حلقه انفجاری

گلاب بانو

مامان محکم باش

همه می‌‌دانستند که مامان و بابا عاشق همدیگر هستند. مامان سرش را بلند کرد که چیزی بگوید. مدت‌ها‌ بود که می‌‌خواست طنابی را که روز به روز ضخیم‌تر می‌شد، ببرد، اما انگار زورش نمی‌‌رسید، توانش تمام شده بود، قدرتش را نداشت این همه سکوت را تبدیل به کلمه کند، هر چه نفس زد چاقو کشید بر امتداد بی‌نهایت این فاصله، نشد که نشد. مثل حیوان گلو بریده‌ای که به خس خس افتاده باشد، چشم‌ها‌ی درشتش از حرکت ایستاد.

پدر در آستانه در ایستاده بود و می‌‌خواست برود. چمدانش را روی پله‌‌ها‌ نم خورده گذاشته بود بیرون توی حیاط. دیشب حسابی باران باریده بود اما صبح قطع شده بود. پدر چند روزی بود حرف نمی‌‌زد و چند سالی بود که عاشق مامان بود. به خاطر مامان همه چیز را تحمل می‌‌کرد و صدایش در نمی‌‌آمد. هر چه دایی‌‌ها‌ زور می‌‌گفتند، پدر تحمل می‌‌کرد و لب از لب باز نمی‌‌کرد که چون و چرا کند شده بود نوکر آن‌ها‌ می‌‌دوید دنبالشان، در سایه‌‌ها‌یشان می‌‌ایستاد. به خاطر مامان هر چه صبح بود در زندگی‌اش می‌دوید و شب، خسته، تنه لاغر و نازکش توی تاریکی پیدا می‌شد، حرفی نمی‌زد. هر چه ما بزرگ‌تر می‌شدیم و بیشتر می‌خواستیم و بیشتر می‌دیدیم و بیشتر طلبکار می‌شدیم در سکوت خودش را تا ته خیابان تا ایستگاه اتوبوس می‌‌کشید و سوار اتوبوس ساعت دو بعد از ظهر می‌شد. با هیچ کس کاری نداشت، چیزی نمی‌گفت که چیزی بشنود. از کنار دستی‌اش ساعت را نمی‌‌پرسید یا این‌که بگوید هوا چقدر سرد است یا گرم است یا فلان چیز گران‌تر شده یا ارزان‌تر! کلمات را توی خودش می‌‌ریخت؛ مثل قلک سفالی شده بود،کلمات که پایین می‌‌افتادند فقط پلک می‌‌زد.

آن روز بی‌مقدمه کلاهش را گذاشت روی سرش یک مدلی که تا حالا نگذاشته بود و گفت که می‌‌رود و دیگر هیچوقت هیچوقت برنمی‌‌گردد. همان‌جا بود که پدر حلقه انفجاری را که همیشه درباره‌اش حرف می‌زد کشید. همیشه درباره یک جور حلقه‌ای حرف می‌زد که توی همه نارنجک‌ها‌ و بمب‌ها‌ هست. می‌گفت لنگه همین حلقه توی زندگی‌‌ها‌ی همه پیدا می‌شود. همان حلقه که در دست زن و مرد است، همان است که با کشیدنش همه چیز منفجر می‌شود. این حلقه که کشیده شد، تکه‌‌ها‌یی از نمی‌خوام دیگه ببینمت، پاشید روی سر و صورت من و حامد و مادربزرگ که تازه عینکش را تمیز کرده بود و گذاشته بود روی چشمش که نماز بخواند. ما چیزی نگفتیم. انگار معادل؛ دیگر نمی‌خواهم ببینمنتان را توی ذهنمان نداشتیم که جوابش چه می‌شود؟!

مادربزرگ چادر سفید مکه‌ای کهنه‌اش را انداخته بود روی شانه‌‌ها‌ و آماده بود که یک تشهد بگوید و، خداحافظ! هیچکس دلیل این کار پدر را نفهمید. فکر کردم حتما مادربزرگ چیزی می‌گوید. حتما دهانش را اگر به چرایی، چونی، چیزی باز نکند، به فحشی و فضیحتی، درشتی، ریزی، چیزی باز خواهد کرد. حتما از بی‌پدری پدر خواهد گفت و این‌که وقتی آمده خواستگاری مادر، یک لا‌ قبای نمدار بیشتر نداشته و خودش بوده و خودش و مادری که قلبش تنها تا دو ماه بعد از عروسیشان دوام آورد. اما مادربزرگ هیچ چیز نگفت. انگار که چیزی در معرض سوختن یا شکستن باشد بلند گفت: الله‌اکبر! از آن الله‌اکبرها که موقع نماز معنی دیگری دارد. اما انگار الله‌اکبرش با صدای بلند رو به خدا بود، رو به جایی بالاتر و بلند‌تر از قد پدر که بخواهد دستش برسد. مادربزرگ نمازش را شروع کرد و مادر دولا شد تا محتویات معده‌اش را که روی زمین ریخته بود را جمع کند.

مامان قلبش از دهانش بیرون آمد؛ ریخت روی موزاییک‌ها‌، تکه‌‌ها‌ی قلب از گوشه چشم‌ها‌ پیدا بود. انگار قلب له شده بود و تکه تکه از گوشه چشم‌‌ها‌ و کنج د‌ها‌ن بیرون می‌ریخت.

مامان زنده نبود و همان‌طور با قابلمه بزرگی که بغل کرده بود به سمت آشپزخانه می‌رفت، مرده بود. اما مدام به من و حامد می‌گفت محکم باشید مامان! محکم باشید مامان! قابلمه از ارتفاع دست‌ها‌ی مامان سقوط کرد روی زمین افتاد و دانه‌‌ها‌ی ریز برنج‌‌ها‌ی دم‌سیاه دم کشیده روی موکت قرمز پاشید. مامان سرش را سمت ما چرخاند؛ حالت چطور است مامان؟ خوبم چیزی نیست درست می‌شود. محکم باشید!

فکرش را هم نکن

محکم باش مامان! به روی خودت نیاور که ترک خورده‌ای، که از چند جا شکسته‌ای، که چشم‌ها‌یت بیش از اندازه باز مانده و دست‌ها‌یت کرخت شده. محکم باش مامان! به رفتن پدر فکر نکن! به این که شب برمی‌گردد یا نه؟ یا هفته بعد و روز بعد؟ به این فکر نکن که چطور لباس‌ها‌یش را اتو می‌کند؟ غذا می‌پزد، می‌خوابد، بلند می‌شود؟ به این فکر نکن که با درد معده‌اش چه کار می‌کند؟ محکم باش مامان! به آشپزخانه برو، قابلمه را سر جایش بگذار و قلبت را به جای اولش برگردان.

به رفتن پدر فکر نکن! به این‌که چمدانش را کی بسته که تو متوجه نشده‌ای. به این‌که کی این تصمیم را گرفته؟ به این چروک شدن گوشه چشم‌ها‌ و افتادن خط اخم و خنده کنج لب‌ها‌ چقدر اهمیت دارد! نکند متوجه شده باشد تومور خوش‌خیم کوچکی توی پشتش در حال رشد است؟ چه کسی دارو‌ها‌یش را می‌دهد؟ چه کسی می‌گوید چیزی نیست زود خوب می‌شوی. من کرخت می‌شوم. فهم ناقصی از زندگی مفاهیم کوچکی را که بلدم در ذهنم جابجا می‌کند. پدر خسته شده است. دارد می‌میرد. می‌خواهد تنها در یک گوشه دور از چشم دایی‌ها‌یم که همیشه نداری و بی‌کس و کاریش را به رخش کشیده‌اند بمیرد.

دکتر که گفت: چیزی نیست، حتی تأکید کرد اصلا! شانه‌ها‌یش را هم بالا انداخت که یعنی اصلا اصلا خطری نیست، دایی نگاهی به خواهر حرام شده‌اش در زندگی انداخت، سر تکان داد و گفت: همین‌ که می‌گویند چیزی نیست بند دل آدم پاره می‌شود. یعنی آن‌قدر چیزی هست که باید ذره ذره بگوید. یک جا نمی‌شود گفت و به تنه لاغر پدر که بیرون پشت در منتظر نشسته بود نگاهی انداخت.

پدر نمی‌خواست تمام شود. نمی‌خواست کسی ترمز دستی را بکشد در را باز کند و بگوید برو پایین! می‌خواست خودش بیرون بپرد حتی از ماشین در حال حرکت زندگی حتی از کنار کسانی که دوستشان داشت!

حیات‌وحش

سابقه نداشت پدر از فوتبال چشم بردارد و به حیات‌وحش بدوزد. دهان حامد باز مانده بود. با دست اشاره کرد و به تلویزیون؛ اون‌طرف فوتبال داره می‌دونی بابا؟ بازی چهلسی با بایر‌مونیخ می‌فهمی یعنی چی؟ دو تا بازی که دوست داری!

پدر پلک نمی‌زد. همان‌طور خیره به ببری که داشت توسط آهویی دریده می‌شد نگاه می‌‌کرد. پلنگ با کمال خونسردی مراقب آهو بود. آهو با آن چشم‌های قشنگ پلنگ را دید و به محض دیدن شروع به دویدن کرد اما نتوانست زیاد دور شود. انگار قلبش یک لحظه ایستاد این‌طوری که خون از ترس به قلب نرسید. همان موقع خون خیلی زیادی به قلب پلنگ رسید آن‌طور که توانست به راحتی و در کمال آرامش از جایش بجهد و گردن آهو را به دندان بگیرد. مهره‌های گردن آهو زیر دندان پدر لیز می‌خوردند. پوست آهو نرم بود و پدر دندان‌هایش را بیشتر در گردن آهو فرو کرد. اگر قرار بود این‌ها کنار هم قرار بگیرند حتما با هم خوب می‌شدند و با هم ازدواج می‌کردند. آهو برای پلنگ غذا می‌پخت و برایش سفره‌ای پهن می‌کرد و توی آن سبزی و چیز‌های دیگر می‌گذاشت.

حتما اگر قرار بود این دوتا با هم ازدواج کنند تا وقتی که متوجه نشده بودند کی پلنگ است و کی آهو است وضع روحیشان خوب بود و با هم کنار می‌آمدند. آدم‌ها هم همین‌طور هستند؛ تا وقتی که معلوم نشده کی پلنگ است؟ کی شتر؟ کی مورچه؟ همین‌طور است اما به محض این‌که می‌فهمند هر کدامشان چه چیزی هستد اوضاع به هم می‌ریزد. کاش می‌شد پلنگ‌ها فراموشی بگیرند و چیز زیادی یادشان نیاید. یعنی هویت اصلییشان را فراموش کنند. توی زندگی حیات‌وحش این‌طوری است که پرنده مورچه را می‌خورد، روباه پرنده را و پلنگ هم روباه را. این‌طوری است که هر کسی به هر کسی زورش رسید و تکلیف آهو هم که معلوم است غذا را می‌پزد و برای بچه‌هایش می‌آورد.

مادربزرگ می‌گوید: تکلیف تو معلوم است. بچه‌هایت را بزرگ می‌کنی انگار نه انگار، آن موقع‌ها هم گفته بوده که نمی‌دهم دختر به غریبه که خودش و جد و آبادش را نشناسم. نمی‌دهم به راه دور و حرف زور، سر پر غرور و جیب خالی و... مادر نمی‌دانم چطور جفت پایش را کرده بود توی یک کفش که این‌طور خودش با پای خودش تو تله افتاده. دندش نرم! این‌ها را هیچکس به مادر نمی‌گفت و همه نشان می‌دادند با؛ حرکات، با رفتارها، با در بستن، و با صدا نزدن‌ها و حرف نزدن‌ها دندنت نرمی توی رفتارشان بود که تو کلام می‌شد؛ کاری است که شده، ولش کن درست می‌شود.

پدر درست بشو نبود. این را مادر مدتی بود که فهمیده بود. مدتی که به جای باشه، بله، چشم، زودتر بیا، کمی دراز بکش، خسته‌نباشی، به! به! چه خوشمزه شده، بهت می‌آید!... فقط سکوت بود و سکوت...

حلقه انفجاری کشیده شده بود! مراقب حلقه‌های انفجاری زندگیتان باشید لطفا!