
کتاب «زن در تفسیر نمونه» از «مقدمه و بخشهای سرگذشت غمبار زنان، تلاش قرآن برای احیای جایگاه زن، احکام مربوط به زنان، زنان نمونه، زنان ناشایست، داستانهایی از زنان و زنان پیامبراکرمصلیاللهعلیهوآله» جمعآوری شده است. بخش اول به فصلهای «زن در جاهلیت و زن در دیگر اقوام» پرداخته و سرگذشت غمبار زنان در جاهلیت و دیگر اقوام بررسی شده، چرا که تا وضعیت گذشته زنان مورد توجه قرار نگیرد، نمیتوان خدمت بزرگ قرآن را به این صنف به درستی درک کرد. در این بخش چرایی زنده به گورشدن دختران توسط عرب جاهلی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده آورده است: «مورخان میگویند: شروع این عمل زشت در جاهلیت از آنجا بود که جنگی میان دو گروه در آن زمان اتفاق افتاد. گروه فاتح، دختران و زنان گروه مغلوب را اسیر کردند. پس از مدتی که صلح برقرار شد، خواستند اسیران جنگی را به قبیله خود بازگردانند ولی برخی از دختران اسیر با مردانی از گروه فاتح ازدواج کرده بودند.
آنها ترجیح دادند که در میان دشمن بمانند و هرگز به قبیله خود بازنگردند. این امر بر پدران آن دختران سخت گران آمد و مایه شماتت و سرزنش آنان گردید، تا آنجا که برخی سوگند یاد کردند که هرگاه در آینده دختری نصیبشان شود او را با دست خود نابود کنند تا به دست دشمن نیفتند.»
در بخش دوم تلاش اسلام برای احیای جایگاه زن مورد توجه قرار گرفته که در سه فصل «زن در برابر مرد (که گفتارهای جایگاه انسانی زن در قرآن، جایگاه معنوی و هدایتپذیری زن در قرآن، جایگاه حقوقی زن در قرآن، جایگاه اجتماعی زن در قرآن در این فصل قرار دارد)، زن در لباس همسر، زن در قامت مادر» تنظیم شده است.
عناوین بخش سوم عبارت است از: «حرمت مقاربت با زنان در عادت ماهیانه، حکم ایلاء، حکم عده زنان مطلقه، طلاق زنان، احکام طلاق، عده وفات، بخشی دیگر از احکام طلاق، شرایط شهادت بر فحشای زن، حکم ازدواج با همسران پدر، زنان محارم، حکم زن و مرد زناکار، حکم اتهام به زنان پاکدامن، احکامی درباره پوشش زنان، ورود به استراحتگاه والدین، حکم حجاب زنان سالخورده، احکامی دیگر درباره پوشش زنان، احکام ظهار، حکم ازدواج زن مسلمان با کافر، احکامی درباره طلاق، پارهای دیگر از احکام طلاق و بخشی دیگر از احکام طلاق.»
در بخش چهارم موضوعات «هاجر زنی فداکار، مریم زنی نمونه، جمعی از زنان مهاجر، مریم صدیقه، بشارت به ساره، سکونت هاجر در سرزمین سوزان، مریم زنی الهی و نمونه، مادر و خواهر موسیعلیهالسلام، مریم آیتی برای جهانیان، مادر موسی و همسر فرعون، امداد الهی به مادر موسی، دختران شعیب، فاطمه زهراسلاماللهعلیها و آیه تطهیر، آسیه و مریم دو زن نمونه، ایثاری تحسین برانگیز، فاطمهسلاماللهعلیها مصداق خیر کثیر» مورد مطالعه قرار گرفته است. نگارنده در بخش پنجم به «زن لوط زنی ناشایست، توطئه زلیخا، رسوایی زلیخا، زنان فاسد دربار، اعتراف زنان خطاکار، هلاکت همسر لوط، همسر نوح میان غرقشدگان، همسر لوط، همسران نوح و لوط زنانی ناشایست، امجمیل همسر ابولهب، زنان وسوسهگر عزمشکن» و در بخش ششم «ماجرای امعقیل بانوی صابر، ملکه سبا و سلیمان، ادامه داستان ملکه سبا» پرداخته است. موضوعاتی که در بخش هفتم مورد بررسی قرار گرفته عبارت است از: «ماجرای إفک و رفع اتهام از همسر پیامبر، ادامه ماجرای إفک، مسئولیت سنگین همسران پیامبر، همسران پیامبر و لزوم مراقبت از گفتار و رفتار خویش، ماجرای ازدواج زینب، زنانی که ازدواج پیامبر با آنان حلال است، احکامی در چگونگی ارتباط پیامبر با همسرانش، حکمی دیگر در ارتباط پیامبر با زنان، احکامی ویژه درباره همسران پیامبر، احکامی دیگر خطاب به همسران پیامبر و هشدار به برخی از همسران پیامبر» است.
بخشهایی از کتاب
در فصل زن در لباس همسر آمده است: «لباس از یکسو انسان را از سرما و گرما و خطر برخورد اشیا به بدن حفظ میکند، و از سوی دیگر عیوب او را میپوشاند، و از سوی سوم زینتی است برای تن آدمی. این تشبیه که در آیه (هنّ لباس لکم و انتم لباس لهنّ) آمده اشاره به همه این نکات است. دو همسر، یکدیگر را از انحرافات حفظ میکنند، عیوب هم را میپوشانند، باعث راحت و آرامش یکدیگرند، و هر یک زینت دیگری محسوب میشود. این تعبیر نهایت رابطه معنوی مرد و زن و نزدیکی آنها به یکدیگر و نیز مساوات آنها را در این زمینه کاملا روشن میسازد. زیرا همان تعبیر که درباره مردان آمده، بدون هیچ تغییر درباره زنان نیز آمده است.
در قسمت فاطمهسلاماللهعلیها مصداق خیر کثیر ضمن بیان آیات سوره کوثر آمده است: «کوثر یک معنی جامع و وسیع دارد، و آن خیر کثیر و فراوان است. و مصادیق آن زیاد میباشد، ولی بسیاری از بزرگان علمای شیعه، یکی از روشنترین مصداقهای آن را وجود مبارک فاطمه زهراسلاماللهعلیها دانستهاند، چرا که شأن نزول آیه میگوید: آنها پیغمبر اکرمصلیاللهعلیهوآله را متهم میکردند که بلاعقب است، قرآن ضمن نفی سخن آنها میگوید: ما به تو کوثر دادیم.»
شناسنامه کتاب
کتاب «زن در تفسیر نمونه» به همت «آیتالله مکارم شیرازی» و به کوشش «انتشارات امام علیبنابیطالبعلیهالسلام» به چاپ رسیده است.