جای خالی
معصومه تاوان
ترانه فنجان چای را گذاشت روی میز و زل زد به بخاری که با ترس و لرز از حفره گله گشاد فنجان بیرون می‌زد. دلش تنگ بود از آن دلتنگی‌هایی که گاه گداری می‌آمد و روی دلش می‌نشست و رنگ و بو و جنسش با تمام دلتنگی‌های دیگر فرق می‌کرد. یک جور دیگر بود و مدت‌ها بود که روی دلش جاخوش کرده بود. درست یادش نیست. شاید از روزی که پا گذاشت به سی و دو سالگی یا شاید هم از روز عروسی دوستش مهناز، همان وقتی که خواهر و برادرهای مهناز دوره‌اش کرده بودند. همانجا به نظرش از همانجا دلتنگی اش شروع شد. یک زخم سر باز کرد و چرکی شد.
نگاهش را از فنجان گرفت. سرش را تکیه داد به دیوار و چشم هایش را بست و خیره شد به خاطره‌های ریز و درشت کودکی‌اش. به آدم‌های بلند و کوتاه و چاق و لاغری که از گوشه و کنار ذهنش داشتند آرام آرام خودشان را می‌انداختند جلو و ولوله به پا می‌کردند. خاطرات کودکی‌اش پر بود از شلوغی. از سر و صدا و یک حسرت تو خالی و گنگ که همیشه با خودش به این سو و آن سو می‌کشید.
خاطره‌های کودکی ترانه پر بودند از پسردایی‌ها و دخترعمه‌ها و خاله‌ها و عموها. عاشق اتاق‌های پر جمعیت بود. عاشق سفره‌های بلند بالا و طول و دراز. کوچکتر که بود همه چیز قشنگ بود تنهایی را کمتر از حالا درک می‌کرد. همیشه مهمان داشتند مهمان‌های رنگارنگ؛ مادربزرگ لاغر و قد بلند که همیشه توی جیب‌هایش پر بود از نخودچی کشمش و سوهان قم. عاشق زیارت بود و مدام زیر لب ذکر می‌گفت. خاله لیلای نازنین و بچه‌های شیطانش که هر وقت می‌آمدند و مهمان آن‌ها می‌شدند، داد و بی داد مستخدم و باغبان هوا می‌رفت بس که آن یکی دو روز آن‌ها شیطنت می‌کردند. خان دایی داریوش که عاشق داریوش شاه بود و مدام از فتوحاتش برای آن‌ها می‌گفت طوری که بیشتر بچه‌های فامیل تاریخ آن زمان را حفظ شده بودند.
وقت‌هایی که می‌خواستند بروند مهمانی مادر ساعت‌ها با لباس و موهای ترانه ور می‌رفت. ترانه می‌دانست که مادرش می‌خواهد او از تمام بچه‌های فامیل مرتب‌تر و شیک‌تر باشد ولی برای ترانه این‌ها مهم نبود. مهم بازی با خاله زاده‌ها، عموزاده‌ها، عمه‌زادها و گشت وگذار توی باغ و خیال‌بافی و رویا‌سازی بود. مهم شنیدن قصه‌هایی بود که ماه‌پری دایه مهربان دختر عمه سیمین برایشان می‌گفت. توی قصه‌های ماه‌پری همیشه همه شاد بودند و خوشحال. خانواده بزرگ بود و همه عاشق همدیگر. توی آن قصه‌ها مادرشان کمتر گریه می‌کرد و آه و ناله راه می‌انداخت و پدرها بیشتر بچه‌ها را دوست داشتند و در آغوش‌شان می‌کشیدند. توی آن قصه‌ها خواهر و برادرها همدیگر را دوست داشتند.
ولی توی قصه زندگی ترانه همیشه این حرف لابه‌لایش وول می‌زد:
ـ آدم اگه خیلی کار کنه بتونه همین یک دونه بچه رو به یک جایی برسونه، وقتی زیاد میشن آدم تمرکزش رو برای تربیت از دست می‌ده.
وقتی که برای اولین بار به مادرش گفت که دلش می‌خواهد خواهر یا برادری داشته باشد مادر اخم‌هایش را کشید توی هم وخودش را به نشنیدن زد. شب وقتی خانه در سکوت فرو رفت صدای پچ‌پچ‌های مادر و پدرش را شنید که می‌گفتند:
ـ نه کی گفته؟ این حرفای تو آدم رو یاد قرون وسطا میندازه. می‌دونی من چه رویاهایی برای این بچه دارم؟
ـ خب مگه با دو تا بچه نمیشه رویا داشت؟
ـ نه نمیشه...
ترانه سرش را می‌چسباند به دیوار. خوب که گوش می‌داد صدای مادر را می‌شنید و می‌فهمید که دارد گریه می‌کند. حتما بابا هم داشت سیگار می‌کشید. همیشه آخرش به اینجا ختم می‌شد و ترانه از فردا دیگر حرفی از خواهر یا برادر نمی‌زد. به خودش قول می‌داد که دیگر خوب‌ترین دختر دنیا برای مادرش باشد. درس پیانواش را خوب یاد بگیرد، فرانسه بهتر صحبت کند تا دیگر مادرش اندوهی نداشته باشد. به‌خاطر بغض‌های مادر عذاب وجدان می‌گرفت ولی دوباره سینه‌اش از حسرت تیر می‌کشید.
دلش با تمام بچگی غنج می‌رفت برای خواهر یا برادر. عروسک‌هایش جای آن‌ها را نمی گرفتند حتی خاله‌زاده‌ها و عموزاده‌ها و هم‌بازی‌هایش هم نمی‌توانستند جای خالی خواهر و برادر نداشته‌اش را پر کنند. دلش می‌خواست او هم شبیه بیشتر بچه‌ها وقتی کتک می‌خورد و گریه می‌کرد کسی را داشته باشد که به هواخواهی‌اش بلند شود. وقتی به دور و برش نگاه می‌کرد دلش از حسادت می‌سوخت و بغض می‌کرد ولی یاد قولی که به خودش داده بود می‌افتاد. یاد اینکه دیگر برای مادر از خواهر و برادر حرفی نزند تا بابا مادرش را دوست داشته باشد، تا دوباره با هم دعوا نکنند. هربار که نوزاد تازه متولد شده‌ای را می‌دید، داغ دلش تازه می‌شد و از فردا طور دیگری با بچه‌های دیگر رفتار می‌کرد. بدجنس می‌شد، آزارشان می‌داد و از خواهرها و برادرها پیش هم گلایه می‌کرد و بینشان را دعوا می‌انداخت.
چشم‌هایش را باز کرد و زل زد به سکوت ساکن توی خانه. ساعت از نیمه گذشته بود. در سی و دو سالگی هیچ‌کس را نداشت غیر مادر پیرش که برایش حرف بزند و از دلتنگی‌ها و سختی‌های زندگی‌اش بگوید. البته مادرش هم حال و حوصله گوش دادن به حرف‌هایش را نداشت. یا سرش درد می‌کرد یا پایش. دوباره مثل کودکی‌هایش شد حسادت برای لحظه‌ای قلبش را سوزاند و سینه‌اش تیر کشید. دندان‌هایش را روی هم فشار داد و دلش برای خودش سوخت.
صدای گریه دخترش که از اتاق بلند شد دوید سمت اتاق. سمانه روی تخت نشسته بود و گریه می‌کرد عروسک را از ترس بغل گرفته بود. سر دخترش را به سینه چسباند و آرام لبخند زد. سیزده ساعت دیگر نوبت دکتر داشت.