هنر ناف‌بُری!
باران زعیمی
می‌دانید که وقتی بچه به دنیا می‌آید بند نافش را می‌برند چون دیگر به آن احتیاجی ندارد. ظاهرا قدیم‌ها ناف را فقط با چاقو نمی‌بریدند، با خیلی چیزهای دیگر هم می‌بریدند. مثلا با اسم پسرعمو یا دخترخاله! که خدارا شکر منسوخ شده است. یکی از کشفیات عجیب گذشتگان هم ارتباط بین نوع بُرش بندناف با ویژگی‌های رفتاری و صفات بارز افراد بود. مثلا هرکس خیلی دروغ می‌گفت معلوم می‌شد جناب قابله، ناف را با دروغ بریده. انگار هیچ مسلمانی هم نبوده تا دروغ را از دست قابله بگیرد و راستگویی را دستش بدهد! می‌گفتند ناف چنگیزخان را هم با خون بریده‌اند. شاید منظورشان این بوده که وقتی نافش را بریده‌اند خون آمده که خونریز شده ولی مشاهدات میدانی نشان داد از بریدن ناف همه خون می‌آید ولی همه چنگیز نشدند!
با این حال هنوز هم صحت ریشه‌یابی رفتارها و وقایع در چگونگی ناف‌بری مورد تردید واقع نشده و همچنان مورد استفاده است. تجربه گذشتگان می‌گوید مصادیق این موضوع تنها در سطوح خرد نیست بلکه در سطح کلان نیز وجود داشته، می‌تواند جمعیتی در حد شهر یا کشور یا حاکمیت را در بربگیرد. به عنوان مثال می‌گویند که ناف اسراییل را با اشغالگری و کودک‌کشی بریده‌اند یا انگلیس را با خباثت و استثمار و آمریکا را با خوی استکباری و جنایت.
اما این نظریه در برخی اقلیم‌ها شکل جالبی به خود می‌گیرد و آن تجمیع انواع ناف‌بری‌های کلان در یک منطقه است. معلوم نیست چرا قابله طبیعت اینقدر تنوع بُرش را در برخی محدوده‌ها به نمایش گذاشته، سعی نکرده لااقل در هر منطقه یا دولت‌شهر یک نوع آن را استفاده کند تا پارادایم همزیستی مسالمت‌آمیز به راحت‌ترین شکل ممکن غلبه کند. یک شهر یا کشور را گرفته و هرچه هنر ناف‌بری داشته در آن ریخته است! نتیجه اینکه یک اصطکاک درون فرسایشی بلندمدت بین آنها بوجود آمده تا گذر زمان تحلیل کدام و قدرت‌یابی کدام را رقم بزند.
مثال بارز این پدیده در کشورمان ایران قابل مشاهده است. از سویی ناف برخی را با ذلت و حقارت و تسلیم بریده‌اند که هیچ نشانی از شجاعت رستم، پاکی سیاوش، عزت آرش و ظلم‌ستیزی کاوه در وجودشان نیست. یک امپراطوری دستشان بدهی تکه تکه شوهرش می‌دهند تا تمام شود. اما از سویی دیگر برخی چنان زیبا ناف‌بری شده‌اند که شجاعت و عزت و پاکی‌شان، روی قهرمانان شاهنامه را کم می‌کند. در این میدان، ترسوها چوب لای چرخ شجاعان می‌گذارند، ناپاکان به خورشید چهره پاکان سنگ می‌زنند و ذلت‌پذیران بر سر دستاوردهای عزتمندان معامله می‌کنند اما از آن سو هم خالق طبیعت اراده کرده پایان خوش شاهنامه به دست خوبان نوشته شود.
پس عجیب نیست تجربه گذشته، عبرت مادران میهن شده که چنان زیبا فرزند به دنیا می‌آورند که به رغم وجود گونه‌های حقیر و ذلیل‌مرده!، بلندمرتبگانی همچون همت‌ها و باکری‌ها، حججی‌ها و صدرزاده‌ها، شهریاری‌ها و احمدی روشن‌ها و «محمد»ها- قهرمان گمنام گاندو- در حال تکثیر شدن هستند و هر روز یک سیلی جانانه به چهره بخش تاریک جهان می‌کوبند. مانند این مادران باشیم.