
میوههایی که در شربت قند یا شکر جوشانده و پخته شوند کمپوت نامیده میشوند. به دلیل اینکه میزان شکر افزوده به کمپوتها بسیار زیاد است مصرف مداوم آن توصیه نمیشود، اما افرادی که مبتلا به بیماریهای دستگاه گوارش هستند یا تحمل هضم فیبر خام میوه را نداشته و دچار دلدرد و اسهال میشوند یا سالمندان و کودکانی که قدرت جویدن میوهها را ندارند در صورتیکه مبتلا به اضافه وزن و دیابت نباشند میتوانند بهصورت محدود از کمپوتهای کارخانه و در غیراینصورت از انواع کمپوتهای خانگی، بدون شکر افزوده استفاده کنند.
در میوههای کمپوت شده دسترسی به ویتامینهای محلول در آب همچون ویتامینهای گروه B و C که به حرارت حساس هستند در اثر پخت کم میشود، اما از بین نمیرود، ولی بقیه ویتامینها که محلول در چربی هستند دستخوش تغییرات چندانی قرار نگرفته و میتوان از فواید آنها بهرهمند شد.
قضیه نگهدارندهها در کمپوت
بسیاری از خانوادهها و حتی تعدادی از متخصصان در رشتههای غیرمرتبط بر این باورند که، چون کمپوتهای کارخانه ماندگاری بالایی داشته و خارج از یخچال نگهداری میشوند حاوی درصد بالایی مواد نگهدارنده و آلرژیزا هستند.
خوب است بدانید کمپوتها یک نوع کنسرو محسوب میشوند و نحوه تولید و بستهبندی آنها نیاز این محصول به مواد نگهدارنده را منتفی میکند. نوع دربندی و فرآیند حرارتی پاستوریزاسیون یا استریلیزاسیون روی کمپوتها عامل اصلی حذف همه عوامل بیماریزا و ایجادکننده فساد در محصول است به اینصورتکه در اثر پخته شدن میوه باکتریهای موجود در آن از بین رفته و شربت آن میتواند قابلیت ماندگاری محصول را افزایش دهد.
در کمپوتها از مواد نگهدارنده استفاده نمیشود، اما براساس نوع و خصوصیات میوه از افزودنیهای مختلف و متنوعی همچون غلظتدهنده، شیرینکننده، رنگهای طبیعی، صمغها، مواد نشاستهای و... استفاده میشود که این ترکیبات میتواند احتمال آلرژیزایی را در برخی افراد مستعد افزایش دهد.
یک باور نادرست
گفته میشود در کارخانهجات برای پوستگیری و صیقلیشدن سطح میوهها از مواد شیمیایی زیانآور استفاده میشود. واقعیت اینکه در صنعت، روشهای پوستگیری مختلف است. گاهی پوستگیری برخی میوههای پوست نازک مثل گوجهفرنگی و هلو از طریق حرارت و بخار انجام میشود و گاهی روش انجماد سریع و سپس آبجوش کاربرد دارد. روش رایج دیگری هم وجود دارد که پوستگیری با سود (مادهای قلیایی) است که البته پس از پوستگیری با استفاده از اسیدسیتریک یا جوهرلیمو باقیمانده و اثرات سوء را خنثی کرده و هرگز تهدیدکننده سلامت مصرفکننده نخواهد بود.
خوردگی لاک، عامل فساد شیمیایی
در کارخانهجات برای کنسرو کردن مواد خوراکی از قوطیهای آهنی استفاده میشود که جهت جلوگیری از فعل و انفعالات شیمیایی آهن با ماده غذایی روی آن قلعاندود شده و برای ایمنی و سلامت بیشتر از لایهای لاک مخصوص که سازگار با آن میوه، غذا یا چاشنی باشد استفاده میشود. وقتی قوطی کنسرو یا کمپوت باز میشود لاک پوشاننده جدار داخل قوطی در روند باز شدن مخدوش شده و صدمه میبیند و دیواره ظرف در مجاورت با هوا مستعد ایجاد واکنشهای شیمیایی نامطلوب با ماده خوراکی میشود.
از طرف دیگر، گاهی به دلیل نامرغوب بودن لاک قوطی یا تماس مواد اسیدی موجود در غذا یا میوه با لاک و گاهی بر اثر تماس آفتکشهای موجود در برخی میوهها با جدار قوطی، خوردگیهایی در لاک ایجاد میشود و زمینه بروز فساد شیمیایی فراهم خواهد شد. گاهی علت تجمع گاز در برخی کمپوتها یا طعم فلز در ماده خوراکی عامل تشخیص خوردگی لاک قوطی است.
پیامد آسیب فیزیکی قوطیهای کنسرو
گاهی دیده میشود قوطی برخی کمپوتها و غذاهای کنسروی در قسمتهایی دچار زنگزدگی شده یا آثاری از لهشدگی در بدنه آنها دیده و در اغلب موارد چنین محصولاتی در برخی فروشگاهها به حراج گذاشته میشود. آیا چنین اتفاقی میتواند برای سلامت مصرفکننده مشکلساز باشد؟ احتمال اینکه بر اثر آسیب بدنه قوطی، لحیمکاری و پرس درزهای جانبی و برخی اتصالات قوطی بهخصوص در قسمتهای بالا و پایین ظرف باز شده باشد و به سوراخشدگی هرچند ناچیز و نفوذپذیری و فساد محصول منجر شود، وجود دارد که بهتر است از خرید چنین محصولاتی خودداری کنید.
نکته: مصرف میوهها بهصورت تازه در اولویت است و استفاده از کمپوتهای خانگی در اولویت بعدی قرار دارد.