دردسرهای بزرگ مجازی

مریم کمالی نژاد

نوجوانی و بلوغ دوران بحرانی و طوفانی است. تغییرات جسمی و روحی که تمام زندگی نوجوان را دستخوش تفاوت‌های اساسی کرده و او را از زندگی قبلی و کودکانه‌اش دور می‌کند، سبب سردرگمی او می‌شود. در این میان تغییرات هورمونی نقش بسیار پررنگی دارند. این تغییرات آثار ظاهری و فیزیکی مثل برجسته شدن برخی اندام در دختران و روییدن موی شرمگاهی در دو جنس می‌شود و آثار غیرمشهودی چون میل جنسی و توجه و کشش نسبت به جنس مخالف. همین است که عشق‌های آتشین در اواسط و پایان دوره نوجوانی بسیار دیده می‌شود. اگر نوجوان از تربیت جنسی مناسبی برخوردار نباشد، در معرض انحرافات جنسی قرار خواهد گرفت. اینترنت و بالاخص شبکه‌های اجتماعی راهی سریع برای تماشای تصاویر مستهجن و ارضای آنی حس کنجکاوی و جنسی نوجوان است.

تنها در خانه

نوجوان با یک تبلت یا گوشی موبایل تنهاست، متصل به شبکه جهانی اینترنت و در معرض هر چیزی که اگر کمی جستجو کند به آن دست خواهد یافت. این وسایل تکنولوژی دست به دست بین نوجوان‌ها می‌چرخد، در مدرسه، اتوبوس، مترو، پارک، سینما و... نوجوانانی را می‌بینی که سرشان را توی موبایل‌هایشان فرو کرده‌اند و با چشم‌های کنجکاو مشغولند. اگر از شبکه‌های ماهواره‌ای که برخی خانواده‌ها بدون هیچ نظارت و نگرانی آن را در دسترس فرزندان خود قرار می‌دهند بگذریم، محتوای مستهجن موجود در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی بزرگترین خطر برای نوجوان است که ممکن است او را دچار انحرافات جنسی کند.

آمار نگران کننده

این‌که طبق آمار بیشترین مشتری‌های محصولات پورن و محتواهای هرزه‌نگاری، نوجوانان دوازده تا هفده ساله هستند، بسیار نگران‌کننده است. اما چرا نوجوانان بیش از بقیه به این سمت کشیده می‌شوند؟ اولین دلیل همان مسأله تغییرات دوران بلوغ است که نوجوان به سمتی گرایش پیدا می‌کند که تا پیش از این برایش محل سؤال نبوده، کنجکاوی برای یافتن پاسخ سؤالات یکی از دلایل دیگر آن است. این‌که نوجوان تحت تأثیر تربیت درست جنسی قرار نگرفته و اطلاعات درست و به ‌جایی در این رابطه ندارد، باعث می‌شود که در فضای دوستانه مورد تمسخر قرار بگیرد و برای جبران این کمبود! به سمت منابع دیگری غیر از پدر و مادر برود و یکی از دم‌دستی‌ترین این منابع اینترنت است و چیزی نمی‌گذرد که یک کنجکاوی ساده تبدیل به اعتیاد جنسی و دیگر انحرافات می‌شود.

باید بدانم

اولین و شایع‌ترین دلیل استفاده نوجوانان از محصولات هرزه‌نگاری موجود در فضای مجازی، ارضای حس کنجکاوی است. طبق آمار ارائه شده اغلب آن‌هایی که به انحرافات جنسی دچارند و یا اعتیاد به تماشای تصاویر مستهجن دارند اولین بار به طور کاملا اتفاقی چشمشان به چنین تصاویری خورده است و بعد برای ارضای حس کنجکاوی پی آن را گرفته و اسیر این دام شده‌اند. تصور کنید که نوجوان شما در اینترنت دنبال یک مطلب علمی است، هیچ عجیب نیست که میان سرچ‌های علمی‌اش به تبلیغ یا تصویر نامناسبی برخورد و کنجکاو شده و پی آن را بگیرد. همچنین است استفاده از شبکه‌های اجتماعی، کانال‌های تلگرام و گروه‌های واتساپی و توییتر و اینستاگرام، هیچ رده‌بندی سنی ندارد، افراد زیادی از کشورهای مختلف با محتواهای متفاوت در آن‌ها فعالیت می‌کنند و به راحتی می‌توان به آن‌ها دست پیدا کرد. چند نفر حواسشان هست که مطالبی را که می‌نویسند، جوک‌ها و تصاویری را که منتشر می‌کنند، نوجوانان کم سن و سال و نابالغ هم می‌بینند و پی آن را می‌گیرند؟ درصد بسیار بسیار کمی!

احساس بدی دارم

بچه‌ها دور هم جمع شده‌اند و با چشم‌های کنجکاو مشغول تماشای چیزی روی تبلت هستند. میانگین سنیشان چهارده سال است. به سمتشان می‌روم و تا متوجه من می‌شوند دکمه را می‎‌زنند و تبلت خاموش می‌شود و همگی ساکت با لبخندی شیطنت‌آمیز مرا نگاه می‌کنند. محمدرضا ولی ساکت و سردرگم و گیج است. صدایش می‌کنم و به کناری می‌کشانمش و از او می‌پرسم: طوری شده؟ اول انکار می‌کند، حاضر به حرف زدن نیست. معلوم است که به این سادگی اعتماد نکرده و مشکلش را با من در میان نمی‌گذارد. اما پس از کمی گپ زدن از میان حرف‌هایش متوجه می‌شوم که نداشتن اطلاعات درست در مورد مسائل جنسی سردرگمش کرده و احساس بدی دارد. تلویحا می‌گوید که در تمام دوران کودکی‌اش به سؤالاتش جواب‌های نادرست و دروغ داده شده و دیگر اعتماد به والدینش ندارد و آن‌ها افراد متعصبی هستند که فقط بلدند او را کنترل کنند. آرامش می‌کنم. می‌گوید از این‌که دوستانش به خاطر اطلاعات کمش مسخره‌اش می‌کنند ناراحت است. آنچه قابل پیش‌بینی است، این است که محمدرضا معطلش نمی‌کند و همین الان هم سرش پر از سؤالاتی است که برایشان دنبال جواب واقعی است که ذهن کنجکاوش را قانع کند و مطمئنا از منابع غیررسمی، منابعی به جز پدر و مادر به این اطلاعات دست خواهد یافت و چه منبعی بهتر از اینترنت.

خانوادگی‌های خانمان برانداز

مثلا مهمانی است، اما همه دور هم جمع شده‌اند و سریالی از کشور معروف همسایه تماشا می‌کنند. بازیگرانش پوشش درست و حسابی ندارند، مفهوم فیلم درباره خیانت است و جا به جای سریال پر از صحنه‌هایی است که هیچ مناسب سن و سال نوجوانانی که جلوی تلویزیون دراز کشیده‌اند، نیست. به مادر یکی‌ از آن‌ها می‌گویم: «همیشه دسته جمعی این فیلم‌ها رو می‌بینید؟ بچه‌ها هم می‌بینند؟» با هیجان می‌گوید: «لیلا عاشق این سریاله، تا نبینه نمی‌خوابه، تکرارش رو هم می‌بینه» می‌پرسم: «به نظرتان مناسب سن و سالشه؟ گمونم صحنه‌های خوبی نداره» چشم‌هایش را ریز می‌کند و می‌گوید: «سخت می‌گیریدا، خانوادگیه، چیزی نداره، جامعه‌مون که وضعش از اینم خراب‌تره»

متأسفانه برخی خانواده‌ها گمان می‌کنند صحنه‌هایی که برای پدر و مادر هیج نکته‌ تحریک‌آمیزی ندارد برای نوجوان تازه بالغ ‌شده‌شان هم همین‌طور است. در حالی که برخی تصاویر بی‌خطر برای والدین، آتش به خرمن احساسات نوجوان است.

فیلم که تمام می‌شود بحث در مورد بازیگر زن نقش یک سریال بین دختران نوجوان گرم است. اسم فارسی و ترکی‌اش را سرچ می‌کنند و عکس‌هایش را تماشا می‌کنند. ناگهان یکی‌ از آن‌ها پچ‌پچ‌کنان توی گوش بقیه چیزی می‌گوید، پیگیر که می‌شوم می‌فهمم صحبت بر سر این است که این بازیگر چند فیلم پورن هم بازی کرده است و بچه‌ها به خاطر علاقه‌شان دنبال بقیه فیلم‌هایش می‌گردند.

چه کنیم؟

قبل از هر اقدامی باید اطلاعات خود را درباره تربیت جنسی زیاد کنید. اگر نوجوانی دارید یا حتی کودک، پاسخ‌های غیرواقعی و فضایی به سؤالات جنسی او ندهید، «بچه رو لک‌لک‌ها میان میذارن تو دل مامان» اینگونه جواب‌ها باعث بی‌اعتمادی فرزندتان به شما می‌شود. در عین حال اضطراب و استرس نداشته باشید که حالا چه کنیم و بدبخت شدیم. استرس بیش از حد شما به فرزندتان هم منتقل می‌شود و در ضمن از شما فردی عصبی و متعصب می‌سازد که حاضر نیست آرامشش را کمی حفظ کند.

در مرحله دوم بهتر است تصاویر محرکی که در اطراف نوجوان است را کنترل کنید. مثل تماشای فیلم و سریال‌های ماهواره‌ای یا دستیابی بدون کنترل کودک و نوجوان به شبکه‌های ماهواره‌ای. همچنین پوشش مادر و خواهر در خانه نباید به گونه‌ای خارج از شرع و عرف و سؤال برانگیز و محرک باشد.

ضمن این‌که استفاده فرزندتان از اینترنت را بدون نظارت رها نکنید. هم محدودیت‌های منطقی قائل شوید و هم نظارت جدی داشته باشید. وجود انواع گجت‌ها به علاوه یک خط اینترنت پرسرعت و استفاده بی‌رویه نوجوانان از اینترنت مطمئنا تبعات خوبی به دنبال نخواهد داشت.

به جز این‌ها سعی کنید که برای نوجوانتان وقت بگذارید. با او گفتگو کنید، به پارک و سینما و کافه بروید، دوستش باشید و برای زمانش برنامه‌ریزی داشته باشید. اوقات فراغتش را به خوبی و با علاقه و سلیقه خودش سپری کنید و نگذارید تمام وقتش به دراز کشیدن روی تخت و چرخیدن در فضای مجازی بگذرد.

فعالیت‌های مشترک با فرزندتان داشته باشید. با هم در اینترنت گشت بزنید. اگر او مهارت بیشتری نسبت به شما دارد، اجازه دهید جلودار باشد و دقت کنید که علایقش مربوط به چه بخش‌هایی است و چه سایت و کانال‌هایی را اول سرکشی می‌کند و یا چه کسانی را در شبکه‌های اجتماعی دنبال می‌کند. آرامشتان را در هر صوت حفظ کنید و عصبانی نشده و به فرزندتان برچسب نزنید.