به‌وقت خانه‌تکانی
فرزانه مصیبی
بیست و پنجم اسفند بود. هنوز نه برای خودم خرید کرده بودم نه برای دوتا بچه‌هام. حتی خرید خواروبار خانه را هم انجام نداده بودیم. چون قرار بود برویم فروشگاه و کلی خرید کنیم، در خانه هیچ چیز نداشتیم. تا جایی که یک شکلات تو خانه نبود تا سال تحویل بگذاریم دهانمان که سال جدید شیرین شود. از همه آن‌ها بدتر مانده بودم وسط ریخت و پاش خانه‌تکانی و عضلات کمرم هم گرفته بود.
پریروز خواهرم ملیحه که می‌شود خواهر دومی و از من بزرگتر است زنگ زد و برایم کلی ناله کرد و غصه خورد و گریه کرد. از بی‌پولی و بیکاری شوهرش گفت. از این گفت که خواهرزاده‌هایم در کارهای خانه کمکش نمی‌کنند و دقیقا این جمله را گفت که «یک سنگ برنمی‌دارند بزنند تو سر آدم» و خلاصه رسید به اینکه نه اصلاح رفتم و نه موهایم را رنگ کردم و از این حرف‌ها. آخرش هم گفت عقد پسر برادرشوهرش فرداست ونمی‌داند با این ریخت و قیافه و وسط خانه‌تکانی و خستگی و بی‌پولی چطور برود. حالا بماند که چقدر هم پشت سر جاری و عروس جدیدش و بقیه فامیل‌هایش حرف زد که وقتی من گوشی موبایل را قطع کردم و گذاشتم زمین از شدت داغی هنگ کرد. یک ربع بعدش دوباره زنگ زد و گفت: «ستاره تو نمی‌تونی بیایی یک دقیقه موهای من را رنگ کنی و بروی؟!»
گفتم: «آخر خیلی هوا سرد است و نمی‌توانم بچه‌ها را بیاورم.»
خیلی خونسرد گفت: «خب نیار. مگر ساعت چهار شوهرت نمی‌آید بگذار پیش او. پدرشان است دو ساعت نگه‌شان دارد قیامت نمی‌شود که.»
من که هنوز از غصه‌ها و گرفتاری‌های تکراری که برایم تعریف کرده بود داغ بودم، گفتم: «آخه شام ندارم دم غروبی تا بیام و برگردم ساعت می‌شود ۷ و ۸ شب.»
با لحنی کاملا حق به جانب گفت: «واه خب یک شب حاضری بخورید!»
نه تعارف کرد بچه‌ها را ببرم و نه حتی برای شام تعارفمان کرد. تو دلم گفتم و خب خانه‌تکانی دارد و کارهایش درهم پیجیده و حواسش نیست. گفتم بگذار کریم بیاید ببینم چی می‌گوید که گفت:«چی می‌خواهد بگوید؟ بیا منتظرم خداحافظ.»
بچه‌ها را گذاشتم پیش شوهرم و رفتم. هر چه بچه‌ها گفتند ما را هم ببر خانه خاله گفتم خاله سرماخورده، می‌روم ببینمش و بیام. شما بیایید از خاله سرماخوردگی می‌گیرید. شوهرم بنده خدا هم گفت حال خواهرت بد است برو من پیش بچه‌ها هستم. چی می‌گفتم. می‌گفتم وسط این همه کار می‌روم موهای خواهرم را رنگ بگذارم؟ خب نمی‌گفت دخترش بزرگ است برایش بگذارد. والا به خدا من خودم سرم را رنگ می‌کنم.
رفتم. از کارهای خانه‌تکانی‌اش یک پنجم کارهای ما هم نمانده بود. سر و وضع خودش نامرتب و ژولیده بود. موهایش هفت رنگ شده بود از بس رنگ‌های مختلف به سرش زده بود. انقدر کار توی کار آورد و رفت این‌طرف و آن طرف را جمع کرد و از من کار کشید و حرف زد که وقتی سرش را رنگ کردم و گفت صبر کن از حمام آمدم یک سشوار هم برام بکش فردا جلو جاری‌ام آبروم نرود؛ گفتم تا فردا که خراب می‌شود موهات که گفت می‌خواهی نکشی بهانه نیار که ماندم و سشوار هم کشیدم.ساعت ۸ شب بود که از خانهشان آمدم بیرون. برف نم‌نم شروع شده بود. جلوی در خانهشان سر بود و خوردم زمین. همان موقع کمرم درد گرفت اما شب که خوابیم صبح دیگر کمرم صاف نمی‌شد. انگار آن موقع داغ بودم.
دست برغذا لوله توالت هم گرفته بود صبح دیدم آب جمع شده و پایین نمی‌رود. زنگ زدم به شوهرم که گفت: «ای بابا فکر کنم اسباب بازی سمانه افتاده باشد. دیشب تو نبودی رفته بود تو دستشویی دنبال چیزی می‌گشت. هی ازش پرسیدم اگر چیزی دستت بوده و افتاده به من بگو.»
گفتم حواست کجا بود. دو ساعت نمی‌شود شما را تنها گذاشت و خلاصه دعوایمان شد.
دو روزی بود هر چی لوله بازکن می‌آمد نمی‌توانست لوله را باز کند و می‌گفت باید لوله را بشکافید. ما هم برای رفتن به توالت باید می‌رفتیم خانه مادر شوهرم دو تا کوچه بالاتر. آنجا هم که تو این یخبندان دم عید و دستشویی داخل حیاط شیرش یخ زده بود و باید می‌رفتیم از داخل خانه آب داغ می‌آوردیم و تو آفتابه با آب سرد قاطی می‌کردیم و خلاصه دردسرتان ندهم با هزار جور خجالت و آب شدن و رفتن تو زمین بالأخره کارمان را انجام می‌دادیم. حالا من و شوهرم که هیچ بچه‌ها تو این چند روز عذابی کشیدند و عذابی به ما دادند که خدا می‌داند.
مادرشوهرمم همان روز اول که رفتیم جلوی در راهرو ایستاد و گفت بیایید اینجا خب برید دستشویی. دستشویی حیاط کسی نمی‌رود که. من که می‌روم توالت فرنگی تو خانه. شما بروید تو حیاط، کم نمی‌آید که. به این ترتیب تکلیفمان را روشن شد که مبادا به دستشویی داخل خانه فکر کنیم.
دردسرتان ندهم همان‌طور چهار چنگولی مانده بودم وسط ریخت و پاش. فقط می‌توانستم صاف صاف راه بروم. نه می‌توانستم دولا شوم و نه حتی دراز بکشم. تو این دو روز ملیحه یک زنگ نزد ببیند من مرده‌ام یا زنده. خودم فردای آن روز بهش زنگ زدم و گفتم خوردم زمین و کمرم گرفته و توالت خراب شده. اصلا به روی خودش نیاورد و فقط گفت برو زیر آب گرم. باید می‌گفتی دیشب کریم بیاید دنبالت. من را می‌گویید؟ نمی‌دانستم چه جوابی بدهم. لال شده بودم. آخر من به کریم گفته بودم شوهرخواهرم مرا رسانده و من جلوی در خانه خودمان صبح که رفتم نان بخرم خوردم زمین. فقط گفتم من به کریم گفتم که آقا منصور مرا رسانده. برگشت گفت کار خوبی کردی. دیدی که منصور گفت تو را می‌رساند ولی چرتش برده بود دلم نیامد بیدارش کنم.
آنقدر این اتفاقات برایم سنگین بود که زنگ زدم و همه را برای خواهر کوچکم تعریف کردم. بنده خدا گفت بیاید کمکم یا ما برویم خانهشان ولی نمی‌شد. بچه‌هایم مدرسه می‌رفتند و او هم شاغل بود و آخر سالی سرش حسابی شلوغ بود. باز هم همان شب بعد از شام آمد بهم سرزد. خانه را کمی مرتب کرد. فرش‌ها را با شوهرش و کریم پهن کردند و رویشان را با ملحفه پوشاند تا کارهای دیگر را انجام دهیم. بنده خدا خسته و کوفته رفت.
دو روزی گذشت و همه سیزده تا لوله بازکنی که آمدند متفق‌القول گفتند باید لوله شکافته شود. روزی که قرار بود کارگر بیاد بالأخره صبح ساعت ۱۰ ملیحه زنگ زد. هی حرف زد و حرف زد، از جاریش گفت و از لباس سبز مسخره‌اش. از خواهرشوهراش گفت و دماغ عمل کرده خواهرشوهر کوچکش. از پدر شوهرش گفت که کادو سنگین به داماد داده بود. بعد هم شروع کرد طبق معمول از غم و غصه‌هاش حرف زد. گفت که در خانهشان انگار بمب ترکیده است. گفتم:«آن شب که من آنجا بودم که خانه‌تان تقریبا جمع شده و کارهای خانه‌تکانی‌تان تمام شده بود.»
گفت: «وای نه، نگو که زیرو شده خانه‌مان. این ورپریده‌ها می‌خواهند حاضر شوند کل خانه را می‌ریزند. تمام لباس‌های داخل کمد را کشیده‌اند، آورده‌اند ریخته‌اند وسط هال. لوازم آرایش یک طرف. لباس نشسته پر شده تو خانه. ظرف‌ها تلنبار شده تو ظرفشویی. منصور هم که کلی از وسایل کارش را آورده ریخته توی راه‌پله. نه گوشت داریم. نه مرغ داریم. نه نان داریم. نه آب داریم.»
گفتم: «آب تون هم قطع شده؟»
گفت: «نه بابا تو هم. آب داغ نداریم. آب‌گرمکن خراب شده، کلی از خریدهایمان مانده، دیوارها دوباره کثیف شده، توالت را دوباره رفتند کثیف کردند، دو ساعت تمام با جرمگیر می‌ساییدم دوباره شده عین توالت‌های میان راه.»
گفتم: «یعنی نروند دستشویی که کثیف نشه؟»
گفت: «این همسایه پایینی‌مان هم همان روزی که من شستم شست، الان بیا برو ببین هنوز عین دسته گل تمیزه دستشویی‌شان. آن وقت خانه ما...»
گفتم: «تو مگه دیدی؟»
گفت: «نه. خودش می‌گفت که شوهرش که سرکار می‌رود دستشویی. بچه‌هاش هم دانشگاه می‌روند دیگر خانه دستشویی نمی‌روند. می‌گفت حتی صبح هم نمی‌روند.»
گفتم: «آبجی یک چیزی می‌گویی مگر می‌شود؟ ما الان دو روز است اسیریم. می‌رویم خانه مادر شوهرم. همه خانه‌مان هم...»
نگذاشت حرفم تمام شود گفت: «باشد کاری نداری باید بروم پیازم سوخت.»
و طبق معمول همان‌طور با دهان باز و حیرت‌زده گوشی را قطع کردم. حتی تعارف نکرد خب بیایید خانه ما یک روز. اصلا و ابدا.
شوهرم زنگ زد که حاضر شوید، بیایم شما را ببرم خانه آبجی ملیحه، چون می‌خواهم کارگر بیاورم لوله را بشکافیم تو خانه با بچه‌ها اسیر می‌شوید، مامانم هم خانه نیست. شما هم بروید آنجا امروز که بچه‌ها تعطیل هستند تا دستشویی را درست کنم.
تو ماشین شوهرم پرسید زنگ زدی بگویی داریم می‌رویم خانهشان؟ گفتم نه قبلش با آبجی ملیحه حرف زدم خانه بود گفت خیلی هم کار دارد، تو این یخبندان هم جایی نمی‌رود.
پیاده شدیم و زنگ زدیم. شوهرم متنطر ماند تا ما برویم داخل بعد برود. سه چهار بار زنگ زدم. خبری نشد. داشتیم می‌رفتیم سمت ماشین تا برگردیم خانه که در حیاط باز شد. همسایه طبقه پایینی خواهرم بود. سلام و علیک کردیم گفتم انگار ملیحه خانه نیست، ما داریم می‌رویم. گفت چرا هست الان تو راه‌پله داشت با من حرف می‌زد و سبزه‌اش را آورده بود من ببینم. آخر انقد از سبزه‌اش تعریف کرد دلم خواست ببینمش. نمی‌توانم از پله بالا بروم گفتم بیار پایین.» گفت دخترشم حمام است. چرا خانه هستند برو تو.
از پله‌ها بالا رفتیم و من تو راه‌پله دنبال وسایل کار شوهر خواهرم می‌گشتم که خواهرم می‌گفت آورده تلنبار کرده تو راه‌پله، شب عیدی آبروریزی راه انداخته است. وسایل شوهرخواهرم که تو راه‌پله بود شامل یک جعبه ابزار قرمز نو و قشنگ و یک سه پایه دوربین می‌شد که خیلی هم حس و حال شیک و قشنگی به راه‌پله داده بود. با خودم فکر کردم لابد بقیه وسایل را برده و این‌ها مانده است ولی بعدا کاشف به عمل آمد که کل وسایل همین‌ها بوده.
خانهشان کاملا مرتب بود. حتی رومیزی‌های جدیدشان را هم پهن کرده بود. پرده‌های اتو کشیده را نصب کرده بود. دیوارها تمیز و فرش‌ها برق می‌زد. چند گلدان بهاری خریده بود که غرق گل بودند. سرویس جدید چایدانش را چیده بود روی کابینت و داشت سبزی پلو بسته‌بندی می‌کرد و ماهی‌های شسته شده را گذاشته بود تو سبد که آبشان برود. دو جعبه میوه هم کنار در بالکن بود که رویشان را یک ملحفه انداخته بود. هفت سین سرامیکی آبی فیروزه‌ای جدیدش را هم چیده بود جلوی آینه کنسول و فقط یکی از ظرف‌ها خالی بود و بقیه هفت سین یعنی سیر و سماق و سمنو و سنجد و سیب و سبزه سرجایشان بودند و ظرف سکه خالی بود که بعدا گفت منتطر است دوستش سکه نو بیاورد برایش.
فقط چند تا جعبه کفش و چند پاکت خرید کنار بخاری بود که معلوم بود خریدهای عیدشان است که هنوز جابجا نشده. از کل خرید عیدشان هم خواهرزاده‌ام گفت فقط جوراب و زیرپوش باباش مانده است.
خواهرم ما را که دید جا خورد. فکر کنم تو دلش گفت من که این‌ها را تعارف نکردم پس چرا آمدند؟! چون گفت: «ای وای خبر ندادین میایین!»
گفتم: «دیگر یک دفعه‌ای شد. قرار بود کارگر بیاید توالت رابکند. چون با هم حرف زده بودیم گفتم خانه‌ای. دیگر زنگ نزدم.»
گفت: «خب... به خاطر نهار می‌گویم.»
رفتم تو آشپزخانه و گفتم: «مگر برای خودتان نهار گذاشتی؟»
گفت : «نه. خب شاید خانه نبودم. حالا خوش آمدین. خوبید خاله.»
گفتم: «آبجی تو که همه کارهایت را کردی والا من روز عید هم خانه‌ام اینطوری نیست. پس چرا انقد آدم را پشت تلفن غصه می‌دهی. خانه ما را ببینی چه می‌گویی؟ تازه دارند امروز توالت را هم می‌کنند. کل ظرف‌های آشپزخانه را شستم مانده وسط. حالا خاک خالی می‌شود.»
چشمتان روز بد نبیند. شروع کرد انقد از بدبختی و بیکاری شوهرش و بی‌پولی و نداری و ریخت و پاش و کارهای مانده‌اش گفت که من دیده‌هایم را فراموش کردم و به شنیده‌هایم اعتماد کردم. تا جایی که اصلا یادم رفت هم خانه‌ام ریخت و پاش است و هم خرید نکرده‌ام و هم کلی خرج تعمیرات شب عیدی افتاده گردنمان.