قصه‌ شب

گلاب بانو

قضاوت طبقاتی!

آرام گفتم: بیا تو پدرجان! به تو ربطی ندارد.
به تو ربطی نداردِ من، ناراحتش کرد. گفتم: این‌جا که آنجا نیست تا کسی صدایش بلند شود و یقه کسی را بگیرد، تا صدای جیغ و گریه‌ زنی، بچه‌ای، کسی شنیده شود همه بیرون بریزند و به سمت صدا بدوند و تا مرحله آخر خاموش کردن جنگ و دعوا پیش بروند و تا بلند و قرّا صلوات آشتی‌کنان را ندهند، آرام و قرار نگیرند. این‌جا که آنجا نیست پدرِ من، بیا تو برو بگیر بخواب. تو که از شب چرت می‌زدی و خوابت سنگین شده بود!
به این چیزها فکر می‌کردم و به زبان نمی‌آوردم، فقط چند‌بار آهسته گفتم. صدا توی راهرو می‌پیچید. چند‌باری هم بلند گفتم: بیا تو بابا! شما دخالت نکن!
پدرمن چند قدم رفته بود و مردد ایستاده بود به سمت صدای داد و فریاد و مانده بود که برود یا نه، همان‌جا بایستد، یا این‌که به بال‌بال‌زدن‌های من سر پله توجه کند و برگردد.
صدا از نیمه شب شروع شد. زنی داشت با شوهرش دعوا می‌کرد. زن مقصر بود. این را از روی آرام و شمرده حرف زدنش می‌شد فهمید و مرد بیشتر حق داشت و بلندتر فریاد می‌زد و گاهی هم مشتی یا لگدی به در می‌کوبید که یعنی طلب‌کار بود ودست پیش را گرفته بود.
صدای زن مثل صدای وزوز کشیده‌ای بود که مدام از لای در و پشت دیوار و از هود و از پنجره بیرون می‌ریخت و مثل تکه شیشه خورد می‌شد. تکه‌ها را من و پدر و مادرم که هر کدام در مسیری نزدیک به در و پنجه و راه کانال کولر خشکمان زده بود، کنار هم می‌گذاشتیم.
زن چیزی را از شوهرش یا پنهان کرده بود یا شوهرش پنهانی فهمیده بود. انگار زن به کسی غیر از شوهرش گفته بوده عزیزم... و عزیزم را با حروف کشیده گفته بوده، بعد هم توی اس.ام.اس‌ها پیدا کرده بوده و دریافت‌کننده را به‌ نام «نازی» ذخیره کرده بوده.
انگار به این‌جا که می‌رسید مرد کلمه نازی را با دهان کاملا کج می‌گفت؛ ناااااازی... و بعد می‌گفت: عجب! نازی؟! یک نازی نشانت بدهم اون سرش ناپیدا!
مثل این‌که مرد از شنیدن صدای نازی تعجب کرده، صدای نازی مردانه و کشیده و بلند بوده.
مرد می‌خواست بداند زنش با چه کسی درارتباط است. ما هم می‌خواستیم بدانیم اما زن در را با فشار بدن و دست هل می‌داد تا بسته شود و قسم می‌خورد. ما هم نگران بودیم، می‌ماند لای در و حتما می‌شکست! و جیغ به حضرت عباس^{علیه‌السلام} می‌مانم لای در.
ما بقیه حرف‌هایش را می‌شنیدیم و بعد هجوم دوباره فحش‌ها و باز شدن در با فشاری که در محکم به دیوار پشت سرش بخورد و فریادِ: حضرت عباس ^{علیه‌السلام} الهی کمرت رو بشکنه، پس چرا اون گوشی رو برداشت؟
زن با التماس می‌گفت که اسم دوستش نازی است و چون دستش بند بوده، شوهرش جواب داده و پشت سر هم و رگباری می‌گفت: به‌خدا! به‌خدا!
باز مرد چند مشت به دیوار می‌کوبید و انگار دیوار چیزی گفته باشد دق‌ودلی‌اش را بر سر دیوار درمی‌آورد و می‌گفت من خَرم؟ من خَرم؟ از ما می‌پرسید یا از زن و یا از خودش، به‌هر‌‌حال می‌کوبید به دیوار. بچه‌ای هم نداشتند که بشود بچه را وجه‌المصالحه کرد و سپر بلا قرار داد و مدتی را آتش‌بس اعلام کرد.

پادرمیان‌ها

این چیزها به شکل کامل معلوم نبود. این‌ها را خودمان به‌هم می‌چسباندیم و هر‌کس تکه‌ای را که می‌شنید با دیگران درمیان می‌گذاشت و داستان زن و مرد شکل می‌گرفت. یک زوج تنها بودند و به گمانم چند سالی می‌شد که از ازدواجشان می‌گذشت.
ما وقتی به این آپارتمان آمدیم، آن‌ها این‌جا بودند. زیاد آن‌ها را نمی‌شناختیم. هر حرفی ممکن بود اختلاف‌شان را بیشتر کند. زن روسری به سر نداشت و سایه موهایش، در هم و برهم و شلوغ، روی دیوار می‌افتاد؛ انگار که از جنگ برگشته باشد.
زن، اولش قسم می‌خورد، مدام و پشت‌سرهم، و بعد کتکش را خورد. کتک که خورد راحت شد. انگار که تاوان اشتباهش را از سر گذرانده باشد و حالا، بعد از کتک، مدام و پشت‌سر‌هم می‌گفت: خوب کردم! این‌ها برعکس، مرد را آرام می‌کرد. انگار باور نمی‌کرد و می‌دانست که زن از روی لج‌بازی این خوب‌کردن‌ها را می‌گوید. یا دلش می‌خواسته این‌طوری باشد.
مامان گفت: غیرت از مرد جماعت رفته... و آرام سرش را برای غیرت رفته مرد جماعت تکان داد و با دست به پدر که نزدیک در خروجی برای رفتن کمین کرده دست تکان داد که برگرد، بیا!
پدر اما منتظر شواهد بیشتری بود و از همان سر پله‌ای که با زانو درد چهل دقیقه است که ایستاده گفت: لج کرده بابا و بعد دوباره صدای مشت کوبیدن و باز کردن در و بستن آن شروع شد.
بیدار شدن غیرت مرد و برآشفتن دوباره او، پدر را به‌حالت پیروزمندانه‌‌ای رساند که وسط دعواهای آن‌ها برگردد وبا لبخند بگوید: دیدی گفتم! فقط لج کرده بود! بیا! غیرتی شد.
مادر خدا را شکر کرد که هنوز غیرت وجود دارد! من برق را خاموش کردم و دراز کشیدم که بخوابم. کلاس داشتم و بیش از این نمی‌شد برای این مدل دعواها وقت گذاشت. به‌طور تخصصی، دعوا باید همان پنج الی ده دقیقه اول گل کند و به اوج کشمکش برسد و نتیجه‌هایی داشته باشد. اگر بیشتر از نیم ساعت بکشد دیگر آن دعوا، دعوا نیست و کم‌کم حل می‌شود.
مادر آهسته گفت: یه چیزی افتاد شکست... پیرامون جنس و اندازه چیز شکسته هم حدس‌هایی می‌زد که من نشنیدم. یعنی آن‌قدر سرم سنگینی می‌کرد که نمی‌توانستم بشنوم.
اصولا پا‌درمیانی، بالا‌ی شهر و پایین شهر دارد. پایین شهر دعوا که بشود آدم باید یک طرف بایستد و انگار طرف دیگر هیچ حقی ندارد، شروع به داد زدن کند. حالا این‌که به نفع کدام یکی تمام شود کاملا شانسی است و بستگی دارد کدام طرف خودش کمتر خودش را قبول داشته باشد. ولی یکی باید بفهمد حقی ندارد و پا پس بکشد. او که پس می‌کشد بعدا توی قهوه‌خانه‌ای،‌ هارت و پورت‌هایش را می‌کند و آرام می‌شود. چند نفری هم هستند که زیر پر و بال او را بگیرند.
اما پادرمیانی بالای شهر فرق می‌کند و باید پادرمیان‌های دعوا بگویند که شما راست می‌گویید. بله! بله! حق با شماست. حق من را هم مثل شما خورده‌اند. باید این‌طوری گفت که طرفین کوتاه بیایند چون بالای شهری‌ها دیرتر عصبانی می‌شوند و فرصت این را دارند که به عصبانیت‌شان فکر کنند. پس نمی‌شود گفت که حق با کی است. فقط باید فرصت برابر و بیشتری داشته باشند. پس پادرمیانی در بالای شهر علاوه بر ریش‌سفید و تجربه، سیاست هم می‌خواهد.
پدر من هم عاشق پادرمیانی کردن است اما پادرمیان خوبی نیست. یعنی پایش در میانه نمی‌ماند و سریع عصبانی شده، به وسط متن می‌‌رود. چند باری که پا‌در‌میانی کرده از خود آدم‌هایی که دعوایشان شده بیشتر کتک خورده است و با لباس پاره و پوره و صورت کبود برگشته خانه و ما حدس زدیم که دوباره پادرمیانی کرده، برای این‌که اصلا پدر اهل دعوا نیست.
مادر هم همیشه وقت دعوا طرف زن‌ها را می‌گیرد. معتقد است در دعوا اگر هر‌چه بشکند و هر‌که کتک بخورد این زن است که ضرر کرده. برای همین امکان ندارد زن‌ها مقصر دعوا و شروع‌کننده آن باشند. و مثل همیشه میان دعوای طبقه پایینی بعد از یارگیری زنانه مادر پدر گفت: همه چیز که برای زن‌ها نیست. گلدان عتیقه مادربزرگ مرا که تو شکستی برای من بود و الان تکلیف چیست؟
مادر جواب داد: آن گلدان عتیقه نبود، قدیمی‌بود. این دو تا باهم فرق دارد.
پدر گفت: عتیقه نبود؟ حداقل چهار نسل گشته بود رسیده بود دست ما... و دعوای این دو نفر به دعوای طبقه پایینی‌ها اضافه شد، زیر متن یکدیگر سر‌و‌صدا می‌کردند و کم‌کم داغ هر دوتاشان تازه می‌شد.
مادر گفت: یادت می‌آید سرویس دوازده تکه گل سرخی مرا زدی ناقص کردی؟ من اصلا چطور تو را بخشیدم؟ حتما مادرت چیز خورم کرد وگرنه آن خطا بخشیدنی نبود.

بعد دوباره سرویس چینی گل سرخی جلو چشمش افتاد و شکست. یعنی پرت شد. این شاید هزارمین باری بود که آن سرویس در ذهنش ناقص می‌شد. هزار بار شکسته بود و فراموش شده بود.
مادر بلند پرسید: من چطور بخشیدمت؟ به نظرش غیر قابل ببخشش می‌رسید مخصوصا حالا که آن چینی‌های گل سرخی عتیقه بودند. لابد به‌خاطر بچه‌ها بوده وگرنه چرا آدم باید کوتاه بیاد؟ مرد و زن پایینی هم اگر بچه داشتند دعوایشان به راهرو نمی‌کشید. در همه واحد‌ها باز بود و سایه‌هایی در نور چراغ‌های موقت راهروها پیدا می‌شد که مثل ما در‌حال گوش‌دادن بودند.
پدر سکوت کرده بود و انگار وسط پادرمیانی باشد گفت: حالا این چیزها مهم نیست، اصل زندگی مهمه.
مادر گفت: معلومه این چیزها مهمه. همین‌ها رو می‌گی که کتک می‌خوری، اصل زندگی اگه مهم بود که تو راه‌پله داد نمی‌زدن!

صدای دعوای طبقه پایینی‌ها داشت فروکش می‌کرد. اولش تا دادگاه و شکایت رفتند و بعد در را بستند. در واحدها یکی‌یکی بسته می‌شد. صداهای خفه‌ای به گوش می‌رسید. دعوا تمام شده بود اما زخم مادر انگار که تازه باشد رفته بود سراغ چینی‌های گل سرخی.
پدر گفت: فردا می‌رم عینشو برات می‌خرم از دلت دربیاد.
مادر گفت: از دلم در‌اومده... این چیزها از مغز آدم‌ها در نمیاد!