
زشت و زیبا
گردآوری و تنظیم:مریم سیادت
راز کلیساهای شلوغ لهستان
به رغم اینکه در دانشگاه امام صادقعلیهالسلام در کنار رشته اصلی علوم سیاسی و معارف اسلامی، هر دو زبان عربی و فرانسه را هم به خوبی آموخته بودم ولی تقریبا غالب دوران خدمتم در وزارت خارجه را در ادارات اروپا گذرانده و طبعا مأموریتهای ثابت خارج از کشور را هم در کشورهای مسیحی اروپا گذراندهام، اما در هیچ کشور اروپایی اقبال به کلیسا و دین را به قوت لهستان نیافتهام.
پس از لهستان شاید ایرلند، اسپانیا و پرتقال در ردههای بعدی باشند. البته این نظر مبتنی بر مشاهدات بنده است و نه یک بررسی و مطالعه علمی و پژوهشی.
یکشنبهها در اروپا برای کارکنان سفارتخانههای خارجی روز گردش و تفریح است. وقتی اولین یکشنبه حضورم در لهستان، زمانی که هنوز استوارنامهام را هم تسلیم نکرده و رسما کارم را شروع نکرده بودم، از راننده محلی سفارت خواستم مرا برای گردش و آشنا شدن با شهر به مناطق مرکزی شهر ببرد، در خیابان مرکزی شهر که اتفاقا روزهای یکشنبه به روی خودروهای عادی (به جز اتوبوس، تاکسی، خودروهای امداد و خودروهای دیپلماتیک) بسته میشود تا گردشگران پیاده در آسایش و آرامش بیشتری بتوانند در آن قدم بزنند، متوجه شدم در مقابل کلیسایی قدیمی مردم زیادی در بیرون و داخل پیاده رو تجمع کردهاند.
وقتی از راننده سوال کردم این تجمع برای چیست، متوجه شدم که مردم برای عبادت و مراسم نیایش یکشنبه به کلیسا آمدهاند و جمعیت آنقدر زیاد است که داخل کلیسا پر شده است و تعداد زیادی از عبادتکنندگان مجبور شدهاند در بیرون کلیسا و در پیادهرو خیایان ایستاده و مراسم نیایش را همراهی کنند.
با توجه به اینکه غیر از یکشنبههای کلیسای «سنپیتر» واتیکان که خود پاپ مراسم نیایش را به جا میآورد در هیچ جای دیگر اروپا شاهد چنین استقبالی از کلیسا نبودهام علت این همه استقبال را از راننده سؤال کردم.
او البته با نارضایتی گفت از فروپاشی کمونیزم به این طرف کلیساها مثل قارچ رشد کردهاند و از تعداد زیادی کلیسای نوساز در محلات مختلف شهر نام برد. البته از رفتار کلیسا هم شاکی بود که برای ثبت شرعی ازدواج و مراسم عقد یا کفن و دفن متوفیان پول زیادی از مردم میگیرند.
وقتی مطالعاتم در مورد لهستان عمیقتر شد متوجه شدم در این کشور کاتولیک که توسط همسایگان ارتدوکس و پروتستان محاصره شده است، به لحاظ تاریخی ملی گرایی با مذهب آمیختگی عمیقی دارد یعنی زمانی که در دوران اشغال و انضمام لهستان به روسیه، روسها تکلم به زبان لهستانی را به منظور روسیسازی لهستان منع کرده بودند، کلیسا تنها جایی در لهستان بود که استفاده از زبان لهستانی - چون دعا و نیایش مردم به آن زبان بود- آزاد بوده و مجازات و جریمهای بدنبال نداشته است لذا به صورت سنتی و تاریخی کلیسا جایی بود که ملی گرایان میتوانستند برای حفظ هویت ملی و فرهنگی و زبانی خود روی آن حساب کرده و بر آن تکیه کنند.
البته متعاقبا انتخاب پاپ ژان پل دوم لهستانی به عنوان پاپ جهان مسیحیت نیز در این اقبال و توجه مردم به مذهب و کلیسا بیتأثیر نبوده است.