بازنشستگی

معصومه تاوان

آقای تقوی و آقای مولایی هر دو بازنشته بودند. همدیگر را توی پارک پیدا کردند وقتی که بی‌حوصله مهره‌های شطرنج را جابجا می‌کردند. اولش خوب بود هر روز به امید مغلوب کردن دیگری بیدار و راهی پارک می‌شدند ولی بعد آرام آرام این کار هم حوصله‌شان را سر برد. شد مثل دیگر کارهای تکراری و کلافه‌‌کننده. از این کارهای کلافه‌کننده که هر روز بعد از بازنشستگیشان انجام می‌دادند، خرید نان و گوشت و برنج، مرتب کردن باغچه، تعمیر خرابی‌های خانه و... ولی همه خیلی زود رنگ و لعاب خود را از دست می‌داد و تکرای می‌شد.

خیلی وقت بود که دنبال سرگرمی تازه‌ای می‌گشتند، چیزی که حالشان را سر جایش بیاورد. چند وقتی بود که دیگر هیچ کدامشان از اداره و کارمندها و همکاران هم حرفی نمی‌زدند. هر دو از همه چیز هم باخبر بودند. از این‌که میز کارشان کدام سمت اتاق است، طبقه‌های ساختمان، ساعت‌‌های استراحت. آقای تقوی کارمند اداره آمار بود و آقای مولایی کارمند اداره برق. هر دویشان قبل از این‌که بازنشسته شوند کلی رؤیا برای خودشان بافته بودند که بعد از بازنشستگی به آن‌ها برسند اما رؤیاهایشان خیلی زود رنگ و بویشان را از دست دادند و شدند کارهای کسالت‌آور و دردناکی که پایانی برای آن‌ها نبود و هر روز هم دردناک‌تر می‌شدند.

همسر آقای تقوی خیلی دل خوشی از خانه ماندن شوهر نداشت. زن بیچاره نمی‌توانست یک دل سیر با تلفن صحبت کند یا جاروبرقی بکشد تا می‌خواست کاری انجام بدهد داد و قال شوهرش بالا می‌رفت و گلایه و غرغرهایش شروع می‌شد و بعد هم دعوا و قهر و دلخوری.

همسر آقای مولایی هم مدام شوهرش را می‌فرستاد پی نخود سیاه و کارهای مختلف. می‌خواست به هر بهانه‌ای شوهرش را از خانه بیرون کند تا کمتر در هر کاری دخالت کند و نظر بدهد. در طریقه سبزی خورد کردن،‌ غذا درست کردن و مهمانی دادن. زن آقای مولایی حتی در خانه اقوام هم از دخالت‌های شوهرش راحت نبود برای همه چیز ایده‌ای داشت تا صاحب خانه را کلافه و درمانده کند.

و همین شد که آقای مولایی و آقای تقوی به فکر راهی افتادند تا بیکاریشان را پر کند و سرگرم بشوند. آقای تقوی که کمی ‌شوخ و شنگ‌تر از مولایی بود گفت:

ـ بیا زنگ در خونه‌ها رو بزنیم و فرار کنیم؟

مولایی با تعجب اخم‌هاش را توی هم کشید:

ـ بابا دست بردار، مزاحمت برای مردم درست کنی که چی بشه؟

ـ اصلا مگه تو خودت نگفتی بچه که بودی این کار رو می‌کردی و دلت تنگ شده که یک‌بار دیگه برگردی به اون روزا.

ـ اون موقع بچه بودیم الان بزرگ شدیم جون دویدن نداریم که!

ـ ای بابا مگه می‌خوای چیکار کنی؟ یکم می‌دوی و پشت دیوار و ماشینا قایم می‌شی همین.

حرف‌های تقوی، مولایی را وسوسه کرد. خیلی وقت بود که از این کارهای هیجان‌انگیز انجام نداده بود و دلش لک زده بود برای کمی شوخی و شادی. بعد از کمی مکث پشنهاد او را قبول کرد.

ـ باشه، ولی فقط زنگ خونه‌هایی رو که آیفون معمولی دارند رو می‌زنیم خوب نیست قیافه ما رو ببینن، ما مثلا الگو هستیم برای کوچیکترا.

و قرار از فردا شروع شد. سر یک ساعت مشخص سر یک کوچه. آقای تقوی سر از پا نمی‌شناخت ولی آقای مولایی کمی‌ ترسیده بود.

ـ برو دیگه، برو زنگ بزن و فرار کن.

ـ من برم؟! تقوی اگه بگیرن منو چی؟

ـ ای بابا اصلا خودم رفتم.

چند باری که آقای تقوی این کار را انجام داد، مولایی هم دل و جرأت پیدا کرد و هر دو با هم تا غروب سرشان گرم بود. زنگ درها را می‌زدند و پشت ماشین‌ها و دیوارها قایم می‌شدند. صدای بله بله و کیه کیه‌هایی توی کوچه‌ها راه ‌افتاده بود. بیچاره بعضی‌ها هم از ترس این‌که دزد باشد می‌آمدند و جلوی در سرک می‌کشیدند. تقوی و مولایی هم ذوق می‌کردند و از خنده ریسه می‌رفتند.

همسر آقای مولایی وقتی می‌دید که شوهرش از بیرون نیامده، سر شب می‌خوابد حسابی راضی بود چون کمتر توی‌ کارها دخالت می‌کرد. همسر آقای تقوی هم فکر می‌کرد از این بهتر نمی‌شود چون شوهرش آن‌قدر خسته می‌شد که صدای توپ هم نمی‌توانست بیدارش کند چه برسد به جاروبرقی و چرخ‌گوشت و صحبت کردن با تلفن.

کار هر روزشان شده بود. هر روز یک منطقه را انتخاب می‌کردند و زنگ می‌زدند و در می‌رفتند. هنوز ساختمان‌ها زیادی بودند که آیفون تصویری نداشتند و این باعث خوشحالی دو دوست می‌شد. اما بخت همیشه با آدم یار نیست. یک روز همان‌طور که آقای تقوی پشت ماشین ایستاده بود و کشیک می‌کشید مولایی رفت و زنگ خانه‌ای را زد و فرار کرد. صدای بله بله زنی از پشت آیفون کوچه را پر کرده بود.

ـ زنک حالا دست بردار هم نیست.

ـ آره بابا بعضی‌ها این‌طوری پیله‌ان، دیگه این‌قدر بله بله می‌گه تا یکی مجبور شه جوابشو بده.

ـ از دست این زنا، همه‌شون یک طورن.

ـ آقایون این‌جا کاری دارید؟

صدا بم بود و قلمبه. رنگ از روی آقای مولایی پرید و با وحشت سرش را برگرداند و عقب را نگاه کرد. مرد جوان چهار شانه‌ای با هیکل ورزشی پشت سرشان ایستاده بود با لگد به تقوی زد. هر دو ایستادند...

***

کلانتری شلوغ بود. آدم‌ها توی راهروها را پر کرده بودند. تقوی و مولایی با سرِ افکنده نشسته بودند مقابل پلیس. زن آقای تقوی و آقای مولایی هم آمده بودند. دو زن بیچاره نمی‌دانستن که باید چه جوابی بدهند اصلا حرفی برای گفتن نداشتند. فقط مات تصویر مردهایشان شده و گیج و منگ بودند. آن‌ها فقط می‌دانستند که شوهرانشان زنگ درها را می‌زنند و فرار می‌کنند.

ـ پدر من، از شما سنی گذشته، دیگه برای این کارا خیلی پیر شدید.

آقای تقوی می‌ترسید به چشم‌های زنش نگاه کند. زنش وقتی عصبانی می‌شد پلک پایینش تند تند می‌زد و حالا هر دو پلک پایین چشم‌های زنش تکان می‌خوردند و با هم می‌زدند. زن آقای مولایی هم پنجه پاهایش را محکم به زمین می‌کوبید.

ـ مادر این آقا مریض احوال هستند، شما با این کارتون ایشون رو ترسوندین.

هر دو سر به زیر فقط گوش می‌دادند حتی شرمنده بودند از این‌که بگویند اشتباه کردیم. فقط زمین را نگاه می‌کردند. چند ساعتی آن‌جا بودند و بعد زیر تعهد نامه‌ای را امضا کردند و رفتند خانه.

از آن روز به بعد دیگر زن‌ها بیشتر مراقب شوهرهایشان بودند. ترجیح می‌دادند در خانه بمانند و غر بزنند و دخالت کنند تا آبروریزی راه بیاندازند و خجالت‌زده‌شان کنند. همسر آقای تقوی هیچ‌وقت در عمرش تا این اندازه شرمنده نشده بود و همسر آقای مولایی هم که تا غش و ضعف و بیمارستان رفت و برگشت. اما صبر هر کس هم اندازه‌ای دارد. از بعد آن روز اخلاق مردها بدتر شد. بیشتر توی کارها دخالت می‌کردند و نظر می‌دادند. زن‌ها که حالا با هم حسابی رفیق شده بودند، تصمیم گرفتند اجازه دهند مردها حداقل دو سه ساعتی را در بیرون از خانه سر کنند تا آن‌ها هم با خیال راحت به کارهایشان برسند و یک نفس راحت بکشند. به شرطی که دیگر از این کارها نکنند.

***

این‌بار مولایی بود که ایده داد. این هم برای خودش کاری بود و به مراتب از قبلی کم دردسرتر نشان می‌داد.

ـ تعقیب آدم‌ها.

ـ یعنی چی راه بیفتیم دنبالشون ببینیم کجا می‌رن؟ که چی بشه؟

ـ آره دیگه مثلا این گداها اینایی که آشغال جمع می‌کنن. برای تو جالب نیست که بدونی خونشون کجاست؟ چیکار می‌کنن؟ اصلا راسته که می‌گن خیلی‌هاشون پولدارن؟

ـ آقای تقوی چند دقیقه‌ای را در فکر فرو رفت و بعد گفت:

ـ باشه، ولی خانما رو چکار کنیم؟

ـ می‌گیم می‌ریم باشگاه. باور می‌کنن قبض نشون می‌دیم. تازه خوشحالم می‌شن،‌ از شرمون راحت می‌شن. زن من که از خداشه.

***

کارشان را با تعقیب یک رفتگر شهرداری شروع کردند. مرد بیچاره جارو به دست می‌آمد و جارو به دست هم غروب نشده می‌رفت خانه. تنها بی‌قانونی که می‌کرد این بود که فقط بعضی وقت‌ها آشغال‌ها را جارو می‌زد توی جوب‌ تا آب ببرد. حال و حوصله سر و کله زدن با مرد بیچاره را نداشتند. یعنی کاری به این کارها نداشتند فقط آدم‌ها را تعقیب می‌کردند همین. بعد کارشان رسید به یک گدا. کوچه به کوچه با گدا می‌رفتند. زیر نظرش می‌گرفتند و خوب نگاهش می‌کردند. سرشان حسابی گرم شده بود،‌ ایده مولایی بهتر بود حسابی سر از کار مردم درمی‌آوردند و رازهایشان را کشف می‌کردند و همین خودش لذت‌بخش بود. گدا کوچه به کوچه می‌رفت، دست جلوی همه جور آدمی دراز می‌کرد و پول‌هایش را می‌ریخت توی کیسه برنجی و راهش را می‌کشید و می‌رفت.

گدا خانه‌اش در یکی از مناطق بالای شهر بود. گدایی‌اش را که می‌کرد و کارش تمام می‌شد می‌رفت کنار و گوشه‌ای و لباس‌هایش را عوض می‌کرد و با لباس‌هایی تر و تمیز راهش را می‌کشید سمت خانه.

کار هر روز تقوی و مولایی شده بود تعقیب این آدم‌، برایشان جالب بود، بفهمند چقدر دارایی دارد. کمی بیشتر سر از کارش درآورده و فهمیده بودند که حسابی برای خودش کسی است و مردم را فریب می‌دهد. اما...

ـ چیه هر روز هر روز راه می‌افتین دنبالم، پلیسین؟

رنگ از روی هر دویشان پرید. فکر این‌که دوباره روی آن صندلی‌ها زیر نگاه‌های پلیس بخواهند جواب پس دهند زبانشان را بند آورده بود و ترسناک‌تر از همه زن‌ها بودند، این‌بار حتما کار به جاهای باریک می‌کشید. به تته پته افتاده بودند نمی‌خواستند چیزی بگویند.

ـ گفتم چکاره‌این؟ همین الان جواب می‌دید یا...

چند پسر جوان با قیافه‌های عجیب پشت سرشان ظاهر شدند. مشت‌هایشان را به هم می‌کوبیدند و پوزخند می‌زدند.

ـ زبون ندارید؟ می‌دونم کی شماها رو فرستاده از بچه‌های بهرامید مگه نه؟

و رو به جوان‌ها گفت:

ـ کله فندقی نکرده لااقل دو تا آدم درست و حسابی رو هم بفرسته، اینا رو که تا فوت کنی مردن.

ـ می‌خواد قوروقو از شما بگیره جاسم خان.

‌ـ غلط کرده مرتیکه تریاکی،‌ اونم با کی؟ اینا؟!

و با سر اشاره‌ای به جوان‌ها کرد و آن‌ها هم مشت‌کوبان جلو آمدند.

***

استخوان دست آقای مولایی از دو جا ترک برداشته بود. سر تقوی هم شکسته و انگشت شستش در رفته بود. زن‌ها این‌بار کاری ار دستشان برنمی‌آمد به جز گریه‌ و زاری کردن. چند ماهی طول کشید تا تقوی و مولایی بهتر شدند و دوباره توانستند روی پا بایستند. زن‌های بیچاره از ترس این‌که مبادا بعد از بهتر شدن فکر بکر دیگری به سرشان بزند چشم از آن‌ها برنمی‌داشتند اما این‌طور نمی‌شد هر دو مرد توی خانه داشتند دیوانه می‌شدند. خانه برای آن‌ها غیرقابل تحمل بود. این فکر را این‌‌بار همسر آقای تقوی بود که مطرح کرد.

ـ یک باغچه بیرون شهر.

مولایی تعجب کرد ولی تقوی زد زیر خنده. عاشق باغبانی بود. توی باغچه‌ای که در بالکن درست کرده بود، سبزی‌هایی پرورش می‌داد که حرف نداشت. محال بود کسی از آن‌ها بخورد و مشتری نشود. چند باری هم قارچ پرورش داده بود، آن‌ها هم بدک نشده بودند. پدر و پدربزرگش باغبان بودند و یکی از افتخاراتش این بود که پدرش چند باری به عنوان باغبان نمونه انتخاب شده بود. مولایی ولی زیاد از باغبانی سر درنمی‌آورد نه از هرس شاخ و برگ‌ها سررشته‌ای داشت نه از بذر و سبزیجات شناختی، اما بنایی بلد بود می‌توانست باغچه درست کند برای باغشان آلاچیق بسازد و دیوار بکشد. این بهترین ایده و فکر بود. پول بازنشستگیشان را هنوز داشتند، دلشان نیامده بود که به آن پول دست بزنند و خرج اتینا بکنند. از فردا افتادند دنبال کار، حسابی عزمشان را جزم کرده بودند و اراده به خرج می‌دادند. باغ‌ها و باغچه‌های زیادی را دیدند خیلی‌هایشان را پسندیدند و از خیلی‌ها هم عیب گرفتند اما دست آخر باغچه کوچک نقلی را بیرون شهر پیدا کردند. باغچه خانه ویرانه‌‌ای داشت. نوسازی‌اش دست‌های مولایی می‌بوسید. درخت‌ها و کار رسیدگی به آن‌ها هم آب از لب و لوچه‌ تقوی راه انداخت. خیلی طولی نکشید که آن‌جا تبدیل شد به یک بهشت خوش آب و رنگ که سخت می‌شد دل بسته‌اش نشد.