما با والدین‌مان امری است انکار‌ناپذیر که ریشه در اقتضائات زمان، شرایط و محیط تربیتی و... دارد. این تفاوت‌ها بعد از ازدواج و در نحوه تربیت فرزند و خانه‌داری و همسرداری هم خودش را نشان می‌دهد. حتما شما هم بارها از والدین‌تان شنیده‌اید که «تو چرا با بچه‌ات این رفتارو داری؟» ، «بهتر بود با همسرت رفتار دیگه‌ای می‌کردی» و یا «تو اصلا بچه‌داری بلد نیستی!» مسأله این است که ما برای ارتباط با همسر و نحوه فرزندپروری و تربیت کودک‌مان روشی را انتخاب می‌کنیم که شاید مورد پسند والدین‌مان نباشد. البته آن‌ها هم خودشان را در سرنوشت ما و فرزندمان دخیل می‌دانند و سعی می‌کنند ما را از روشی که گمان می‌کنند خطاست، برحذر دارند. در این شرایط باید چه کنیم؟ یا حتی زمانی‌که نحوه برخوردشان با فرزندمان را نه‌تنها نمی‌پسندیم که آسیب‌رسان می‌دانیم و درست خلاف آن چیزی که برای کودک مفید است. به‌طور‌مثال شما می‌دانید که فرزندتان نباید در این ساعت از روز شکلات و شیرینی مصرف کند، اما مادرتان از سر محبت و دلسوزی چندین شکلات به فرزندتان می‌دهد. یا این‌که شما ترجیح می‌دهید فرزندتان در این شرایط هیچ اسباب‌بازی‌ای دریافت نکند و در مقابل تقاضای خریدهای مکرر، مقاومت ببیند و نه بشنود اما پدرتان او را با خودشان به فروشگاه می‌برد و یک کوه اسباب‌بازی برایش می‌خرد. تکلیف چیست؟ در مقابل والدینی که احترام‌شان واجب است و از حسن نیت‌شان باخبریم، اما روش‌شان را درست نمی‌دانیم. باید چه کنیم؟ با ما همراه باشید.
خیرخواهی
در قدم اول فراموش نکنید که تمام این‌ها از سر خیرخواهی است. آن‌ها خودشان را تا آخر عمر مسئول شما می‌دانند و شما همیشه فرزند آن‌ها هستید. پس خطای شما، خطای تربیتی آن‌هاست و موفقیت‌تان نشان از والد خوب بودن‌شان. پس عجیب نیست که بخواهند با نصایح و حتی دخالت‌هایشان زندگی شما را مدیریت یا حتی کنترل کنند. در مورد نحوه فرزندپروری‌تان هم وضع به همین منوال است. پس در قدم اول موضع شدید نگیرید. اگر همیشه در خاطرتان باشد که نیت‌شان کاملا مثبت است و نمی‌خواهد به شما ایراد بگیرند و خطاکار معرفی‌تان کنند و یا با نصایح‌شان حوصله‌تان را سر ببرند و مسیرتان را منحرف کنند، بلکه فقط می‌خواهند شما زندگی بهتری داشته باشید، آرام می‌شوید و احترام‌شان را نگه می‌دارید و صبورتر رفتار خواهید کرد. اگر رفتار والدین‌مان زیرنویس داشت، حتما محتوایش این بود که: «می‌خوام بهت کمک کنم که راحت و موفق باشی.»
تیم مشترک
قبل از این‌که از چارچوب خانه بیرون برویم و به والدین بپردازیم، باید از شما بخواهیم که نظرات‌تان درباره فرزندپروری را با همسرتان یکی کنید. هماهنگ باشید و اختلاف نظر گسترده نداشته باشید، نه در نظر و نه در عمل و رفتار. برخی همسران کاملا با نظرات هم موافق‌اند اما در عمل، چیزی متفاوت دیده می‌شود یا وقتی به والدین خودشان می‌رسند، دیگر مهم نیست که از قبل بر سر چه چیزهایی توافق کرده‌اند. پس تیم مشترکی با همسرتان داشته باشید، پیش از آن‌که بخواهید به‌تنهایی با والدین‌تان صحبت کنید یا بجنگید و مخالفت کنید.
شکایت نکنید
وقتی همسرتان در تیم شما باشد، دیگر نیازی نیست مدام بابت رفتار والدین خود یا همسرتان، نزد او شکایت ببرید که پدرت فلان کار را کرد و مادرم چنین نظری دارد و من اعصابم حسابی به‌هم ریخته است و تمرکز ندارم. شکایت نزد همسرتان اگر از مرحله غر زدن فراتر نرود هیچ فایده‌ای ندارد. اگر گمان می‌کنید که همسرتان همه را به حساب کم هوشی و کم تجربگی شما می‌گذارد و در نهایت در تیم والدین قرار دارد، غر نزنید، گفتگو کنید. با مثال‌های ملموس و علمی‌صحبت کنید.
آرامش و لبخندتان را حفظ کنید
برخی از پدر و مادرهای تازه‌کار، به‌ویژه مادران، با هر اظهار‌نظر دیگری برآشفته می‌شوند. مدام در حال شکایت‌اند که چرا خاله‌خانم به من گفت فلان کار را بکن و چرا دوستم مرا درباره از پوشک گرفتن بچه قضاوت می‌کند و چرا مادرم می‌گوید تمام مدت کلاه و لباس گرم به بچه‌ام بپوشانم و چرا... و این چراها اعصاب برایشان نمی‌گذارد و حسابی به‌همشان می‌ریزد. آرام باشید. هر قضاوت و توصیه‌ای قرار نیست زندگی شما و کودکتان را تحت تأثیر قرار دهد. با یک لبخند و با آرامش بگویید: «ممنونم از توصیه‌تون، حتما بهش فکر می‌کنم.»
فراموش هم نکنید که والدین ما، عاشق جزئیات هستند. بررسی لباس‌های کودک، نوع پستانک خوردن یا نخوردن، استفاده از پوشک و قنداق، استفاده از داروهای سنتی یا مراجعه به پزشک و... !
به خودتان یادآوری کنید که در نهایت مادر کودکتان، شما هستید و شما تصمیم می‌گیرید که چه رفتاری داشته باشید و بقیه فقط توصیه می‌کنند که از سر دلسوزی هم هست.
چطور دلت میاد؟
فرزندتان مشغول ریخت و پاش است، روی مبل‌ها می‌پرد و وسایل خانه را پرتاب می‌کند. شما به سمتش می‌روید و از او می‌خواهید که دست از کارش بکشد، ناگهان مادرتان می‌گوید: چطور دلت میاد با بچه این‌طوری رفتار کنی؟ و بچه لب برچیده را بغل می‌کند و می‌بوسد و نوازش می‌کند. بله! تمام تلاش شما برای تربیت کودکتان در آن لحظه نابود شده است و حتی در جهت عکس حرکت کرده است. اگر تعداد این رفتارها از سمت والدین‌تان زیاد است و رفت و آمدتان هم با آن‌ها بیش از یکی دو بار در هفته است، می‌بایست خیلی جدی گفتگو کنید. البته جدی بودن به معنای بی‌ادبی و یا بدون عشق بودن نیست. به‌هر‌حال آن‌ها عاشق شما و فرزندتان هستند و جز خیر برای‌تان چیزی نمی‌خواهند. اما باید جایی‌که کودکتان نباشد و فضا آماده گفتگوست، خط قرمزهایتان را برایشان بگویید. «مامان من می‌دونم که شما عاشق علی کوچولو هستید، ولی واقعا براش خوب نیست که قبل از غذا شکلات بخوره و بهتره که دیگه بدون هماهنگی با من بهش شکلات ندید.»
بهره گیری از نقاط قوط
این شما هستید که باید نقاط قوت والدین‌تان را شناسایی کرده و در جهت تربیت کودکتان مدیریت کنید. والدین ما می‌خواهند مفید باشند و کمک‌تان کنند. پس می‌توانید با حفظ احترام و توجه به توان جسمی و روحی‌شان، از آن‌ها کمک بخواهید. مادری که عاشق بازی کردن با نوه‌اش است یا پدری که همیشه پیش قدم برای بردن کودک به پارک است را می‌توانید، به کمک بگیرید.
اختلاف نظر را علنی نکنید
اختلاف نظر با والدین‌تان را جلوی کودک علنی نکنید. اجازه ندهید او شاهد بگو مگو یا بی‌احترامی باشد. در نهان و آشکار احترام والدین‌تان را حفظ کنید. همچنین اگر کودک متوجه اختلاف شما بشود، باهوش‌تر از آن است که نداند چطور برای پیش‌برد امیال و مقاصدش از این اختلاف استفاده کند.
اشتراکات را گوشزد کنید
بالأخره شما محصول والدین‌تان محسوب می‌شوید و در امر تربیت کودک هم اشتراکاتی با والدین‌تان دارید، به‌جای تمرکز کردن روی اختلافات، درباره اشتراکات با آن‌ها صحبت کنید و اختلافات را با گفتن: «شما خیلی تجربه‌های خوبی دارید و من حتما بهش فکر می‌کنم» بگذرانید.
مسئولیت‌تان را جدی بگیرید
شما مسئول فرزندتان هستید، اما سهل‌انگاری و تنبلی شما می‌تواند این مسئولیت را به دوش والدین‌تان بگذارد و خب دیگر شما در چنین شرایطی کمتر حق اظهار‌نظر دارید. وقتی چشم‌تان به والدین‌تان می‌خورد، بچه را به امان آن‌ها رها نکنید و تمام مسئولیتش را به آن‌ها بسپارید. اگر والدین‌تان شاهد سهل‌انگاری شما در مراقبت از کودک باشند، خیلی سریع جایگزین‌تان می‌شوند.
با هم رشد کنیم
آرتور كورنهابر نویسنده كتاب «راهكار پدربزرگ و مادربزرگ‌ها» مى‌گوید: «به‌آرامى توضیح دهید زمانه از وقتى‌كه شما بچه بودید تغییر كرده است. مقالات، تحقیقات و كتاب‌هاى تازه منتشر شده را در دسترس آن‌ها قرار دهید و سعى كنید آن‌ها را آموزش دهید. حتى مى‌توانید آن‌ها را به ملاقات یك پزشك متخصص اطفال یا گردهمایى‌هاى مدرسه فرزندتان ببرید تا با دنیاى امروز بچه‌ها بیشتر آشنا شوند. در ضمن از راهنمایى‌هاى خوب و مفید آن‌ها هم بهره مند شوید.»