بهشت مشتاق عمار است

عاطفه میرافضل

عماربن‌یاسر صحابی پیامبر^{صلی‌الله‌علیه‌و‌آله}، ازنخستین مسلمانان و از شیعیان امام علی‌^{علیه‌السلام} و از یاران نزدیک امام علی^{علیه‌السلام} و از جمله نخستین شیعیان آن حضرت بود. بعد از وفات پیامبر^{صلی‌الله‌علیه‌و‌آله}، وی در حمایت از حضرت علی^{علیه‌السلام} از بیعت با ابوبکر سرباز زد. عمار در زمان خلیفه سوم از جمله مخالفان خلیفه بود و در اعتراضات علیه او شرکت داشت. در زمان خلافت علی^{علیه‌السلام} از همراهان آن حضرت بود و در جنگ صفین در رکاب امیرالمؤمنین^{علیه‌السلام} جنگید و به دست لشکریان معاویه شهید شد. پیامبر^{صلی‌الله‌علیه‌و‌آله} در حدیثی شهادت وی به دست گروه باغی (شورشگر) را از پیش اطلاع داده بود.

براساس روایتی، عمار پس از سی و چند نفر مسلمان شد و بنابر روایتی دیگر، یکی از هفت تن مسلمان نخست بود. مشرکان، عمار را مجبور کردند که به پیامبر^{صلی‌الله‌علیه‌و‌آله} بگوید؛ پیامبر اکرم^{صلی‌الله‌علیه‌و‌آله}عذر او را پذیرفت و به او فرمود اگر دیگر بار نیز مجبورش کردند، چنین کند. در پی این ماجرا بود که آيه «مَن کفَرَ بِاللَّهِ مِن بَعْدِ إِیمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُکرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِیمَانِ» نازل شد. ترجمه: هر کس پس از ایمان آوردن خود، به خدا کفر ورزد عذابی سخت خواهد داشت مگر آن‌کس که مجبور شده ولی قلبش به ایمان اطمینان دارد.

بنابر برخی از گزارش‌ها، عمار از جمله مهاجران به حبشه بود و در هجرت به مدینه همراه پیامبر بود و در ساخت مسجد قبا همکاری داشت. وی در همه جنگ‌های پیامبر نیز شرکت داشت.

روایاتی از پیامبر اسلام^{صلی‌الله‌علیه‌و‌آله} در فضایل عمار نقل شده است؛ از جمله این‌که بهشت مشتاق علی‌^{علیه‌السلام}، عمار، سلمان و بلال است. همچنین از پیامبر^{صلی‌الله‌علیه‌و‌آله} نقل شده است که فرمود: «عمار با حق است و حق با عمار، عمار گرد حق می‌چرخد هرجا که باشد، و قاتل عمار در آتش است.»

عمار از معترضان جریان سقیفه بود و نیز از کسانی بود که در تشییع پیکر مطهر فاطمه‌^{سلام‌الله‌علیهم} و نماز بر او شرکت کرد.
عمار در شورای عمر و بعد از آن تلاش فراوانی برای تحقق رهبری علی^{‌علیه‌السلام} نمود. از جمله در جایی گفته است: «وای بر شما! نزد علی^{‌علیه‌السلام} بروید و از او پیروی کنید؛ همانا او شریف‌ترین خلائق بعد از رسول خدا^{صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم} است.»
پس از سقوط عثمان و روی کار آمدن امیرالمؤمنین‌^{علیه‌السلام}، عمار شاخص‌ترین مدافع حریم ولایت بود. او و قیس‌بن‌سعد به‌عنوان دو کارشناس امین، امور مربوط به بیت‌المال را به‌عهده داشتند. همچنین او، در جنگ‌های امیرالمؤمنین^{علیه‌السلام} نیز شرکت می‌کرد با آن‌که حدود ۹۰ سال سن داشت و از امرای لشگر و دستیار نیرومند آن حضرت بود.

شهادت عمار در جنگ صفین به دست سپاهیان معاویه، همواره از عوامل سرزنش معاویه و از دلایل حقانیت علی‌^{علیه‌السلام} در این نبرد دانسته شده است. دلیل این مسأله، حدیثی از پیامبر^{صلی‌الله‌علیه‌و‌آله} بود که قاتل عمار را، گروهی یاغی یعنی گروه خارج از اطاعت امام عادل معرفی می‌کرد. قبر عمار در محل شهادتش در استان رقه در سوریه قرار دارد و در ۲۱ رمضان سال ۱۴۳۴قمری همزمان با شب قدر، گروه‌های تکفیری در سوریه که کنترل استان رقه را به دست گرفته بودند، با حمله خمپاره‌ای به حرم عماریاسر و اویس‌قرنی، صحن آن‌ را تخریب و با شلیک پیاپی موشک به دیوارهای حرم، بخش‌هایی از آن را منهدم کردند. و چندی بعد این زیارتگاه را به‌طور کامل تخریب کردند.

منابع:

بحارالانوار، علامه محمدباقر مجلسی.
أسدالغابه، ابن‌اثیر.