دو نیمه ماه
محبوبه هاشمیان
روبرویش نشسته بودند. درست مثل سیبی که از وسط دو نیم شده باشد، یا آینه در داری که یک درش یک طرف صورت و در دیگر طرف دیگر صورت را نشان دهد. راحله با این‌که سرش پایین بود و ورقه‌های امتحانی شاگردانش را تصحیح می‌کرد، درست می‌توانست طرز نشستن و حتی نگاه کردن پسرهایش را حدس بزند. زل زده بودند به گل‌های سرخ قالی و سرهایشان پایین بود. راحله غیر از مادر بودن و غریزه مادری یک امتیاز دیگر هم داشت، 17 سال نه، شاید خیلی بیشتر از سن پسرها حتی قبل از به دنیا آمدنشان بچه‌هایش را می‌شناخت. آخر دوقلوها به پدرشان رفته بودند، به علی. با همان متانت و توداری و کم‌حرفی. همان ظاهر جدی که اگر غریبه‌ای می‌دیدشان باورش نمی‌شد قلبی از جنس شیشه یا بلور یا حتی شکستنی‌تر از آن در سینه دارند. محمد و محسن دو قلو‌های راحله شباهت عجیب و باورنکردنی به پدرشان داشتند، هم در ظاهر و هم در رفتار و اخلاق. این دو سه سالی که به بلوغ رسیده بودند، هر روز بیشتر شبیه پدرشان می‌شدند، این برای هیچ‌کس اندازه راحله قابل فهم نبود. راحله دلش از این شباهت غنج می‌رفت و این شباهت را معجزه می‌دانست. چقدر جای علی در جمع کوچک و جمع و جورشان خالی بود. یک سالی از شهادتش می‌گذشت. بعد از 15 سال قطع نخاعی و معلولیت پارسال درست اواسط پاییز بود که نفس‌های آخرش را توی صورت راحله کشید و تمام کرد. پسرها خانه نبودند. راحله تمام این 15 سال چیزی از پرستاری و مراقبت از علی کم نگذاشته بود، البته همراه پسرها. اصلا خانه را طوری چیده بودند که همه چیز برای علی راحت‌تر و آرامش‌بخش‌تر باشد ولی بزرگ‌ترین آرامش برای علی در آن خانه، بودن راحله و پسرهایش بود. راحله یک ساعتی را با بدن بی‌جان شوهرش و نفس‌هایی که دیگر به سختی هم بالا نمی‌آمد تنها ماند. کنار تختش زانو زد. اول دستان سرد و لزرانش را گذاشت روی چشمان نیمه‌باز شوهرش. بدنش هنوز گرم بود ولی بدن راحله مثل تکه‌ای یخ شده بود که انگاری خون در رگ‌هایش منجمد شده باشد. دستش را گذاشت روی چشمان مهربان و معصوم شوهرش و برای همیشه آن‌ها را بست. بدنش شل شد، بندبند تنش می‌لرزید. سرش را گذاشت روی سینه شوهرش و اشک ریخت. نمی‌خواست جلوی بچه‌ها و نه جلوی هیچ‌کس دیگری گریه کند. اصلا گریه چه معنی دارد! مگر نه این‌که علی به آرزویش رسیده بود، مگر نه این‌که هر عاشقی خواسته معشوق، برایش خواسته خودش است. علی این را چند‌بار از راحله خواسته بود. اصلا یک جورایی ازش قول گرفته بود که نه شیون کند نه بگذارد کسی اشک‌هایش را ببیند و راضی باشد به رضای کسی که همه چیز را مقدر می‌کند. راحله باید به قولی که به علی داده بود، عمل می‌کرد. پس الان که با شوهرش تنها بود، بهترین وقت برای سبک کردن و خالی کردن درد بزرگش به حساب می‌آمد که راحله نمی‌خواست آن را از دست بدهد. هیچ‌وقت هم زیر قولش نزد. هیچ‌کس ناله و اشکش را ندید. مثل آدم‌هایی که یک تکه بزرگ از گوشت بدنشان را کنده باشند و بعد روی آن را نمک بپاشند راحله درد می‌کشید و می‌سوخت، دلش، جگرش، قلبش، ولی دم نمی‌زند. فقط شب‌ها وقتی پسرها خواب بودند قبل از اذان صبح آهسته از جایش بلند می‌شد و می‌رفت روی تختی که علی 15 سال روی آن می‌خوابید و بی‌صدا و آرام اشک می‌ریخت. برایش درد و دل می‌کرد، از پسرها می‌گفت که چقدر سعی می‌کنند جای او ار در خانه پر کنند. برایش از همه چی و همه کس حرف می‌زد، درست مثل وقت‌هایی که علی زنده بود و راحله از همکاران مدرسه تا گرانی گوشت و مرغ حرف می‌زد ولی علی تنها نگاهش می‌کرد. چشمان سیاه و مهربانش همیشه می‌خندید. صدای اذان که بلند می‌شد آهسته بدون این‌که پسرها بیدار شوند اول بلند می‌شد و آب به صورتش می‌زد و وضو می‌گرفت بعد همان‌طور که جانمازش را پهن می‌کرد به طرف قبله ـ به طرف همان تخت علی ـ آرام پسرهایش را بیدار می‌کرد. چقدر جایش خالی بود. چقدر جایش خالی بود تا ببیند پسرها در 16 سالگی دو سال زودتر از وقت طبیعی دیپلمشان را با بهترین نمرات گرفته‌اند و الان روبروی راحله نشسته‌اند تا مادرشان رضایت بدهد یکی از دوقلوها با اجازه او برود برای رفتن به جنگ با داعشی‌های وحشی. برای رفتن و دفاع از حرم. برای رفتن و دفاع از شرف و آبروی مسلمانان. پسرها از راحله می‌خواستند یکی را انتخاب کند. راحله سرش را بلند کرد، عینکش را از روی چشمان عسلی رنگش برداشت گفت:
ـ بالأخره که چی؟ یک حرف را چند‌بار باید تکرار کنم؟! من چرا باید انتخاب کنم؟! اگر رضایت است که به همان خدای علی من راضیم ولی دیگر اذیتم نکنید. خودتان هر چه صلاح می‌دانید همان کار را بکنید. پدرتان هم اگر بود همین را می‌گفت.
علی تنها پسر خانواده بود. پدرش سال‌ها پیش فوت شده بود راحله تنها ولی قانونی و رسمی دوقلوها بود و برای رفتن به جنگ مردهای زیر 18 سال رضایت سرپرست و امضایشان لازم بود. اگر هم نبود محمد و محسن پسرهایی نبودند که بدون رضایت راحله جایی بروند حتی به جنگ! محسن آرام سرش را بلند کرد و گفت:
ـ مادر اگر به ما باشد دلمان این است هر دوتایمان برویم ولی درست نیست شما تنها بمانید. برای همین می‌خواهیم شما یکی از ما را انتخاب کنید.
راحله را انگار به برق وصلش کرده باشند، تمام وجودش لرزید ولی به روی خودش نیاورد و اخم کرد و گفت:
ـ اگر به خاطر من است... من تنها نیستم...
محمد ادامه داد:
ـ نه مادر محسن حرفش را کامل نزد ما نمی‌خواهیم با هم برویم...
راحله ساکت شد. گیج بود. می‌دانست که پسرها راه پدرشان را می‌روند که اگر غیر از این بود برایش عجیب بود ولی این انتخاب برایش سخت بود. محمد چند ثانیه‌ای زودتر از محسن به دنیا آمده بود. از همان بچگی علی به راحله گفته بود:
ـ همین چند ثانیه مهم است. این جوری پسرها معنای بزرگ‌تر، کوچک‌تر را بهتر می‌فهمند.
علی درست می‌گفت. محمد همیشه برادر بزرگ‌تر بود و محسن احترام خاصی به برادر بزرگش می‌گذاشت.
راحله دلش غوغا بود. نگاه کرد به ریش‌های تنک و تازه درآمده پسرهایش. بعد یک سالگی پسرها را دید، تازه راه افتادنشان، تازه حرف زدنشان. یادش آمد محمد اولین کلمه‌ای که گفته بود «بابا» بود. وای هر چه فکر می‌کرد یادش نمی‌آمد، محسن اولین کلمه‌ای که گفته بود چه بود. تمام این‌ها برایش دور بودند خیلی دور. نه 17 سال قبل، انگاری صد سال شاید هم هزار سال از آن روزها برای راحله گذشته بود. پسرها همان‌طور منتظر جواب مادر بودن. گرچه راحله پیش خودش فکر می‌کرد، حرفش را زده ولی پسرها جواب قطعی می‌خواستند. یک کلمه، یک اسم. شاید این‌طوری حس می‌کردند اگر مادر یک اسم را بگوید رضایتش کامل‌تر است. این فکر پسرها بود. از دل راحله خبر نداشتند، شده بود مثل تنور کوره‌پزی و تند تند آتش خالی می‌کردند درون تنور. هر چه می‌گذشت آتش این تنور داغ‌تر و داغ‌تر می‌شد. راحله احساس می‌کرد راه دیگری جز انتخاب یک پسرش ندارد. حس می‌کرد وسط اتوبانی خالی ایستاده و از سمت چپ اتوبوسی و از سمت راست اتوبوسی دیگر با سرعت به سمتش می‌آید و محکم برخورد می‌کند به تنه نحیف و رنجور و دردکشیده‌اش. دلش می‌خواست دست دراز کند و جلوی اتوبوس‌ها را بگیرد ولی دستانش توان حرکت نداشت.
در قابلمه را باز کرد. خورشت قورمه سبزی بار گذاشته بود. غذای مورد علاقه علی و پسرها. هر وقت بوی قورمه می‌پیچید توی خانه راحله بیشتر دلتنگ علی می‌شد. همسایه دیوار به دیوارشان زن پیر و از کارافتاده‌ای بود که راحله عزیز صدایش می‌کرد. او هم دو پسر داشت. البته خیلی بزرگ‌تر از پسرهای راحله. سال‌ها قبل مهاجرت کرده بودند کانادا. شوهر عزیز هم چند سالی می‌شد که به رحمت خدا رفته بود و پیرزن تنها بود و بی‌حوصله. تنها حوصله راحله را داشت که گاه گاهی بشقاب غذایی برایش می‌برد و اگر کاری از دستش برمی‌آمد برای عزیز انجام می‌داد. راحله توی یک بشقاب پلو و توی ظرف گود دیگری قورمه سبزی ریخت و در یخچال را باز کرد و از لای دستمال سفید و تمیزی مقداری سبزی خوردن تازه برداشت و ریخت توی ظرف حصیری قشنگ و کوچک. چادرش را سرش کرد و رفت طرف خانه عزیز. به پسرها گفت:
ـ زود میام، بعد با هم ناهار می‌خوریم.
راحله که رفت پسرها به هم نگاه کردند و سر تکان دادند. محسن گفت:
ـ فایده نداره مادر یک دنده‌تر از این است که حرف ما رو گوش دهد.
بعد محمد گفت:
ـ نه راضی می‌شود، تو صبر داشته باش. اتفاقا مادر عاقل‌تر از آن است که کاری را بدون فکر انجام دهد.
راحله خیلی زود برگشت خانه. یک‌دفعه بدون مقدمه همان‌طور که چادرش را در‌می‌آورد و به رخت آویز، آویزان می‌کرد گفت:
ـ مگر محمد بزرگ‌تر نیست، خب از کی تا حالا برادر کوچک‌تر روی حرف برادر بزرگ‌تر حرف می‌زند؟!
دلش آشوب بود. حتی خودش هم نفهمیده بود چرا و چطور به این نتیجه رسیده! دوقلوها به هم نگاه کردند و به روی هم خندیدند. بعد سه نفری نشستند و غذای دستپخت مادر را خوردند. بشقاب علی همان‌طور خالی بالای سفره بود.
************
یک ماه بعد که سر بریده محمد را گذاشته بودند روی سینه‌اش، توی آن هیاهو و سروصدا، میان شیون و ناله و گریه راحله تنها کسی بود که نه صدایش در می‌آمد و نه اشکش. عمه‌های دوقلوها جیغ می‌کشیدند ولی راحله آرام بود آرام‌تر از قبل. وقتی محمد را برای همیشه درون خاک جا دادند جسم راحله روی زمین بود و روحش زیر انبوهی از خاک راه می‌رفت. بعد نگاهش افتاد به محسن که سرش پایین بود و آرام و بی‌صدا اشک می‌ریخت.
از بهشت زهرا که رسیدند خانه. راحله، محسن تنها پسر زنده مانده‌اش را صدا کرد، بعد ایستاد و آرام زیر گوشش جوری که هیچ‌کس غیر از خودش و محسن این جمله‌ها را نشنود، گفت:
ـ برگه‌های رضایت رفتنت را بیاور تا امضاء کنم.