پیشتازی «مأموریت غیرممکن» در گیشه هالیوود و ژانری که سینمای ایران غافل از آن است
مأموریت فراموش شده
احسان سالمی
سال‌هاست ابرقهرمان‌های آمریکایی روی پرده سینما تبدیل به هویت متمایزی برای هالیوود شده‌اند؛ هویتی که از یک رو برای مردم آمریکا مایه مباهات و غرور است و از سوی دیگر صنعتی پرسود را برای سینمای آمریکا به ارمغان آورده است. «مأموریت غیرممکن» در رده پراقبال‌ترین فیلم‌های هالیوود بوده که توانسته است تاکنون 6 اثر جدید در سال‌های مختلف به سینما عرضه کند و تام کروز را در همه این سال‌ها روی پرده قهرمان مردمان بی‌قهرمان جلوه دهد؛ اثری که به جهت مختصات هیجانی، اکشن و سرگرم‌کننده‌اش همواره در گیشه دست پر بوده و صدر باکس‌آفیس هالیوود را از آن خود کرده است. این بار نیز fall out یا همان ششمین قسمت مأموریت غیرممکن یکه‌تاز جدول فروش سینماهای هالیوود شده است و در‌حالی‌که کمدی‌های مبتذل جنسی در گیشه سینمای ما برای مردم خودنمایی می‌کنند و قهرمان‌های دوست‌داشتنی فیلم‌های اکشن ایرانی به دست فراموشی سپرده می‌شوند، تام کروز پرچم سینمای هالیوود را بالا می‌برد!
وقتی اتان هانت از جیمز باند جلو می‌زند
قسمت جدید «مأموریت غیرممکن» به اذعان منتقدان و البته به اعتبار گیشه خوب و فروش بالایی که تا به این‌جا داشته، یکی از موفق‌ترین آثار این مجموعه است. این فیلم بازگشتی دوباره برای کروز است که با فیلم‌های اخیرش از جمله «مومیایی» و «جک ریچر: هرگز برنگرد» موفقیت چندانی کسب نکرده بود. کمپانی پارامونت با اکران «مأموریت غیرممکن ـ فال‌آوت» فروشی 5/61 میلیون دلاری را در 3 روز نخست نمایش این فیلم در آمریکا ثبت کرد. این فیلم با نمایش در ۴۳۸۶ سالن سینما موفق شد بهترین افتتاحیه این مجموعه را به دست آورد، البته پرفروش‌ترین قسمت این مجموعه «مأموریت غیرممکن: پروتکل روح» بود که 7/694 میلیون دلار در سراسر دنیا فروش کرد. این مجموعه تاکنون در مجموع ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار در جهان فروخته است که از جمله پول‌سازترین آثار سینمای جهان به شمار می‌رود، البته «مأموریت غیرممکن» در کنار موفقیت در گیشه سینماها و جلب نظر مخاطبان عام سینما، توانسته در زمینه جلب نظر مخاطبان خاص سینما یعنی منتقدان نیز موفق ظاهر شود تا در همین بازه زمانی چند هفته‌ای پس از آغاز اکران این فیلم، انبوهی از نقدهای مثبت در ارتباط با آن منتشر شود. منتقد مجله «اینترتینمنت ویکلی» نوشت که این فیلم ثابت می‌کند این مجموعه فیلم درست مثل ستاره‌اش اتان هانت (با بازی تام کروز) که به نظر می‌رسد هرگز پیر نمی‌شود، هیچ‌وقت قدیمی نمی‌شود. او همچنین با تعریف از خط داستانی فیلم گفت: «از نظر روایت جاه‌طلبانه فیلم، به اندازه بدلکاری‌های جذاب کروز، هوشمندانه است. الان وقتش شده حداقل این مکالمه را آغاز کنیم که فیلم‌های «مأموریت غیرممکن» توانسته‌اند از فیلم‌های جیمز باند جلو بزنند.» دیگر مجله‌ها مثل فوربس هم این فیلم را به عنوان تزئین روی کیکی توصیف کردند که شاید بتوان آن را بهترین مجموعه فیلم‌های اکشن در تاریخ مدرن سینما خواند.(...)
چرا «مأموریت غیرممکن» مأموریت غیرممکن شد؟
گذشته از موفقیت‌های پرشمار این مجموعه فیلم در گیشه به نظر می‌رسد آنچه باعث شده مجموعه فیلم‌های «مأموریت غیرممکن» همواره مورد توجه مخاطبان و منتقدان قرار بگیرد، وجود برخی از ویژگی‌ها در این مجموعه است. بدون شک نخستین و بارزترین این عوامل را باید حضور تام کروز در قامت قهرمان اصلی قصه این اثر دانست؛ بازیگری سرشناس و محبوب که به خوبی توانست از عهده ایفای نقش یک مأمور مخفی که انجام عملیات‌های ویژه و مهم به او سپرده می‌شود، برآید. جالب آن‌که کروز در بسیاری از صحنه‌های سخت این فیلم‌ها بدون استفاده از بدل و با استفاده از توانایی‌ها بالای بدنی خود حضور پیدا کرده است. در کنار این موضوع، نوع روایت قصه اثر که مبتنی بر تعلیق‌های پی در پی و استفاده بالا از عنصر کشمکش در دل قصه است، بر جذاب‌تر شدن قصه این مجموعه افزوده است؛ قصه‌هایی که با هر بار پیشرفت تکنولوژی در حوزه جلوه‌های ویژه کامپیوتری، به چشم مخاطبان خوش‌رنگ و لعاب‌تر و البته واقعی‌تر می‌آمدند. علاوه بر این از تأثیر موسیقی منحصر به فرد این مجموعه نیز نباید غافل شد. موسیقی جذابی که متناسب با فضای پرحادثه این مجموعه فیلم ساخته شده و ملودی آن بارها الهام‌بخش موسیقی سایر آثار سینمایی و انیمیشن بوده است.
زینال بندری‌های فراموش شده سینمای ایران!
اما شاید بد نباشد حالا که از موفقیت‌های مجموعه فیلم‌هایی همچون «مأموریت غیرممکن» یاد کردیم، نگاهی هم به این موضوع بیندازیم که چرا سینمای ایران در این سال‌ها در زمینه ساخت فیلم‌هایی در ژانر اکشن و جاسوسی ضعیف شده است؟ چرا در شرایطی که همواره از بین چند فیلم پرفروش سال در سینمای جهان حداقل یک یا 2 مورد به فیلم‌های ژانر اکشن اختصاص دارد، ولی این قاعده اصولا در سینمای ایران صدق نمی‌کند؟ شاید بهانه بخش عمده‌ای از سینماگران ایرانی برای عدم ورود به این حوزه، سرمایه بالای لازم برای ساخت این آثار به نسبت فیلم‌های اجتماعی و آپارتمانی باب شده در این سال‌هاست؛ سرمایه‌ای که احتمالا کمتر سرمایه‌گذاری میل و رغبتی برای پرداخت آن دارد. اما به نظر می‌رسد اصلی‌ترین دلیل این اتفاق را باید رویکرد جشنواره‌زده سینمای ایران و توجه خاص این جشنواره‌ها به فیلم‌های اجتماعی دانست. رویکردی که از یک سو سینماگران را برای بیشتر دیده شدن، وادار به توجه بیشتر به این ژانر می‌کند و از سوی دیگر بخش عمده سرمایه‌هایی را که وارد سینمای ایران می‌شود (چه بخش دولتی و چه بخش خصوصی) به دلیل سیطره همه‌جانبه این نگاه جشنواره‌زده به شکلی ناخواسته به سمت ساخت فیلم‌های اجتماعی سوق می‌دهد. همه این اتفاقات در شرایطی است که هنوز یکی از پرمخاطب‌ترین آثار تاریخ سینمای ایران فیلم سینمایی «عقاب‌ها» است که اثری در ژانر اکشن به شمار می‌رفت؛ فیلمی با بازی «جمشید هاشم‌پور» که زمانی اسطوره فیلم‌های اکشن ایرانی بود و هنوز هم اغلب مخاطبان این ستاره سینما را با نقش به‌یادماندنی «زینال بندری» در فیلم اکشن «تاراج» به‌خاطر می‌آورند.