تکلیف خیس خاطره‌هامان چه می‌شود؟

حامدعسگری

چهار سالم بود. محرم‌ها با مادرم می‌رفتیم روضه «خانه خوشروها»؛ یک خانه با معماری قاجاری. منبر وسط قسمت زنانه بود. دور تا دور منبر زن‌ها می‌نشستند و همه طبیعتا با چادرهای مشکی. سید می‌رفت روی پله دوم منبر می‌نشست و تمام مدت با چشم بسته حرف می‌زد. من از حرف‌های سید هیچ نمی‌فهمیدم و مدام چشم می‌گرداندم تا ببینم پیرمرد چای‌گردان کی به ما می‌رسد. به من که می‌رسید می‌نشستم. خم می‌شد یک سینی مربعی برنجی کهنه با یک قندان کوچک که فقط سه حبه قند تویش جا می‌شد و یک غنچه گل محمدی تزئینش بود، می‌گذاشت جلویم. قندها را می‌انداختم توی چای و داغی چای حل‌شان می‌کرد. آقا که می‌رفت توی روضه، همه زن‌ها چادرهاشان را می‌کشیدند روی صورتشان و پرهیجان‌ترین صحنه چهارسالگی‌ام گر می‌گرفت. یک همهمه غریبی از خیمه خانه خوشروها شروع می‌شد و می‌رفت توی عرش؛ همان‌جایی‌که سرهای قدسیان همه بر زانوی غم است. این صحنه سوررئال‌ترین صحنه عمرم بود. چهار سالگی من می‌ایستاد و همه زن‌ها نشسته بودند و من زل می‌زدم به این رشته کوه‌های کوچولوی سیاه که گویی متراکم و فشرده از زمین روییده بودند و با زلزله کلمه‌های روضه سید، تکان می‌خوردند و جلو و عقب می‌رفتند. یک وقت‌هایی هم در خانه خوشروها خوابم می‌برد و چادر مادرم می‌شد خیمه‌ای که سایه‌اش روی شیطنت به خواب رفته‌ام می‌افتاد. یک وقت‌هایی پلک وا می‌کردم و می‌دیدم روی شانه مادرم در تاریکی زیر چادر، انگار عقب‌عقب راه می‌‌رفتم و همه چیز از پشت سرم در می‌آمد و در پرسپکتیو مقابلم کوچک می‌شد؛ کاشوب در تمامی ذرات عالم است...

***

هشت سالم بود. هر صبح اول بوی نفت می‌خزید زیر پره بینی‌ام و مغزم هشیار می‌شد که نیم ساعت دیگر باید بیدار شوی. بعد صدای سوت و جوش سماور نفتی، سوراسرافیل بود برای من و برادر و خواهرهایم برای شروع یک روز دیگر مدرسه. من معمولا با همان بوی نفت بیدار می‌شدم؛ ولی دوست داشتم مادرم دست روی صورتم بکشد و یک حامدجان بگوید و دلم ضعف برود و بعد بگویم چشم! بیدارم. یک لقمه نان و پنیر یا نیمروی خشک و برشته شده جلویم بخزاند و بعد راهی مدرسه‌ام کند. آن روزها بم ما جولانگاه کاروان‌های قاچاق مواد مخدر بود. ماشین لخت می‌کردند، بچه می‌دزدیدند، آدم گروگان می‌بردند و هزار ذنب لایغفر دیگر... یک‌وقت‌هایی که سوز هوا زیاد بود یا خبر نا امنی‌ای چیزی در بم می‌پیچید، صبح‌ها می‌آمد مرا برساند مدرسه. تا مدرسه‌مان راهی نبود که تاکسی و سرویس بخواهد. پیاده می‌رفتیم. بال چادرش را وا می‌کرد و من می‌رفتم زیر چادرش و راه می‌افتادیم سمت مدرسه و وای که چه تجربه مهیبی بود. یک لایه چادر مشکی می‌شد امن‌ترین اتاق ضد گلوله جهان و آرامشی نجیب می‌خزید زیر پوست هشت سالگی‌ام. گاهی چادرش ضخیم بود و هیچ نمی‌دیدم و با کلماتش هدایت می‌شدم؛ فقط می‌گفت جوی آب است یا سنگ است یا جدول است تا مدرسه صدا می‌شنیدم و بوی مادرم که توی مشامم هوریز می‌کرد. گاهی هم چادر نازک‌تری انتخاب می‌کرد و می‌شد سایه‌هایی گنگ و مواج را دید و فکر را به هزار سمت و سو برد. زن حواسش به غرورم بود. صد دویست متری مدرسه که می‌رسیدیم، به مردانگی‌ام احترام می‌گذاشت، بال چادرش را وا می‌کرد و من دوباره پلک می‌گشودم به دنیای ترسناک و کیف می‌کردم از این که این‌قدر من را بلد است؛ من آزادی نمی‌خواهم که با یوسف به زندانم...

***