طرز تهیه یک قاچاقچی
فرزانه نیک‌اختر
یک محسن چراتی تو محله‌مان داشتیم که خیلی آدم ساده و سر به زیری بود. از آن پسرهایی که اگر یک نفر تو گوشش هم می‌زد سر بالا نمی‌کرد و راهش را می‌کشید و می‌‌رفت. بعضی از آدم‌های محل به محسن چراتی می‌گفتند محسن پِراتی. لقب پِراتی را از آن جهت به محسن چراتی داده بودند که اولا هم وزن با چراتی بود و دوما از نظر آن‌ها یک کلمه جامع و کاملی بود برای نشان دادن شخصیت و حال و روز محسن چراتی از همه ابعاد. پراتی را به معنای پرت به کار می‌بردند چون باور داشتند که محسن آدم پرت و بی‌دست و پا و در واقع پخمه‌ای است و آخر و عاقبت هیچی نمی‌شود اما محسن چراتی که اهل چرات بود و حسابی سخت کوش و با پشتکار، هفته پیش جشن هفت میلیاردی‌اش را گرفت و همه محل را سور داد. آن هم چه سوری. دهان آدم باز می‌ماند از این همه ریخت و پاش. اهل محل یک دلی از عزا درآوردند که بیا و ببین. جز چند تا از پیرمردها و پیرزن‌های محل که خیلی برایشان مهم بود بدانند چرایی و چگونگی درآمدی که با آن سور و سات به پا شده چطور است و ریشه درآمد طرف از کجاست، حلال است یا حرام و شبهه‌دار است یا نه؛ بقیه محل بخور و بخور خوبی کردند و برای یک هفته‌شان هم غذا تو یخچال انبار کردند.
جشن هفت میلیاردی یا در اصل جشن چند میلیاردی یک جشنی است که بین تازه به دوران رسیده‌ها باب شده است. قانون آن هم بر اساس توان و جربزه صاحب جشن متفاوت است. مثلا بعضی‌ها جشن چهار میلیاردی می‌گیرند که بر اساس قانون نانوشته آن، جشن بعدی را باید با عنوان جشن هشت میلیاردی برگزار کنند. یا مثلا همین محسن چراتی که جشن هفت میلیاردی گرفته جشن بعدی او می‌بایست جشن چهارده میلیاردی باشد و نیز قانون نانوشته بعدی می‌گوید که فرد برگزار کننده جشن باید طی دو سال بتواند اموال و دارایی خود را به دو برابر برساند که بتواند سری تو سرها داشته باشد و مردانگی و قدرت خود را به رخ بکشد و در صدر جدول پولدارهای محل بماند و آقایی کند و یک آقا بچسبانند به اسمش و او را مثلا محسن آقا چراتی صدا کنند.
اما چی شد که محسن پراتی شد محسن آقا چراتی قضیه مفصلی دارد که حالا برایتان می‌گویم. البته همین الان باید بگویم که بنده اعلام می‌کنم که هیچ دوستی و آشنایی خاصی با ایشان ندارم و قویا اعلام می‌دارم که از مشتریان وی یا نوچه‌هایش نیستم و هرچه می‌گویم از دیده‌ها و شنیده‌ها و مستنداتی است که به چشم دیده‌ام و یا کسی برایم تعریف کرده است. متذکر هم می‌شوم که بنده نمی‌توانم شغل خود را ذکر کنم و از این کار مرا معذور بدارید ولی یک کلام می‌گویم که محسن آقا چراتی و نوچه‌هایش گاه و بیگاه مشتری ما می‌شوند و تنها کسانی هستند که از سرباز جلوی در سیگار نمی‌خواهند. چون یکی از قوانین نانوشته این‌بار محسن آقا چراتی در کسب و کارش این است که هیچ کدام از نوچه‌هایش؛ که البته خودش می‌گوید آدم‌رفیق‌هایش و مردم می‌گویند نوچه‌هایش؛ حق ندارند اهل دود و دم و نوشیدن و بوییدن و اینها باشند.
خیلی سال پیش، چیزی حدود ۲۰ سال پیش که محسن آقا چراتی از سربازی برگشت تو محل پیچید که پراتی رفته سربازی و برگشته از این رو به آن رو شده است. ولی همه این موضوع را فقط در حد حرف و شایعه باور کردند و زمزمه جمع‌های خانم‌های کوچه و کاسب‌های محل و پیرمردهای تو پارک در تجمعاتشان فقط اینها بود:
«شما بگو ماست سیاهه من قبول می‌کنم ولی محسن پراتی آدم شده باشه نه. تا قیامت همون پخمه‌ای که بود می‌مونه.»
«ای بابا هر وقت گربه حرف زد پراتی هم حرف می‌زنه. تو سرش بزنن یه ناله هم نمی‌کنه.»
«چی! محسن چراتی عوض شده؟ کی می‌گه؟ دروغ سیزدهه؟»
«آره خب همه آدم‌ها عوض می‌شن. تو خدمت انقد زدن تو سرش خنگ‌تر شده.»
محسن آقا که تا قبل از رفتن به خدمت سربازی جرأت نمی‌کرد حرف زن گرفتن بزند و تا حرف ازدواج پیش می‌آمد صد بار سرخ و سفید و رنگ به رنگ می‌شد حالا دل و جرأت پیدا کرده بود. با اعتماد به نفس دست مادرش را گرفت و رفت خواستگاری بهترین دختر محل. دختر حاج محبوب که جز برترین‌های کنکور و دانشجو بهترین دانشگاه کشور بود، بسیار هم زیبا جای خواهری و جز معدود مواردی که قانون «خدا که همه چیز را به یک نفر نمی‌دهد» نقض شده بود؛ از هر انگشتش هم یک هنر می‌ریخت. قدرتی خدا سر زبان‌دار و قهرمان تکواندو و آشپز و قناد ماهر و هنرمند و خلاصه هر چه از این دختر بگویم کم است. حاج محبوب که انتظار نداشت همچین پخمه‌ای به خواستگاری دخترش برود، البته این جمله خود حاج محبوب است که به یکی از کاسب‌های محل گفته بود، مادر محسن آقا را با احترام و خود محسن آقا چراتی را بی‌احترام و با تیپا از خانه بیرون انداخته بود و تا دو روز داد و بیداد می‌کرد سر زنش که چرا اینها را راه داده‌ای تو خانه برای خواستگاری دختر دست گلت؟ یعنی لیاقت دخترت اینها هستند! دختر بزرگ کردم بدهم به پراتی؟
محسن آقا در جواب اهل محل که به او می‌گفتند باید پایش را اندازه گلیمش دراز کند فقط یک جمله گفته بود.
«من فقط برای اصلاح ژنتیک رفتم خواستگاری دختر حاج محبوب.»
هیچ کس منظورش را نفهمیده بود.
بعدها که محسن آقا چراتی آقایی شد برای خودش، یک روز به یکی از نوچه‌هایش یا به قول خودش آدم رفیق‌هایش گفته بود که: «به من می‌گفتن کودن فکر می‌کردند من متوجه نمی‌شم. تو محل پیچیده بود که دختر حاج محبوب خیلی باهوشه. گفتم اونو بگیرم بچه‌ام باهوش بشه. فقط واسه خاطر بچه‌ام رفتم خواستگاری. والا که من اصلا این دختر رو ندیده بودم که ازش خوشم بیاد یا نه.»
تو سربازی یکی به محسن آقا گفته بود:
«اگر می‌خواهی بچه‌ات باهوش بشه زن باهوش بگیر. اگر می‌خواهی پول‌دار بشی، ولی زن پول‌دار نگیر.»
محسن آقا پرسیده بود: « پس چه کار کنم؟»
طرف گفته بود: «برو سراغ هاشم سنجاب.»
اینها را هم محسن آقا به همان نوچه‌اش در یک شب مهتابی که خیلی غمگین بود گفته بود.
محس آقا چراتی بعد از سربازی و سرخرده شدن از داشتن بچه باهوش برای جواب منفی حاج محبوب رفت سراغ هاشم سنجاب و دو سالی نوچه‌گی او را کرد تا اینکه در یک تعقیب و گریز ۷ ساعته هاشم سنجاب رفت ته دره و جا در جا مرد. محسن چراتی هم خودش شروع کرد برای خودش کار کردن. اوایل تو پارک پشت کتابخانه آب غیرمعدنی می‌ریخت تو کیسه فریزر و می‌فروخت به جوان‌های تشنه و گاهی هم به میانسال‌ها و مسن‌های تشنه. کم‌کم شناخته شد و سراغ چیزهای دیگری غیر از آب غیر معدنی را هم از او گرفتند. کسب و کارش را گسترش داد و به فروختنی‌هایش تنوع خاصی داد. مدتی گذشت و برای خود چند تا آدم رفیق دست و پا کرد و کسب و کار هاشم سنجاب را از شکل سنتی به شکلی مدرن ادامه داد. از یک خرده فروش جزء تبدیل شد به یک عمده فروش قدر و گردن کلفت با رحم و مروت که قوانین خود را داشت. قوانینی که زیر پا گذاشتن آن‌ها یعنی جنگ با چراتی.
آدم رفیق‌های محسن آقا چراتی حاضر بودند جانشان را هم برای محسن آقا بدهند چون همه جوره هوایشان را داشت. آقا چراتی اوایل که کارش را شروع کرده بود چند باری گرفتار شد و خانه زندگی‌شان را پلیس زیر و رو کرد و جلوی چشم مادرش دستبند به او زدند و چند بار هم پدر کارگر ساده‌اش را زندانی کردند و مادر و خواهرش ماندند با خرج زندگی و دردسر آزاد کردن او و پدرش تا اینکه در این گرفتار و آزاد شدن‌ها بالأخره راه و چاه دست آقا چراتی آمد و از وقتی که گنده شد و در صدر جدول میلیاردها قرار گرفت و شد عمده فروش دیگر حتی کسی چپ هم بهش نگاه نکرد چه رسد به اینکه دستگیر شود و این حرف‌ها. حالا با پورشه سفیدش دور دور می‌کند و آدم رفیق‌هایش را زیر نظر دارد تا مبادا به نوجوان‌های زیر چهارده سال آب غیر معدنی بدهند و به جوان‌های زیر هجده سال اسباب دود و دم. و از آنجا که خودش اوایل خیلی سختی کشیده بود اگر گاه‌گداری سر موضوعی با آقایان کنار نیاید یا بخواهد قیمت را بشکند و حق و حساب دیر به ایشان بپردازد و آدم رفیق‌هایش را بگیرند که آقا چراتی حساب دستش بیاید؛ از شیر مرغ تا جان آدمیزاد برای خانواده آدم رفیق‌هایش مهیا می‌کند تا مبادا وقتی مردشان زندان است کم و کسری داشته باشند و در اسرع وقت طرف را آزاد می‌کند و جریمه مربوطه را می‌پردازد. البته که حق مأموریت نوچه زندانی را هم می‌دهد. این هم جزء قوانین نانوشته آقا چراتی است، از همان قوانینی که او را محبوب دل‌ها کرده و همه می‌دانند چه کاره است و همه هم جلویش دولا راست می‌شوند و همه هم دوست دارند دامادشان بشود؛ ولی چراتی تو فکر هر چیزی هست جز دامادی و غافل از اینکه چند تا جوان را داماد نشده به نابودی کشانده و چند تا خانواده را بی‌سرپرست کرده است. وجدان چراتی با دادن خرج و مخارج خانواده نوچه‌های زندانی‌اش آرام نمی‌شود و خودش خوب این موضوع را می‌داند. چقدر مادر که باعث و بانی به نابودی کشانده شدن بچه‌هایشان را نفرین کردند و چقدر پدر که از اعتیاد فرزندشان اشک در چشمشان خشکید و نگذاشتند رو گونه‌های خسته‌شان بچکد تا مبادا مادر بیچاره‌شان از پا درآید. بله دیگر این همه ناله و نفرین مجال دامادی به محسن آقا چراتی نمی‌دهد، اگر هم بدهد چه بسا که بچه بیچاره‌اش تاوان همه کارهای پدرش را بدهد.
مدیونید اگر فکر کنید من یکی از آدم رفیق‌هایش هستم.