بوی بهبود ز اوضاع جهان می‌شنوم
فاطمه قهرمانی
محو تماشای ویترین مغازه‌ها بودم که شیوا ناگهان از حرکت ایستاد. در حالی که اخم‌هایش را در هم کشیده بود، غرغرکنان گفت:
ـ دیگه یه قدم هم باهات نمیام ستایش! خسته شدم بابا. مگه اسیری آوردی؟! الان چند ساعته همین‌طور بی وقفه داریم بازار می‌گردیم بلکه خانم یه چیزی بپسند! بابا بسه دیگه!
ـ شیوا خانم انقدر غر نزن. تو خوابگاه بودی مثلا چه گلی می‌خواستی بزنی به سر خودت که الان نزدی؟ یه ذره راه بیا برای اضافه وزنت خوبه!
شیوا با عصبانیت کیفش را بلند کرد که به سرم بکوبد. من اما به نشانه تسلیم دستم را بالا آوردم و گفتم: ـ خیلی خب بابا باشه غلط کردم! اصلا ببین اگه بچه خوبی باشی و دیگه غر نزنی سر راه از بستنی فروشی احمد آقا یه بستنی قیفی خوشمزه برات می‌خرم که جیگرت حال بیاد.
چشمان شیوا برق زد اما خودش را از تک و تا نینداخت گوشه چشمی نازک کرد و گفت:
ـ لطف کردنت هم مثل آدم نیست آخه! تو این سرما، بستنی؟!
در حالی که دستش را می‌کشیدم جواب دادم:
ـ لوس نشو دیگه! بیا بریم که همین‌طوری هم دیرمون شده. هوا که تاریک بشه آقای زارعی راهمون نمیده ها! بیا بریم که سوغاتی اصل کاری مونده هنوز.
ـ اصل کاری؟!
ـ آره دیگه حلما، عشق خاله!
ـ بابا تو دیگه کی هستی؟! آبجی و داداش و مامان و بابات کشکن؟ حلما اصل کاری؟
خندیدم و هیچ نگفتم. با این که از پیاده‌روی زیاد کف پاهایم ذوق ذوق می‌کرد اما از قدم زدن در آنجا لذت می‌بردم. بازار نسبتا قدیمی سرپوشیده‌ای که من را به یاد فیلم‌ها قدیمی می‌انداخت.
ـ ستایش بیا این اسباب‌بازی فروشی نگاه کن. ببین چه چیزای قشنگی داره. تو رو جان همون حلما یه چیزی انتخاب کن بریم!
ـ کو؟ ببینم.
نگاهم میان ماشین بازی‌ها و عروسک‌های رنگارنگ به دنبال یک وسیله جدید چرخ زد. ناگهان چشمانم برق زد. خودش بود! یک ست کامل از قوری و فنجان نعلبکی و قابلمه‌های بچگانه به رنگ سبز یشمی با گل‌های ریز خردلی عجیب خودنمایی می‌کرد. یاد حلما افتادم که همیشه سعیده را مجبور می‌کرد قوری را بیاورد تا او با آن بازی کند و در استکان‌ها کوچک چایی بریزد و بقیه را مجبور به خوردن آن کند! اگر این‌ها را می‌دید حتما حسابی خوشش می‌آمد. اینطوری هم حلما راضی میشد و هم سعیده از دست کثیف کاری‌های او نجات پیدا می‌کرد! آن‌ها را نشان شیوا دادم و ذوق زده گفتم:
ـ وای شیوا این‌هارو نگاه کن! خدایا چقدر قشنگن!
شیوا رد دستانم را دنبال کرد و به آن‌ها رسید هیجان زده جواب داد:
ـ عجب چیز با حالیه ستایش! دمت گرم!
با لبخند پررنگی که کم از خنده نداشت، وارد مغازه شدم فروشنده که زن میانسالی بود با خوشرویی گفت:
ـ خوش آمدید!
ـ ممنونم، ببخشید خانم این ست استکان نعلبکی پشت ویترین قیمتش چنده؟
ـ ۹۵ هزار تومن!
لبخند بر لبانم ماسید! چرا انقدر زیاد؟! مگر می‌خواستم واقعی‌اش را بخرم؟! زن که سؤالم را از چشمانم خواند گفت:
ـ این‌ها فلزی هستن نه پلاستیکی. اگه خوب استفاده بشه سال‌ها کار می‌کنه.
شیوا دستم را کشید که یعنی بیا برویم. نگاهی به داخل کیف پولم انداختم تقریبا همان اندازه پول برایم باقی مانده بود. یاد این افتادم که تولدش هم همین روزهاست پس اینطوری با یک تیر دو نشان میزدم به خوش‌حالی او می‌ارزید! وقتی با جعبه اسباب بازی از مغازه بیرون آمدم، رضایت را میشد از چشمانم خواند. شیوا اما مدام غر میزد:
ـ از اول ترم پول جمع میکنی و با هوا زندگی میکنی، بعد همش تو یه روز باد هوا میدی! مگه لازم آنقدر پول بدی برای اسباب‌بازی که حلما خانم چند روزه دخلشو میاره؟!
شانه‌ای بالا انداختم و چیزی نگفتم. حوصله جر و بحث با او را نداشتم. تندتر قدم برداشتم تا قبل از اذان به خوابگاه برسیم. داشتیم از بازار بیرون می‌آمدیم که ساعت فروشی شیکی که انگار تازه باز کرده بود، توجه‌ام را جلب کرد. ناخودآگاه چشمانم روی ساعت‌های مردانه ثابت ماند. آخ که چقدر دلم می‌خواست برای او هم یک سوغاتی بخرم! حیف! آهی کشیدم. حتی تصورش هم قلبم را به تپش می‌انداخت! لعنت به خوابگاه! لعنت به دانشگاه! آخرین بار کی او را دیده بودم؟
ـ چرا وایسادی ستایش؟ تو که برای داداش و بابات سوغاتی گرفتی؟
همانطور که از آنجا دور می‌شدم، حسرت‌زده گفتم:
ـ اما برای حسام نگرفتم!
ـ نکنه می‌خواستی بگیری؟!
ـ نه اصلا! اما خب...دلم... براش... میدونی از کی ندیدمش؟ از این شهر، از دانشگاه و هرچی که باعث این همه دوری شده، متنفرم شیوا، متنفر!
ـ تو مطمئنی این دوری برای اون هم تعریف شده؟ یا فقط تو هستی که داری خودت ذره ذره می‌کشی؟
ـ نه نیستم هیچوقت نبودم!
ـ تو حتی نگاه به اون هم قدغن کردی. چرا انقدر خودت آزار میدی؟
ـ راست میگی! سال‌هاست که ندیدمش! از وقتی که فهمیدم دوسش دارم! باورت میشه قیافش رو یادم نمیاد؟! میدونی چرا؟ چون اون مرهم دلم هست اما محرمم نیست! پس حتی نگاه هم ممنوع! سخته خیلی سخت. اما چاره چیه؟
چشم دوختم به آسمان چه غروب غم‌آلودی بود...
***
گوشه اتاق چمباته زده بودم. کارم از غصه خوردن هم گذشته بود. یک چیزی بر قلبم چنگ می‌انداخت. غم بود؟ نه! فراتر از آن بود! تقه‌ای به در خورد. رضوان چمدان به دست وارد اتاق شد. کبکش انگار بدجوری خروس می‌خواند! خوش به سعادتش. نگاهش دور تا دور اتاق چرخید و روی من ثابت ماند. انگار انتظار نداشت من را اینطوری ببیند با تعجب پرسید:
ـ تو چرا نشستی؟ چرا آماده نیستی؟ مگه نمی‌خوای برگردی خونتون؟
چه می‌گفتم؟ باز هم دروغ می‌گفتم؟ می‌گفتم که الان آماده می‌شوم و می‌روم؟ هر کسی جای او بود از چهره‌ام می‌فهمید، دروغ می‌گویم و یک کاسه‌ای زیر نیم کاسه است! داشتم خفه می‌شدم. باید حداقل با یک نفر حرف میزدم. بغض لعنتی! راه نفسم را بسته بود تمام توانم را جمع کردم تا اشک نریزم و آرام نالیدم:
ـ نه نمیرم. همینجا میمونم.
چشمانش گرد شد:
ـ چرا؟!
ناخودآگاه اشک‌هایم روان شد. تازه فهمیدم چقدر دلم گرفته! رضوان چمدان را همانجا رها کرد و آمد سمتم و در آغوشم گرفت. یک دل سیر گریه کردم تا کمی آرام شدم.
رضوان آرام زمزمه کرد:
ـ آخه به من بگو چی شده؟ چرا نمیری خونه؟
آهی کشیدم و با حرص گفتم:
ـ سعید خان یادش رفته برام بلیط بگیره.
ـ وا یعنی چی؟ مگه میشه یادش رفته باشه؟
ـ دو روز پیش بهش زنگ زدم میگم حرکت قطارم ساعت چنده؟ کلی مِن مِن کرده که ببخشید نتونستم بلیط پیدا کنم. بلیط‌ها همه برای شب یلدا پر شده. میگم آخه برادر من مگه تو تا حال هزار بار این کارو نکردی؟ نمی‌دونی بلیط مشهد تو مناسبت‌ها حداقل باید یک هفته زودتر رزرو کنی؟ هزار تا آه و ناله که زنم مریض بود، زیر سرم بود، یادم رفت و از اینجور حرف‌ها. من چی بگم بهش آخه؟
ـ آخه دختر تو چرا خودت این کارو نکردی که الان هم این اتفاق نیفته؟
ـ من کف دستم بو کرده بودم که آقا یادش میره؟ همیشه اون این کار می‌کرد خب.
ـ خب نمیشه با ماشین بیاد دنبالت؟
ـ خودش که نداره، مال بابام هم الان چند روز تعمیرگاه.
ـ ای بابا حالا هیچ راهی نیست یعنی؟
ـ نه بابا. آخرین امیدم رفتن با اتوبوس بود که اونم نشد.
ـ اون دیگه چرا؟
ـ صبح آدرس ترمینال از نگهبانی گرفتم، با هزار بدبختی و بعد از کلی گم شدن رسیدم اونجا گفتن اتوبوس‌های به سمت مشهد همه حرکت کردن! می‌بینی رضوان چقدر بدبختم من؟
بغض باز هم بر گلویم چنگ انداخت. رضوان دستم را فشرد و با مهربانی گفت:
ـ دور از جونت، قربونت برم. کدوم بدبختی؟ حالا یک سالم یه جور دیگه یلدات بگذرونی. مگه من نبودم پارسال شب یلدا تو خوابگاه بودم. خدایی به خونه نمی‌رسید اما اینجا هم مراسم داشتن. کلی هم خوش گذشت. یا مگه بچه‌های راه دور نیستن که فقط آخر ترم برمی‌گردن خونه و اندازه یک هفته اونجا هستن و دوباره روز از نو و روزی از نو! همین آذر، بنده خدا نه پارسال شب یلدا پیش خانواده‌اش بود نه امسال. از مهر تا حالا هم اونا رو ندیده. غصه نخور عزیزم، الان نشد چند روز دیگه میری و حسابی خوش می‌گذرونی.
هیچی نگفتم. همه این‌ها را می‌دانستم اما باز هم دلم آرام نمی‌گرفت. من الان باید داخل قطار بودم ولی حالا اینجا هستم و این دیوانه‌ام می‌کرد. رضوان نگاهی به ساعتش انداخت گفتم:
ـ دیرت شد عزیزم، برو بهت خوش بگذره. مرسی به حرفام گوش دادی، آروم‌تر شدم.
بوسه‌ای بر گونه‌ام زد و گفت:
ـ خواهش می‌کنم عزیز دلم. دیگه سفارش نکنما غصه نخوریا. هیچوقت این همه سکوت گیرت نمیاد قشنگ استراحت کن. فردا هم خودت حبس نکنی تو اتاق، تو سالن پایین حتما مراسم می‌گیرن.
رضوان که رفت کمی سبک‌تر شده بودم. البته داشتم به خودم اینطور تلقین می‌کردم. حقیقت این بود که در و دیوارهای اتاق داشت من را در خود می‌بلعید! تا به حال هیچوقت آنجا را آنقدر سوت و کور ندیده بودم. همیشه چهار نفری آنقدر آتش می‌سوزاندیم تا اتاق‌های کناری فریادشان درمی‌آمد اما حالا آن‌ها در مسیر خانه بودند و من در این دخمه، زندانی! پریشب هرسه‌تاشان که از یک شهر بودند، رفته بودند و من از ترس این که این چند روزی که در خانه هستند از غصه من غصه بخورند هیچ چیزی بهشان نگفته بودم. نگاهم دور تا دور اتاق چرخ زد. تخت‌های آنکارد شده‌شان من را یاد سربازخانه ای که سعید همیشه تعریفش را می‌کرد، می‌انداخت. دیوارهای یاسی رنگ با آن ترک‌های بزرگ بدجور توی ذوق میزد. میز و صندلی رنگ و رو رفته و آن فرش سرمه‌ای همه چیز را تکمیل می‌کرد! تا به حال هیچوقت به اندازه اون لحظه آنجا به نظرم آنقدر دلگیر و زشت نیامده بود. انگار حتی فرفره‌ها و پروانه‌هایی که به دیوار چسبانده بودیم نتوانسته بود، آنجا را زیبا کند. باورکردنی نبود که از تابلوی خطی که استاد محبوب دانشگاه به گروه‌مان هدیه داده بود، هم بدم می‌آمد! یادش به خیر گفته بود هر گروهی که کنفرانسش را خلاقانه‌تر از بقیه ارائه بدهد یک هدیه ناب به آن‌ها می‌د‌هد. وقتی چهار نفری درس‌مان را در قالب یک فیلم بامزه که گوینده اخبار با لهجه‌ای شیرین و کلماتی که نادرست ادا می‌کرد، ارائه دادیم آنقدر خوشش آمد که این تابلو را که با خط خودش بود به ما هدیه داد. الحق جایزه نابی بود. آن استاد محبوب‌ترین استاد بود و در دانشگاه به خط زیبایش شهره بود و حال این یادگاری از او به ما رسیده بود و این چقدر برایمان لذت بخش بود. با وجود همه این دلتنگی‌ها نمی‌توانستم روزهای خوبمان را کتمان کنم. شیطنت‌هایمان، درس نخواندن‌هایمان، دعوایمان سر این که چه کسی فلاکس را پر کند، همه و همه برایم شیرین بود. حالا می‌توانستم بگویم به غیر از سعیده سه خواهر دیگر هم داشتم. وقتی فکر می‌کردم بعد از دو سال و نیم باید از آن‌ها جدا شوم، تمام وجودم غرق وحشت میشد. اتاق بدون آن‌ها واقعا غیر قابل تحمل بود. نگاهم اینبار روی بسته‌های سوغاتی ثابت ماند. با حسرت هر کدامشان را بیرون آوردم و تماشا کردم. دلم حسابی هوای آن‌ها را کرده بود. هوای خا خا گفتن‌های حلما که با شیرین زبانی می‌خواست خاله صدایم کند اما نمی‌توانست و در عوض می‌گفت خا خا! زور گویی‌های سعیده! ناز کشیدن‌های سعید! دخترم گفتن‌های بابا، نگرانی‌های بی پایان مامان، مهربانی‌های برادرانه آقا احمد شوهر سعیده و شوخی‌های گاه و بی گاه زن داداشم سارا. نمی‌توانستم که به خودم دروغ بگویم همه این‌ها به کنار و دلتنگی برای حسام به کنار! او با همه پسرهای فامیل فرق می‌کرد. نه این که این را فقط من که سال‌ها بود دلم را به او باخته بودم بگویم، نه! همه فامیل این را قبول داشتند. برخلاف همه که تفریح‌شان چرخ زدن در اینستاگرام بود، حسام ساعت‌های خالی‌اش را به بچه‌های بی بضاعت در مسجد هم درس یاد می‌داد و هم قرآن. دنیایش انگار با جوانان اطرافش فرق می‌کرد. افکار و آرزو‌هایش همه متفاوت بود. با این که دوست صمیمی سعید بود از وقتی من کمی بزرگ‌تر شدم کمتر به خانه‌مان می‌آمد و اگر هم با سعید کاری داشت بیرون از خانه قرار می‌گذاشت. در این بیست سالی که از خدا عمر گرفتم حتی یک بار هم ندیدم به من یا بقیه دختران فامیل خیره نگاه کند یا بی مورد شوخی کند و به بهانه فامیل بودن حریمی بین خودش و دختر عمه‌ها و دختر عمو‌هایش قائل نشود. من از وقتی خودم را شناختم دلم را به نگاه محجوب او باختم، دل بستنی پنهانی که جز سعیده و یک دوتا از دوستان صمیمی‌ام کسی از آن خبر نداشت و بزرگ‌ترین پرسش زندگی‌ام این شد که آیا او هم دل به من باخته یا نه؟ نمی‌دانستم!
تا نماز صبح روی تخت این پهلو آن پهلو شدم. تنهایی می‌ترسیدم و خوابم نمی‌برد. از ترس برق‌ها را روشن گذاشته بودم و در روشنایی نمی‌توانستم بخوابم. کاش رویم میشد و به آذر می‌گفتم بیاید اینجا یا من به اتاق او می‌رفتم. صبح با صدای زنگ گوشی از خواب پریدم، مامان بود.
ـ سلام ستایش خوبی مادر؟ حالت خوبه؟
ـ سلام مامان، مرسی خوبم شما خوبی؟
ـ چطوری خوب باشم؟ کجایی تا مثل هر سال انار‌هارو دون کنی؟ کیک درست کنی، میز تزئین کنی؟
خنده‌ام گرفت. انگار نبودنم بدجوری به مامان فشار آورده بود! به جای این که برای من دلتنگ شود، دلش به حال انار و کیک و میز می‌سوخت!
ـ مامان جان دلت برای من تنگ شده یا کارای خونه مونده اینطوری میگی؟
ـ وا این چه حرفیه ستایش؟ مگه میشه دلم برات تنگ نشه؟
بغض کرد، این را از صدای خش‌دارش فهمیدم.
ـ سعید و سعیده که رفتن سر خونه زندگی خودشون. بابات هم انگار نه انگار بازنشست شده. یک دقیقه تو خونه بند نمیشه. اینم از تو که رفتی اون سر دنیا بعد میپرسی دلت تنگ شده؟ یک ماه و نیمه ندیدمت‌ها!
قلبم فشرده شد، قطره اشکی روی گونه‌ام چکید.
ـ الهی قربونت برم، غصه نخور این روزا هم تمام میشه.
ـ خدا نکنه عزیزم. زنگ زدم تو رو دلداری بدم، حالا تو داری من آروم میکنی. خواستم بگم خودت ناراحت نکن، سعید گفت برای آخر هفته بعد برات بلیط گرفته.
ـوای مامان چرا این کار کرده؟ دو روز رفت و برگشتم طول می‌کشه بیام اونجا دالی کنم برگردم؟! تو فرجه‌ها میومدم دیگه.
ـ بیخود! تا اون موقع من و بابات دق می‌کنیم.
ـ خدا نکنه. چی بگم والا؟ راستی امشب کیا اونجا هستن؟
ـ دایی محسن و خاله فرحناز، خاله شیرین میره سمت شوهرش.
ـ بهشون سلام برسون. خوش بگذره.
ـ بدونه تو چطوری خوش بگذره آخه؟
بغضش شکست و به گریه افتاد. من هم نتوانستم مقاومت کنم. حالا هر دو داشتیم پا به پای هم اشک می‌ریختیم. بدون این که کسی قصد آرام کردن دیگری را داشته باشد! نمی‌دانم چقدر طول کشید تا هر دو بیحال شدیم و قطع کردیم. داشتم خفه می‌شدم، چقدر هوای اینجا گرفته بود. شوفاژ را کم کردم پنجره را باز کردم ولی فرقی نکرد. انگار این خفگی از درون بود نه بیرون. چشمم افتاد به گلزار شهدا بالای تپه که از پشت پنجره خودنمایی می‌کرد. دلم هوای آنجا را کرد. کمی دیگر اینجا تنها می‌ماندم حتما دق می‌کردم. لباس پوشیدم و از خوابگاه بیرون زدم. با این که با پای پیاده ده دقیقه‌ای بیشتر راه نبود، ماشین گرفتم و به آنجا رفتم. نگاهم که به آن گنبد آبی رنگ و پرچم قرمزی که بالای آن نصب شده بود افتاد، چشمانم باز هم طوفانی شد. آنجا شش شهید گمنام دفن بود که یکی را به تازگی آورده بودند. با گلاب قبر همه‌شان را شستم و نشستم کنارشان.
ـ یادتون هست وقتی برای ثبت‌نام اومدم این شهر، اولین جایی که پا گذاشتم سر قبر شما بود؟! یادتونه گفتم من طاقت دوری از خانواده‌ام ندارم خودتون توانش بهم بدین؟ خدایی هم سنگ تمام گذاشتین. کی فکر می‌کرد ستایش لوس بتونه چند ماه بدون مامان و باباش دوام بیاره؟ اما حالا اومدم بگم طاقتم دیگه تمام شده، خودتون معجزه کنین و این دل ناآرومم آروم کنین.
وقتی به خوابگاه برگشتم، دیگر وزنه‌ای روی قلبم سنگینی نمی‌کرد. آرام شده بودم و این باورکردنی نبود. شب آذر دنبالم آمد و به زور مرا به مراسم شب یلدا برد. تجربه جالبی بود. چون تعداد بچه‌ها زیاد نبود فقط یک ردیف دور میز صندلی چیده بودند و میز با یک ظرف پر از انار و گلپر، یک هندوانه که به شک گل درش آورده بودند، چند پیاله آجیل، ظرف یکبار مصرف‌هایی با طرح هندوانه و یک جلد حافظ پوشانده شده بود. کمی که از خودمان پذیرایی کردیم، سرپرست از ما خواست نیت کنیم تا برایمان فال بگیرد. یک بیت در میان شعر حافظ توجه‌ام را جلب کرد. همان بیتی بود که با خط استاد در اتاقمان نصب بود:
«بوی بهبود ز اوضاع جهان می‌شنوم/ شادی آورد گل و باد صبا شاد آمد»
با این که همیشه این بیت جلوی چشمانم بود اما آن شب با شنیدنش حس خوبی پیدا کردم.
به اتاق که رفتم اولین کاری که کردم گوشی‌ام را از کمدم بیرون آوردم. از صبح که با مامان حرف زده بودم، گوشی را بی صدا کرده و سراغش نرفته بودم. راستش اصلا حوصله آه و ناله و گریه نداشتم. نگاهم که به صفحه گوشی افتاد دود از سرم بلند شده! پنجاه تماس بی پاسخ! چند تایی از طرف سعید بود و بقیه از طرف سعیده و یک پیامک که نوشته بود جواب بده دیوونه! کار مهمی دارم.
شماره سعیده را گرفتم، هنوز یک بوق نخورده بود که صدای فریاد گونه‌اش گوشم را کر کرد:
ـ کجایی تو دختر؟ نمیگی از نگرانی می‌میریم؟
ـ سلام
ـ سلام و... الله و اکبر! یه خبر مهم داشتم برات حالا که اینطور شد تنبیهت می‌کنم و نمیگم.
ـ جون ستایش چی شده؟ بگو دیگه.
ـ نمیگم.
ـ بابا باشه، ببخشید، اشتباه کردم بگو.
ـ ستایش مژدگانی بده که اگه بفهمی چی شده سکته میکنی!
ـ وای جون به سرم کردی آبجی، بگو دیگه...
ـ دایی محسن و زن دایی امشب تو رو برای حسام خواستگاری کردن. زن دایی می‌گفت حسام خیلی وقت شیفته نجابت و خانومیت شده اما صبر کرده بودن تا سربازیش تمام بشه و یه کار درست و حسابی پیدا کنه بعد پا پیش بزارن.
زانوهایم به زیر شکست و روی تخت افتادم. قلبم انگار نمی‌زد، نکند مرده بودم و خودم حس نمی‌کردم؟! نگاهم به گلزار شهدا که در قاب پنجره می‌درخشید ثابت ماند. عجب یلدایی!