بودن در کنار تو

مرضیه ولی‌حصاری

مادربزرگ به آرامی و با دقت دستمال را روی قاب عکس می‌کشد. از صبح این پنجمین بار است که قاب عکس پدر بزرگ را گردگیری می‌کند. به چهره‌اش دقیق می‌شوم، لبخند کم رنگی به لب دارد. هنوز هم می‌توان در چشمانش عشق و علاقه را دید. دلم می‌خواهد کمی سر به سرش بگذارم.

ـ مامان‌بزرگ می‌گم آنقدر که شما این قاب عکس رو تمیز می‌کنی رنگش سه درجه تغییر کرده، بابا بزرگم طفلک رنگش پریده.

مادربزرگ اخمی تصنعی به ابروانش انداخت و گفت:

ـ بچه تو کار بزرگترها دخالت نکن!

از جایم بلند می‌شوم و خودم را به مادربزرگ می‌رسانم. دستم را دور بازوانش گره می‌کنم و در حالی که به سمت مبل راحتی کنار اتاق می‌کشانمش، می‌گویم:

ـ مامان‌بزرگ پس کی می‌خوای جریان ازدواجت با بابا بزرگ برام تعریف کنی؟! همش می‌گی هر موقع بزرگ شی... الان بزرگم دیگه، پانزده سالم شده، خواهش می‌کنم برام تعربف کن.

ـ الان کی به شما گفته که بزرگ شدی؟! هنوز دهنت بوی شیر می‌ده... دستمم رو ول کن، بازوم کندی بچه!

ـ ای بابا الان که برق‌ها رفته، هیچ‌کس هم که خونه نیست... بهترین فرصته به جان عموکمال.

ـ هوی چرا جان عموت قسم می‌خوری؟! بچه‌ام راه دوره...

ـ خوب غلط کردم به جان خودم.

مادربزرگ که به نظر راضی شده است، روی مبل می‌نشیند و به آشپزخانه اشاره می‌کند:

ـ برو دو تا چایی بریز بیار ببینم بلدی، اگر بلد بودی شاید برات گفتم.

مثل فنر به سمت آشپزخانه می‌پرم. مشغول ریختن چای هستم که مادربزرگ بلند می‌گوید:

ـ سهیلا توت خشک هم بیار، یادت نره‌ها...

ـ چشم، یادم نمی‌ره.

سینی چای و توت خشک را روی میز کنار دست مادر بزرگ می‌گذارم و می‌نشینم. مادربزرگ نگاهی به چایی خوش رنگ داخل استکان می‌اندازد و با دست آرام به پشتم می‌زند:

ـ نه ترشی نخوری یه چیزی می‌شی.

ـ حالا که قبول شدم الوعده وفا، من منتظرم.

مادربزرگ استکان چایی را دردست می‌گیرد، آهی از عمق وجود می‌کشد و آرام و شمرده شروع می‌کند.

***

پنج سالم بود که مادر و پدرم از هم جدا شدند، اون موقع‌ها طلاق گرفتن به این راحتی‌ها نبود ولی مادر و پدرم با هم نمی‌ساختن و بالأخره جدا شدن. پدرم به 2 ماه نرسیده، ازدواج کرد. مادر هم سال بعد شد زن پسر عموش که تازه زنش مرده بود. پدرم اجازه نمی‌داد برم مادرم رو ببینم. به همه اقوام سپرده بود هر که من را اطراف خونه مادرم دید با کتک برم گردونه. مادرم هم وضعیت بهتری نداشت. هر موقع که خودم را با بدبختی به خانه‌اش می‌رسوندم از ترس شوهرش یک مقدار خوراکی بهم می‌داد و راهیم می‌کرد. می‌گفت شوهرش دوست نداره منو ببینه. یک دختر تنها در خانه‌ای که نامادری هم با او نمی‌سازد چه سرنوشتی می‌توانست داشته باشد؟! روزها به سختی برایم می‌گذشت. شده بودم خدمتکار خواهرها و برادرهای جدیدم، پدرم هم که شب خسته و کوفته از سر زمین برمی‌گشت حتی حال نداشت دستی روی سرم بکشد. هفت سالم که شد یک روز معلم روستا آمد سراغ نامادریم، سرباز معلم بود، هر چقدر با نامادریم صحبت کرد که اجازه بدهد من برم مدرسه، قبول نکرد. گفت: این بچه عصای دستمه تو کارهای خونه، بعدشم دختر رو چه به سواد یاد گرفتن. هیچ‌وقت یادم نمی‌ره وقتی معلم روستا دست از پا درازتر از خانه رفت، من هم از خانه بیرون زدم. صدای آه و نفرین‌های نامادریم را می‌شنیدم ولی اهمیتی ندادم. رفتم کنار قنات روستا و حسابی گریه کردم. داشتم برای آرزوهایی که قرار بود با خودم به گور ببرم زار می‌زدم...

دو سالی گذشت یک روز که رفته بودم قنات تا آب بیاورم، منیژه دختر همسایه آمد سراغم و گفت:

ـ طیبه، بدو بیا از شهر براتون مهمون اومده.

ـ خودت مسخره کن، ما تو شهر کسی رو نداریم.

ـ باور کن راست می‌گم، الان خودم دیدمشون که رفتن تو خونتون. مادرم به کوکب خانم گفت فامیل‌های دور صغری خانم هستن اومدن خواستگاری تو!

با شنیدن اسم خواستگار انگار دنیا روی سرم خراب شد، دبه آب رو همان جا رها کردم و به سمت خانه دویدم، چند جفت کفش غریبه پشت در اتاق مهمان بود. دلم هری ریخت پایین. هنوز تو افکار خودم بودم که صغری خانم از در بیرون اومد:

ـ کجایی تو دختر، زود باش برو لباسهات عوض کن، یه چادر هم گذاشتم رو رخت خواب‌ها بنداز رو سرت، برو تو اتاق یه گوشه بشین. هیچ حرفی نمی‌زنی، فقط ساکت یه گوشه می‌شینی.

ـ اینا کی هستن صغری خانم؟

ـ به تو چه ربطی داره؟! زود باش کاری که گفتم بکن.

ـ نمی‌خوام، نمیرم.

ـ غلط کردی دختره چشم سفید...

می‌خواستم فرار کنم که صغری خانم بازویم را محکم گرفت، چنان نیشگونی از صورتم گرفت که اشکم درآمد. چاره‌ای نداشتم. باید کارهایی را که گفته بود، انجام می‌دادم. لباسم را عوض کردم، چادر را به سر انداختم و وارد اتاق شدم. همه سکوت کرده بودن و هیچ‌کس چیزی نمی‌گفت. گوشه اتاق نشستم. بعد از چند لحظه سکوت شکسته شد. همه چیز به چند لحظه قبل از وارد شدن من برگشت. آرام سرم را بالا آوردم و به مهمان‌ها نگاهی کردم. دو مرد جا افتاده و یک زن که گویا دختر عموی مادر صغری خانم بود. در دلم گفتم پسری اینجا نیست که برای خواستگاری آمده باشند اما کور خوانده بودم آشی که صغری خانم برایم پخته بود، بیشتر از این حرف‌ها روغن داشت...

صغری خانم با هر ترفندی بود، پدر را راضی کرد که من را به عقد برادر شوهر دختر عمویش که مردی پنجاه ساله بود در بیاورد. می‌گفت: سرد و گرم روزگار چشیده است، دستش به دهانش می‌رسد، سن که مهم نیست...

دو هفته تمام گریه کردم ولی فایده نداشت. بالأخره من و آقا حشمت به عقد هم درآمدیم. دنیا از جهنم هم برایم سخت‌تر شده بود. بدون هیچ مراسمی یک روز به دنبالم آمدند، لباس نو تنم کردند و من را باخودشان به شهر بردند. حتی نگذاشتند بروم با مادرم خداحفظی کنم. از حشمت می‌ترسیدم. از پدرم هم بزرگتر بود، خانه بزرگی در شهر داشت. دختر عموی صغری می‌گفت که کارمند بانک است و سواد دارد. تمام طول راه تا شهر را گریه کردم و از خدا خواستم که ماشین چپ کند و همه بمیریم اما بالأخره به شهر رسیدیم و هیچ اتفاقی نیفتاد تا به خودم بیایم من وحشمت درخانه تنها شدیم. خانه بزرگ و زیبایی بود، حتی تلفن هم داشت اما من همان خانه روستایی و کلفتی برای بچه‌های صغری را ترجیح می‌دادم. گوشه یکی از اتاق‌ها کز کرده بودم و گریه می‌کردم که حشمت با یک سینی غذا وارد شد. سینی را مقابلم گذاشت و کمی عقب‌تر نشست گفت:

ـ از من می‌ترسی؟

جوابی نداشتم، با دست اشک‌هایم را پاک کردم و چیزی نگفتم. جلو آمد، نان را از روی ظرف غذا برداشت. بوی کباب همه جا پیچید. لقمه گرفت و دستش را به سمتم دراز کرد.

ـ بیا بخور، برات کباب گرفتم، نترس باهات کاری ندارم.

خودم را عقب‌تر کشیدم. لقمه را کنار بشقاب گذاشت سینی را به سمتم هول داد و بعد از اتاق بیرون رفت. نفس راحتی کشیدم. به لقمه گوشه ظرف نگاه کردم، دلم ضعف می‌رفت. لقمه را در دهانم گذاشتم. انگار خوشمزه‌ترین غذایی بود که در عمرم خورده بودم. بعد از خوردن غذا همان جا خوابم برد. با صدای اذان صبح از خواب پریدم. به طرف پنجره رفتم و پرده را کنار زدم. حشمت کنار حوض آب وضو می‌گرفت که نماز بخواند. نگاهی به سمت اتاق کرد و لبخندی زد. از ترس سریع پرده را انداختم و دوباره گوشه اتاق کز کردم. نزدیک‌های ساعت هفت تقه به در خورد و حشمت با سینی صبحانه وارد شد، سینی را رو به رویم گذاشت و خودش این باز نزدیک‌تر نشست.

ـ بفرمایید طیبه خانم صبحونه براتون آوردم.

طیبه خانم تا به حال کسی این طوری صدایم نکرده بود. لقمه سرشیر و عسل را به طرفم گرفت. این بار لقمه را از دستش گرفتم، لبخندی تحویلم داد، با همان لبخند تمام ترس‌هایم ریخت:

ـ فردا می‌خوام برم ثبت‌نامت کنم مدرسه، من دوست دارم زنم درس خونده باشه، دوست داری درس بخونی؟

قند توی دلم آب شد. سرم را به نشانه تأیید تکان دادم، خندید و گفت:

ـ مگه زبونت رو تو ده جا گذاشتی که سر تکون می‌دی.

با خجالت گفتم:

ـ ببخشید، بله خیلی دوست دارم.

لبخندی زد وگفت:

ـ حالا شد، من دوست دارم صدای طیبه خانم بشنوم.

همه چیز عوض شده بود. انگار خدا درهای رحمتش را به سوی من باز کرده بود. حشمت فرشته نجاتم شده بود. هر روز صبح با هم از خانه بیرون می‌رفتیم. او به بانک می‌رفت و من به مدرسه. هر کاری برایم می‌کرد، آخر هر ماه به روستا می‌رفتیم دیدن پدر و مادرم. نمی‌دانم چه درگوش ناپدری‌ام خوانده بود که وقتی برای دیدن مادرم می‌رفتم سراز پا نشناخته به استقبالمان می‌آمد. حشمت آنقدر مرد خوبی بود که فکر می‌کردم بدون او حتی نمی‌تونم یک دقیقه زندگی کنم. کلاس نهم را که تمام کردم جلال به دنیا آمد. دیگر نتوانستم درس بخوانم. حشمت مثل پروانه دور من و جلال می‌چرخید. دو سال بعد هم خدا کمال را به ما داد. زندگی و خوشبختی‌ام تازه تکمیل شده بود که دست روزگار حشمت را از من گرفت. انگار همه چیزم را از دست داده بودم. نمی‌خواستم زنده باشم اما به خاطر یادگارهای حشمت تحمل کردم. الان هم لحظه‌شماری می‌کنم تا زورتر خدا من را هم ببرد تا باز به حشمت برسم.

***

مات و مبهوت به مادربزرگ نگاه می‌کنم. لبخندی می‌زند و می‌گوید:

ـ تموم شددیگه، پاشو پاشو برو غذا رو گرم کن. الان که سر و کله همه گرسنه و خسته پیدا شه.

ـ مامان بزرگ چرا اینا رو زودتر بهم نگفتی؟

ـ چون بچه بودی و دهنت بو شیر می‌داد. الانم پاشو برو به کارت برس تا پشیمونم نکردی. اون تلفن رو هم بیار یه زنگی به کمال بزنم ببینم بچه‌ام چیکار می‌کنه؟

از جا بلند می‌شوم تا به آشپزخانه بروم. سرم را بر می‌گردانم و به چهره پدربزرگی که هیچ وقت ندیده‌ام خیره می‌شوم. چه چشمان مهربان و آرامی دارد...