فیلم و بازی

سید‌مهدی طیار

تصویرساز: یاسمن امامی

سحر سنکوپ کرده بود. چیزی توی حفره گوشش می‌جنبید. بعله! معلوم بود که عروس مورچه‌ها بالأخره رفته سر خانه و زندگی‎اش. و چه جایی ساکت‌تر و دنج‌تر از داخل گوش سحر؟! چون وقتی حرف هم توی گوش سحر فرو نمی‌رفت، پس آن‌جا از خلوت‌ترین نقاط جهان بود!

البته جایی که ملکه مورچه باشد، لشکر بچه‌هایش هم هستند. و چه هیاهو و بیا و برویی! بچه‌های قد و نیم‌قدش مدام برای بازی راهی کوچه می‌شدند؛ عده‌ای هم همزمان برمی‌گشتند. حالا لاله گوش سحر، مثل قیفی بود که گُر و گُر مورچه در آن می‌ریخت و بیرون می‌آمد. اوضاع آن‌قدر وخیم شد که سحر جرأت نداشت چشم‌هایش را باز کند و بیدار شود؛ چون می‌ترسید هیچ‌کدام این‌ها خواب نباشد. خداخدا می‌کرد مادر سر برسد و با دست گوش‌گیرش، شاخک ملکه مورچه‌ها را بگیرد و پرتش کند بیرون. سحر می‌دانست که مادر شیرزنی است که برای نجات بچه‌اش حتی حاضر است دستش را داخل چرخ‌گوشت کند، چه برسد به لانه مورچه‌ها.

در همین موقع، از خواب پرید و مدتی در تعجب ماند که چطور کابوس به آن مسخرگی را واقعی می‌دانسته. اما دلیل بیدار شدنش چه بود؟ خیلی گنگ یادش می‌آمد صدایی شنیده. بله، صدای پیامک. گوشی‌اش را چک کرد. سمانه پیامک زده بود:

ـ بیداری؟

جواب نوشت:

ـ الان دیگه آره.

بعد در مقابل چشم‌های حیرت‌زده و خواب‌آلود سحر، گوشی‌اش شروع کرد به بی‌تابی.

ـ وای خدا!

گوشی را جواب داد. سمانه دل‌نگران بود. غم جزوه چاق و چله‌ای که پرورانده بود، رهایش نمی‌کرد:

ـ آخه جزوه بدون سؤالایی که ازش طرح شده، واقعا ناقص نیست؟

ـ ببین سمانه، اگه مراقبا ببیننت که وسط امتحان داری از برگه‌ات عکس می‌گیری، همون بلایی سرت میاد که سر عسل اومد! پس عکس بی‌عکس. افتاد؟

ـ نمی‌خوام عکس بگیرم.

ـ پس چته؟

ـ می‌گم نمی‌شه بچه‌ها رو راضی کنی نفری یه سؤال حفظ کنن، بعدا بتونیم برگه سؤال‌ها رو بازسازی کنیم؟

ـ وای سمانه! بچه‌ها وسط امتحان بشینن برا تو سؤال حفظ کنن؟

ـ خب چیکار کنیم؟ جزوه ناقص می‌مونه.

ـ ببین دختر خوب، از یه جزوه، صدها برگه سؤال می‌شه طرح کرد. پس جزوه به سؤال‌هایی که ازش طرح می‌شه وابسته نیست؛ بلکه برعکس، سؤال‌‎ها به جزوه وابسته‌ان.

سحر خودش نفهمید این حرف از کجا به ذهنش رسید، اما حرف معرکه‌ای بود و شر را خواباند. از پشت تلفن هم معلوم بود سمانه تا چه حد تحت تأثیر قرار گرفته و به فکر فرو رفته. حالا حس می‌کرد جزوه‌اش عظمتی دارد که نگو. حتی احساس کرد ضمیمه‌ کردن سؤالات به آن، توهین به بزرگی‌اش است. طوری شنگول شد که فراموش کرد در حال مکالمه تلفنی با سحر بوده. فقط صدای قربان‌‌صدقه‌ رفتن برای جزوه‌اش به گوش می‌رسید. سحر هم از روی لطف قطع کرد که هزینه مکالمه او زیاد نشود.

هنوز خواب‌آلود بود، اما وقتی یادش آمد امروز چه روزی است، خوابش مثل بادکنکی که نیش بخورد ترکید. قرار بود امروز دایی و طاهره اسباب‌کشی کنند به واحد بالا. پس باید حسابی می‌چسبید به درس و امتحانش؛ چون در غیر این صورت موقعیت آماده بود که چنان از او کار بکشند که رُسش کشیده شود! از این فکر طوری برانگیخته شد که احساس کرد مثل خرگوشی است که خطر را حس کرده و گوش‌هایش یک‌دفعه پریده بالا.

وقتی از اتاقش بیرون آمد، یادش افتاد برود آشپزخانه و سطل آشغال را آبیاری کند! صبح به صبح کارش همین بود. سال به سال زورش می‌آمد گلدان واقعی را آب بدهد؛ اما سطل آشغال قضیه‌اش فرق داشت. ابتکار خودش بود. از وقتی خانه پر از مورچه شده بود و سطل آشغال را هم با صفی چندشناک به اشغال خودش درآورده بود، سحر به فکر افتاد سطل آشغال را مثل دژ با خندق محافظت کند. یک دیس گذاشت زیر سطل و داخلش آب ریخت. یک سنگ تخت هم گیر آورد و گذاشت داخل سطل آشغال که سنگینش کند. حالا سطل را گذاشت وسط آب‌ها. مورچه‌ها برای رسیدن به قلمور سطل آشغال، خندقی مملو از آب در پیش رو داشتند؛ که برای آن‌ها مثل دریایی ممنوعه بود. حالا، سحر صبح به صبح به شاهکارش آب می‌داد؛ مبادا خندقش خشک شود و مورچه‌ها قلعه را تسخیر و غارت کنند.

***

مادر صبح جمعه عجیبی دید. سحر در پذیرایی، سر به زیر و رام، سرش در جزوه‌اش بود. و این حالت ادامه پیدا کرد تا بابایی آمد صبحانه بخورد. در این‌جا، سحر به اندازه یک سلام و علیک و چاق‌سلامتی مختصر با بابایی مجال پیدا کرد از درس جدا شود؛ و البته همین کمک کرد دلش نپوسد.

وقتی دایی و طاهره آمدند، سحر جزوه را نصف کرده بود. باربرها که مشغول خالی‌کردن اثاث شدند، سحر با خودش گفت: خوش به حال‌شون! کار آسونی دارن.

مادر و طاهره با بگو و بخند مشغول آشپزی شدند و سحر فقط توانست به حال آن‌ها غبطه بخورد. مثل این بود که از دست کارکردن پناه آورده باشد به حبس با اعمال شاقه. حتی احساس می‌کرد ورود درس به مغزش از حد استاندارد بیشتر شده و به همین خاطر مثل الاکلنگ دارد درجا می‌زند. از صبح چنان خوب فیلم آمده بود که «درس دارم»، «سخته»، «زیاده»، که الان مانده بود چطور ماست‌مالی‌اش کند و کمی کنار بگذاردش و نفسی بکشد. گُرُمب گُرُمب صدای بالا پایین رفتن باربرها روی پله‌ها هم طوری توی سرش می‌پیچید که انگار طوفان در مخش می‌پیچد و مدام دریچه‌های دخمه‌های مغزش محکم باز و بسته و کوبیده می‌شوند. واقعا قابل تحمل نبود؛ این بود که علیه خودش شورش کرد و دست از فیلم‌بازی‌ کردن برداشت و پرید آشپزخانه:

ـ این باربرا چقدر سر و صدا می‌کنن!

کمک‌کردن به مادر و طاهره در آشپزی پوشش خوبی برای استراحت بود. خود سحر از این کار احساس خوبی داشت؛ اما مادر و طاهره به هیچ وجه. کمک سحر برای خودش نوبری بود. معلوم نبود چه می‌کند، اما هم در کار مادر اختلال ایجاد شده بود و هم در کار طاهره. طاهره رویش نمی‌شد چیزی به او بگوید. مادر هم جلوی طاهره نمی‌خواست سحر را ضایع کند؛ این بود که کارها گره خورد.

وقتی کار باربرها تمام شد، مادر راه چاره را پیدا کرد:

ـ سحر‌جون، بهتر نیست حالا بری یه کمکی هم به دایی و بابایی‌ا‌ت کنی؟!

دایی و بابایی طبقه بالا بودند. طبقه بالا نگو، بگو بازار شام. چه آشفته‌بازاری! اثاث، گُله به گُله هر گوشه تلنبار بود و به بیننده دهن‌کجی می‌کرد. دایی و بابایی آن وسط اتراق کرده بودند و لاقیدانه خستگی درمی‌کردند.

ـ خسته نباشید مردای خونه‌ها!

سحر می‌دانست که این‌جا جایی است که کار در آن فت و فراوان ریخته؛ بنابراین بی‌گدار به آب نزده بود و با علاج پیشگیرانه وارد شده بود: بازی!

می‌دانست کودک درون بابایی و دایی، حی و حاضر و سرحال و قبراق و حاضر به یراق آماده است مثل یک پسربچه بازیگوش، مشغول بازی شود. مخصوصا الان که بابایی و دایی به خاطر همان مختصر کمکی که در جابجایی اثاث داشته‌اند، تصور خستگی از سر و روی‌شان سرازیر است.

سحر بازی مونوپولی را گذاشت جلوی آن دو و خودش هم به آن‌ها پیوست. این بازی را دایی زمان بچگی سحر برایش کادو آورده بود. با دیدن آن خاطراتش زنده شد:

ـ یادش بخیر. تو توضیح این بازی نوشته «برای آموزش مسائل مالی». من اون زمان فکر می‌کردم چیز مفیدیه و سحر هم بازی می‌کنه، هم چیز یاد می‌گیره؛ اما بعدا فهمیدم آموزش انحصارگریه! یه جور احتکار! نگو از اوضاع قرن هیجده اروپا الهام گرفتنش؛ که اون موقع هر کسی یه گردنه به اسم خودش ثبت می‌کرده و ملت رو تیغ می‌زده.

بابایی گفت:

ـ پس یه جور آموزش دزدی یقه‌سفیده.

دایی تأکید کرد:

ـ یا بدتر! راهزنی یقه‌سفید.

سحر از بابایی دفاع کرد:

ـ راهزنی هم یه جور دزدیه دیگه.

ـ آخه راهزنی بدتره. دزد معمولی یا حتی اختلاس‌گر، یواشکی می‌دزده؛ اما راهزن ملت رو تو روز روشن خفت می‌کنه و تو چشمش نگاه می‌کنه و با پررویی مال مردم رو می‌گیره به اسم خودش سند می‌زنه.

بابایی با خنده تسلیم شد:

ـ من قانع شدم.

سحر هم قانع شد، اما ترجیح می‌داد نشده باشد.

بازی ادامه پیدا کرد و سه‌بازی‌کننده، تا توانستند اماکن را به اسم خودشان سند زدند و از عابرین خراج گرفتند. البته سحر از بقیه عقب افتاده بود و داشت بازنده می‌شد. این اصلا خوشایند نبود. گفت:

ـ حالا خوبه این‌همه از احتکار و اینا بد گفتین! ببین چجوری تا هر چی می‌تونین برا خودتون انواع ملک و ساختمون و هتل جمع می‌کنین!

بابایی توجیه جالبی داشت:

ـ این بازی رو باید با جدیت بازی کرد و توش برنده شده؛ چون باهاش یاد می‌گیریم در امور مالی چجوری نباید باشیم.

دایی گفت:

ـ یا چجوری باید نباشیم.

بابایی میان خودش و دایی پادرمیانی کرد:

ـ با هر دومون موافقم. یکی‌مون درست می‌گه، اون‌ یکی اشتباه نمی‌گه!

ـ امان از دست شما مردای خونه.