نقاب
معصومه تاوان
کرکره مغازه را با سر و صدا پایین داد و تک سرفه‌ای کرد و راه افتاد سمت مسجد هنگامه ظهر بود و صدای اذان از مناره‌‌های مسجد بلند بود هم محلی‌‌ها حاج‌کمال را که می‌‌دیدند دست به سینه به او سلام می‌‌کردند بیشتر دکان دار‌ها و بساطی‌‌ها و عابر‌های زیرگذر او را می‌‌شناختند او سال‌‌ها بود که آن‌جا دکان داشت و دم و دستگاهی به هم زده بود حاج‌کمال با آن قد بلند و سینه جلو داده صاف و بی‌نقص از میان نگاه‌‌هایی که پیدا و پنهان از پشت شیشه‌‌ها و لا به لای توپ‌‌های پارچه و گونی‌‌های چای و شکر او را می‌پاییدند عبورمی‌کرد و می‌رفت و می‌آمد. نه این‌که بخواهد برای دیگران قیافه بگیرد ولی بدش هم نمی‌آمد که سری توی سر‌ها در بیاورد و احترامش کنند و بالای مجلس برایش جا باز کنند از اول بچگی روی پای خودش ایستاده بود از همان روزی که جنازه پدرش را از سرداب بیرون کشیدند و مادرش را کفن پیچ شده کنج مریض‌خانه تحویلش دادند از همان روز‌ها روی پای خودش ایستاد و تنهایی قد کشید و مرد شد تنهایی کار و کاسبی‌اش را رونق داد و برای خودش کسی شد حالا بماند که ارث و میراث پدر زن خدا بیامرزش هم این وسط برای او فرجی شده بود اما باز هم جنم و جربزه خودش بود که یکی او را دو تا و سه تا و چه بسا که ده تا کرده بود هر کس دیگر که جای او بود یا آن اموال را به باد داده بود یا کم کمش هم همان‌طور دست نخورده باقی گذاشته بود. نه بد کسی را می‌خواست و نه بد می‌کرد پس چه کسی بیشتر از او لایق این احترام بود از زن و فرزند هم که کم نداشت زنش صفورا زنی بساز و قانع بود از روزگار نداری حاجی تا زمانی که اسم و رسمی در کرده بود با او ساخته بود درست مثل حالا که آوازه سفره‌های افطاری و ختم انعام صلواتش دهن پرکن شده بود و تمام شهر ایمان داشتند به این‌که حاجت‌روا شدن سر سفرهای حاج‌کمال رد خور ندارد از اولاد هم که لازم نبود برای کسی حرف بزند دختر یکی یک دانه‌اش شریفه عروس بزرگ شهر بود و دامادش شبی نشده بود که بدون دست بوسی او راهی رختخواب شود اولاد ذکورش هم هر کدام سرشان به کار و زندگی خودشان بند بود مگر آخری که کمی لاابالی بود و نافرمان و چموش و سر پر بادی داشت خوش رکاب نبود اما باز هم یک جورهایی حاجی خودش را قانع می‌کرد که خوب است و نجیب و از خیلی از دور و بری‌هایش سرتر بود و بیشتر از همه لایق لفظ آقا و حاجی و... پس سربلندتر قدم برمی‌داشت و طوری که خیلی عیان نباشد برای خودش قیافه می‌گرفت.
***
کنار حوض ایستاده بود که روحانی مسجد جلو آمد خنده کش‌دارش زیر ریش و سبیل حنا بسته‌اش گم شده بود سلام پر و پیمانی تحویل نمازگزارهایی که کنار حوض مشغول وضو بودند کرد و رو به حاج‌کمال با صدایی تو دماغی و آرام گفت:
ـ دست مریزاد حاجی کمک‌هاتون به صندوق گره از کار خیلی از بندگان خدا باز می‌کنه.
حاج‌کمال رنگ به رنگ شد و نگاهی به دور و اطرافش انداخت مردها گوش‌هاشان را تیز کرده چشم دوخته بودند به دهان روحانی بادی به غبغب انداخت و با صدایی که رنگی از ریا در آن نباشد تشکری کرد و دست در دست حاج‌آقا رفتند داخل. صف جلو ایستاد ولی پچ پچ‌ها و نگاه را از پشت سرش می‌شنید.
***
صفورا نشسته بود پشت چرخ خیاطی و لباس می‌دوخت حاجی قوز کرده بود روی فلاسک چایی و راه به راه استکان کمر باریکش را پر می‌کرد و یک نفس سر می‌کشید و خرپ خرپ و دولپی قند را می‌جوید.
ـ می‌گن از صندوق مسجد دزدی شده چند وقت پیش هرچی توی صندوق بوده دزده جارو کرده برده.
صفورا نفهمید چرا ولی بندی از دلش پاره شد پایش را محکم‌تر روی پدال چرخ فشار داد و گوش داد به حاجی.
ـ می‌گن کار پسر...
و زد توی دهانش ولی دلش نیامد حرفش را نصفه کاره رها کند و این بار جور دیگری ادامه داد.
ـ نمی‌تونن بچه تربیت کنن مگه ما بی‌کس و کار نبودیم بی‌سایه سر بزرگ نشدیم چی شد شصت سال کسی از ما کار خلاف دید؟ اصلا مگه بچه‌های ما بچه نبودن؟
استکان دیگری چای برای خودش ریخت و دهانش را پر کرد از کشمش و همان‌طور با دهان پر ادامه داد.
ـ تربیت خیلی مهمه حاج‌خانم خیلی مهم منم اگر بچه‌هام رو به حال خودشون میذاشتم معلوم نبود چی به سرشون می‌اومد یارو حواسش به همه چی هست الا بچه.
صفورا زیر چشمی شوهرش را نگاه می‌کرد بعد چهل و اندی سال زندگی خوب او را می‌شناخت می‌دانست آخر حرف‌هایش را می‌خواهد به کجا برساند خودش هم دلش می‌خواست آن حرف‌ها را از زبان او بشنود پس دست از خیاطی کشید و گوش داد حاجی داشت با زبان بی‌زبانی به داشته‌هایش افتخار می‌کرد و صفورا می‌دانست خودش هم یکی از افتخارات حاجی است.
***
از اذان مغرب خیلی نگذشته بود حاجی نشسته بود پای پله‌ها و زل زده بود به شمعدانی‌ها و هندوانه وسط حوض شکم ورم کرده‌اش از زیر عرق‌گیر سفیدش بیرون زده بود. زنگ در را که زدند صفورا بی‌معطلی دوید سمت در چند روزی بود که چشم به راه ته تغاریش بود و واهمه داشت حاجی بفهمد که چند شب است خانه نیامده مدام می‌گفت کارش زیاد است و...
روحانی و دو مأمور پشت در بودند صفورا آن‌ها را که دید دست پاچه شد و چادرش را روی سرش کشید پشت سرش حاج‌کمال لخ لخ‌کنان در حالی که قاچ هندوانه در دست داشت جلو آمد چند قطره آب هندوانه از سبیل‌هایش آویزان بود چشمش که به روحانی افتاد با لبه آستینش سبیل‌هایش را پاک کرد.
ـ به حاج‌آقا بفرمایید داخل منور فرمودید.
روحانی چیزی نگفت عقب‌تر ایستاد و مأمورها نزدیک شدند و چیزی زیر گوش حاج‌کمال گفتند رنگ از رخسار حاج‌کمال پرید من و منی کرد و به مردمی که آرام آرام داشتند زیاد می‌شدند زیر لب گفت:
ـ ولی پسر من شهرستانه پیش برادرش.
و نگاه ملتمسانه‌ای به زنش انداخت که حرف او را تأیید کند اما.
ـ ولی حاج‌آقا چند نفر پسر شما رو وقت دزدی دیدن.
سرش را پایین انداخت نگاهش بین جمعیت دو دو زد و همانجا روی زمین نشست.
از فردای آن روز دیگر هیچ کس سر و صدای حاجی را وقت پایین کشیدن کرکره ندید او دیگر صاف و بی‌نقص راه نمی‌رفت.