غذای کمکی شیرخوارها
سحر یوسفی
زماني كه مادر تصمیم دارد غذا دادن به كودك را شروع كند، هميشه نگران است که بهترین، مقوی‌ترین و سالم‌ترین تغذیه را برای دلبند خود آماده کند.
دو سال اول زندگي كه مشخصه آن رشد و تكامل سريع فيزيكي است، زماني است كه بسياري از تغييرات، تحت تأثير دريافت مواد مغذي مي‌باشند. نوزادان سالمي كه با كفايت بالاي مواد مغذي، تغذيه مي‌شوند، انرژي كافي براي يادگيري و پاسخ دادن به محرك‌هاي محيط را دارند و همين امر سبب مي‌شود تا والدين با آن‌ها ارتباطي عاطفي‌تر داشته باشند.
مهم‌ترين زمان شروع تغذيه تكميلي نوزاد، زماني است كه كودك به خوردن غذاي سر سفره علاقه نشان مي‌دهد و بهترين زمان از 4 تا 6 ماهگي است. كودك دهان را به حالت جويدن تكان مي‌دهد و حركت زبانش تغيير مي‌كند و در سن شش ماهگي دست دراز كرده و تمايل دارد كه غذاي والدين را بگيرد.
دليل شروع غذاي كمكي اين است كه از سن 6 تا 9 ماهگي كودك به منابع آهن احتياج دارد و از سن 8 تا 9 ماهگي شير مادر ديگر انرژي مورد نياز كودك را تأمين نمي‌كند. اگر در فاصله 9 تا 12 ماهگي غذاي جامد را شروع نكنيد، در آينده كودك دچار مشكلات زيادي در زمينه قبول غذاهاي جامد خواهد شد و اگر كمتر از 3 ماهگي به كودك غذاي جامد بدهيم، خصوصا اگر سابقه آلرژي در خانواده باشد، احتمال ايجاد آلرژي غذايي در كودك بسيار زياد مي شود.
توجه داشته باشید در ابتدا غذای کمکی شیرخوار باید غذای ملایم و نرم باشد، اما به تدریج با پیشرفت و رویش دندان‌های شیرخوار می‌توان غذاهایی را که دارای قوام بیشتری هستند به کودک داد. در واقع غذاها بايد نسبتا رقيق و غلظت آن‌ها كمي بيشتر از شير مادر باشد و به تدريج بر غلظت آن‌ها افزوده گردد. اين كار به ياد گرفتن عمل جويدن كمك مي‌كند.
بهتر است غذاي كودك را با لعاب برنج ایرانی شروع كنيد. مزيت برنج اين است كه خيلي كم حساسيت‌زاست و تقريبا نشاسته خالص است، از اين رو معده كودك به راحتي آن را هضم مي‌كند. براي اولين بار، نيم تا يك ساعت پس از شير خوردن، لعاب برنجي تهيه كنيد كه كمي غليظ‌تر از شير مادر باشد و با قاشق مناسب اندازه دهان كودك يك قاشق لعاب برنج به او بدهيد. در روزهاي بعد به مرور حجم و غلظت اين غذا را اضافه كنيد و بر اساس تمايل كودك به او غذا بدهيد.
پس از دو هفته غذاي دوم يعني فرني را شروع كنيد. براي تهيه فرني از شير پاستوريزه و نشاسته استفاده كنيد. از شیره خرما به عنوان شیرین‌کننده فرنی استفاده کنید. بعد از یک هفته مصرف فرنی کم‌کم سوپ تهیه شده از سبزیجات نرم را شروع كنيد.
بايد توجه داشته باشيد كه غذاي كمكي نوزاد بايد، با حجم كم داراي بيشترين انرژي باشد يعني غذاي كودك نبايد رقيق باشد، چون حجم معده كودك كم است و بايد در كمترين حجم، بيشترين انرژي را داشته باشد.
بهترین ماده غذایی در این موارد، نانی است که خمیر آن به خوبی تخمیر شده باشد. این نان سالم را در آب و مقداری شیره خرما یا شیر و کمی شیره خرما بخیسانید تا نرم شود. با شروع غذای کمکی توصیه می‌شود که گه‌گاه آب نیز به کودک داده شود، به خصوص اگر این امر مقارن با فصل گرما باشد.
اما به عنوان یک مهم به این نکته توجه داشته باشید، که در دادن غذا و آب در این زمان نباید افراط کرد زیرا با توجه به هضم ضعیف در شیرخوار این امر می‌تواند موجب بروز سوء‌هضم شود که از علایم آن نفخ شکم است همچنین رنگ شیرخوار به سفیدی می‌‌رود.
در آخر به طرز تهیه سرلاک خانگی سالم و مقوی جهت رشد، تقویت بدن و استحکام استخوان بندی کودکان اشاره می‌کنیم:
سبوس گندم: 5 قاشق غذاخوری
جوانه گندم خشک شد: 10 قاشق غذاخوری
مغز بادام: 20 عدد
مغز فندق: 5 عدد
مغز پسته: 10 عدد
نشاسته ذرت: 5 قاشق غذاخوری
نصف نان سنگک سنتی برشته شده و خشک شده
همه موارد اشاره شده را پودر کنید، و در هر وعده غذایی دو قاشق غذاخوری از پودر آماده شده را با مقداری شیر بپزید تا قوام بیاید. در انتها مقداری شیره خرما به سرلاک اضاف کنید.
اگر شکم دلبندتان با این سرلاک به راحتی کار نکرد، می‌توانید از مقداری پودر توت خشک و یا به جای شیره خرما از شیره توت استفاده کنید.