آموزش رانندگی

مهناز کرمی

پدر سوئیچ را از روی میز غذاخوری بر می‌دارد:

‌‌ـ نرگس، اگه می‌خوای امروز رانندگی یاد بگیری حواستو خوب جمع کن ببین من چی می‌گم. با دقت و بدون استرس، باشه؟ آب دهانم را فرو می‌دهم:

ـ باشه بابا، حواسمو جمع می‌کنم.

پدر رو به مادر می‌کند:

ـ مینا، فلاسک چای و میوه هم بردار که یه گردشی هم کرده باشیم.

مادر چشمی ‌می‌گوید و در آشپزخانه به این طرف و آن طرف می‌دود. نگاه پدر روی صورت عمه که با لب و لوچه آویزان نشسته، خیره می‌ماند:

ـ ملوک پس چرا تو نشستی پا نمی‌شی حاضر شی؟!

عمه پشت چشمی ‌نازک می‌کند:

ـ من کجا بیام، خانم راننده، نرگس خانم داره میاد دیگه؟

پدر رو به عمه می‌کند:

ـ ملوک، مگه تو هم دوست داری رانندگی یاد بگیری؟!

عمه نیشش باز می‌شود:

ـ معلومه که دوست دارم. مطمئن باش انقدرم استعدادم از دخترای امروزی بیشتره که، امروز با‌هام تمرین کنی فردا می‌رم گواهینامه‌ام رو می‌گیرم. ایشاءالله می‌خوام یه ماشین شاستی بلند هم بخرم!

پدر خنده‌ای سر می‌دهد:

ـ شاسی بلند ملوک‌خانم، نه شاستی بلند! حالا تو رانندگی یاد بگیر شاسی بلند پیشکشت!

باز آن‌ها دست به دست هم داده بودند که امروزِ مرا خراب کنند. کم‌کم داشت فشار‌خونم می‌رفت بالا. آخر در این خانه یک‌بار شد ما بخواهیم کاری انجام بدهیم و عمه نازنین ما میلش نکشد و استعدادش را نداشته باشد! آره عمه‌جان استعداد تو از دخترهای امروزی بیشتر است البته نه در رانندگی بلکه در چشم و هم‌چشمی! پدر لبخند می‌زند:

ـ ای بابا، این‌ که دیگه قیافه گرفتن نداره، بعد از نرگس تو پشت فرمون بشین تمرین کنیم، خوبه؟!

باز سگرمه‌های عمه در هم می‌رود:

ـ نه داداش، شما پاشو با زن و بچه‌ات برو! ایشاالله که بهتون خوش بگذره. اصلا من نمی‌خوام رانندگی کنم. پدر متعجبانه به عمه خیره می‌شود:

ـ آخه چرا؟!

عمه تکانی به خود می‌دهد و سرش را نزدیک پدر می‌برد:

ـ داداش‌ جان، تا تو بخوای به نرگس آموزش رانندگی بدی، شب شده، هم خسته می‌شی هم حوصله نداری همش می‌خوای داد و هوار کنی، منم دست و پا مو گم می‌کنم.

عمه می‌گوید و دست به سینه می‌نشیند و نگاهش را از پدر بر می‌گرداند. پدر که کلافه شده، با بی‌حوصلگی رو به عمه می‌کند:

ـ باشه، اول تو پشت فرمون بشین، خوبه؟!

عمه بشمار سه مثل فنر از جایش می‌پرد و به اتاق می‌رود که آماده شود.

به قدری لجم گرفته که احساس می‌کنم در حال خفه شدن هستم. به آشپزخانه می‌روم و با بغض رو به مادر می‌کنم:

ـ مامان خانم، من نه بیرون می‌آم، نه می‌خوام رانندگی یاد بگیرم. به بابا هم بگو تمام تلاشش رو بکنه تا ایشاالله عمه خانوم گواهینامه پایه یکش رو بگیره!

مادر‌هاج و واج مرا نگاه می‌کرد:

ـ باز چی شده نرگس؟!

پا زمین می‌کوبم:

ـ از من می‌پرسی؟! برو از شوهر و خواهر‌شوهر عزیزت بپرس که واسه خودشون می‌برن و می‌دوزن. مگه قرار نبود بابا امروز به من تمرین رانندگی بده،‌ ها؟!

مادر که تازه متوجه قضیه شده، با لبخند رو به من می‌کند:

ـ ای بابا، من فکر کردم چی شده! تو که بچه نیستی نرگس این‌ کارا رو می‌کنی. به حال تو چه فرقی می‌کنه اول عمه‌ات بشینه یا تو؟‌!

چشمان نمدارم را به مادر می‌دوزم:

ـ با این دست فرمون خواهر‌شوهرت اگه زنده موندیم نوبت به منم می‌رسد‌!

مادر رو ترش می‌کند:

ـ وا، چرا نفوس بد می‌زنی دختر. اصلا خوشتون میاد واسه هر چی یه جنگ اعصاب راه بندازین. ملوکم با این سن و سالش مثل بچه‌ها می‌مونه.

بالأخره مادر مرا قانع می‌کند. فقط در عجب این بودم که انگار جای منو عمه با هم عوض شده بود‌! آن‌قدر که اطرافیان از من انتظار داشتند از عمه نداشتند‌!

عمه آماده با ژست ایستاده بود تا هر چه زودتر هنرش را به نمایش بگذارد! کلاه بزرگ لبه‌دار و عینک دودی حتما پیش خود فکر می‌کرد داخل پیست رالی با سرعت 200 کیلومتر در حال رانندگی است و تماشاچیان برایش سوت و دست می‌زنند و می‌گویند، یه دونه باشی ملوک! یک وقت‌هایی چقدر از عمه لجم می‌گرفت. کاری نمانده بود که با من در آن رقابت نکند، همیشه هم این من بودم که مجبور می‌شدم کوتاه بیایم! بالأخره به سمت خارج از شهر حرکت می‌کنیم. قرار بود به منطقه خلوتی برویم که پدر با خیال راحت با ما تمرین کند. مادر سرش را به عقب بر می‌گرداند.

ـ ببینم ملوک‌خانم، خود تو آماده رانندگی کردی یا نه؟!

نه بابا! عمه جانم هنوز گواهینامه نگرفته چه خانم شده بود! مطمئن بودم اگر پدر جای پدال‌ها را از عمه می‌پرسید او هاج و واج می‌ماند:

عمه عینک دودی‌اش را روی بینی پهنش جابجا می‌کند:

ـ معلومه که آمادگیشو دارم مینا‌خانم، اون‌وقته که علی تازه می‌فهمه رانندگی یعنی چه! بعدم مینا‌خانم برو واسه زری خواهر شوهرت تعریف کن که انقدر پُزِ رانندگی کردن عروس افاده‌ایشو به من نده!

بله! اگر عمه هم نمی‌گفت، می‌دانستیم رانندگی عمه با بقیه فرق دارد؟ فقط منتظر بودم پشت فرمان بنشیند و استعداد نهفته‌اش را رو کند، آن‌وقت قیافه پدر دیدنی بود! بالأخره پدر اتومبیل را گوشه خلوتی پارک می‌کند:

ـ خب مینا خانم شما برو پیش نرگس بشین، ملوک هم بیاد جلو تا شروع کنیم!

عمه از اتومبیل پیاده می‌شود و خرامان خرامان خودش را به صندلی جلو می‌رساند. اما در کنار من می‌نشیند و صلوات‌هایش شروع می‌شود. می‌دانستم به غیر از صلوات باید فاتحه هم بخواند، آن هم برای هر چهار نفرمان!

پدر رو به عمه می‌کند:

ـ خب ملوک با دقت گوش کن ببین چی می‌گم.

پایین پاتو نگاه کن، سه تا پدال می‌بینی. اولی از سمت راست گاز، وسطی ترمز و سمت چپی کلاچ اینم که بغل دستته، دنده‌اس. پدر برای عمه توضیح می‌داد و عمه هم در آینه عینکش را روی صورتش تنظیم می‌کرد! هنوز صحبت‌های پدر تمام نشده، عمه سرش را به عقب بر می‌گرداند:

ـ نرگس‌جون تا راه نیفتادیم پاشو از بیرون یه عکس از من پشت فرمون بگیر، بدو دختر خوب، می‌خوام بذارم تو پروفایل گوشیم. ای وای چه کِیفی داره.

لیلا زن محسن ببینه حسابی حالش گرفته می‌شه!

زری هم که دیگه معلومه، پس می‌اُفته!

عمه همچنان می‌گفت و دلش غَنج می‌رفت! او حتی از تصور این کارها هم سر ذوق آمده بود. عجب دنیایی داشت این عمه!

پدر در اتومبیل را باز می‌کند و پیاده می‌شود:

ـ ملوک بیا پایین، این‌جوری نمی‌شه. الان دو ساعت دارم توضیح می‌دم دهنم کف جمع شده، تازه تو داری می‌گی عکس بگیرم دل دیگرانو بسوزونم. آخه این چه اخلاقیه تو داری. اگه به جای این همه چشم و هم‌چشمی ‌دل به کار می‌دادی تا حالا یه چیزی شده بودی! عمه بغض می‌کند:

ـ خیلی خوب علی، حرص منو در نیار بیا بشین تو ماشین! باشه دیگه هیچی نمی‌گم.

پدر استغفرالهی می‌گوید و سوار اتومبیل می‌شود. عمه دو دستی فرمان را چسبیده و به جلو خیره شده بود!

پدر نگاهش را خیره عمه می‌کند:

ـ خب ملوک اگه بخوای همین‌جوری فرمون رو دو دستی بچسبی که تا شبم ماشین خود به خود راه نمی‌افته!

پدر برای اطمینان، قبل از حرکت از عمه می‌پرسد:

ـ خب ملوک‌خانم، پدال ترمز کدومه؟!

عمه سرش را پایین می‌اندازد و به پدال‌ها خیره می‌شود.

ـ خوب سمت چپیه‌اس دیگه!

پدر با دست روی پیشانی‌اش می‌کوبد:

ـ ای وای ملوک، این‌جوری می‌خوای رانندگی کنی؟ هنوز حرکت نکرده که جای همه چی یادت رفت! عمه مِن مِن‌کنان رو به پدر می‌کند:

ـ می‌شه انقدر هولم نکنی داداش؟! تو هم که همش دنبال ایراد گرفتن از منی! ماشینو که راه بندازی بقیه اش حله!

عجب! چه اعتماد به نفس بالایی داشت عمه! من به جای او از ترس اشک در چشمانم جمع شده بود.

عمه سوئیچ را می‌چرخاند و هنوز اتومبیل روشن نشده با تکان محکمی خاموش می‌شود.

پدر در حال جویدن سبیل‌هایش به عمه خیره می‌شود:

ـ ملوک، من گفتم ماشین باید خلاص باشه، بعد روشنش کنی، درسته؟! عوض این‌که با کارات بخوای چشم دیگران رو در بیاری یه کم تو کارت تمرکز داشته باش!

عمه که هول کرده تند تند سرش را تکان می‌دهد:

ـ اَ اَ، علی انقدر غز نزن، خوب هول کردم دیگه!

به من چه که دیگران نمی‌تونن پیشرفتم رو ببینن!

مادر که نفسش را در سینه حبس کرده بود، روی پایش می‌کوبد و آرام در گوشم زمزمه می‌کند:

ـ نذر کردم صحیح و سالم برگردیم خونه، برای تمام محله شیرینی پخش کنم. الانه که قلبم از کار بیفته.

نیشم باز می‌شود:

ـ وا، نگو مامان. مگه خودت نمی‌گفتی اول خواهر‌شوهر عزیزت پشت فرمون بشینه، به این زودی یادت رفت؟

مادر چشم غره‌ای می‌رود و آرام نیشگونی از بازویم می‌گیرد:

ـ باشه نرگس، تو هم که فقط تیکه بنداز. واسه تو هم باشه بعدا!

ای بابا! چه شانسی داشتم من. مثل این‌که باعث تمام این تشنجات من بودم! مادر دلش از عمه پر بود و آن‌وقت مرا تهدید می‌کرد.

با گوشزدهای پدر، عمه اتومبیل را روشن می‌کند و به صورت مارپیچ در جاده حرکت می‌کند. پدر دستش روی فرمان بود و سعی می‌کرد اتومبیل را هدایت کند. عمه با دو دستش فرمان را محکم چسبیده و به جلو خیره شده بود! پدر رو به عمه می‌کند:

ـ ملوک فرمان رو بپیچ سمت چپ، واقعا چشمت ماشین به اون بزرگی رو که پارک کرده نمی‌بینه؟! ملوک با توأم، ملوک اصلا ترمز کن، ترمز...

عمه که شوکه شده پایش را با تمام قدرت روی گاز می‌گذارد و فشار می‌دهد. اتومبیل از جا کنده می‌شود و با سرعت در جاده پیش می‌رود. تنها شانسی که آوردیم پدر به موقع فرمان را می‌پیچاند و ما با اتومبیل کنار جاده برخورد نمی‌کنیم. مادر به صندلی عقب چسبیده بود و بلند بلند دعا می‌خواند و از خدا کمک می‌خواست. من هم که از ترس چشمانم از حدقه بیرون زده بود. چه آرزوهای طول و دراز و قشنگی داشتم. همه را بر باد رفته می‌دیدم.

خدا ما را بیامرزد و قرین رحمت کند! پدر که عصبی شده بود فقط داد می‌کشید:

ـ ملوک، مگه دیوونه شدی، ترمز اون پدال وسطی‌اس پاتو از روی گاز بردار تا به کشتن ندادیمون.

عمه مثل یک تکه چوب خشک به فرمان چسبیده بود و با صحبت‌های پدر، سرش را پایین می‌برد تا پدال ترمز را ببیند! پدر فریاد می‌کشد:

ـ ملوک دیوونه، سر تو بیار بالا جلوتو نگاه کن، چرا انقدر گیج‌بازی در میاری، پاتو از رو گاز بی‌صاحاب بردار... ملوک مگه از ماشین نیاییم پایین...

مادر از ترس بی‌حال روی صندلی ولو شده بود و مانند ماهی لب‌هایش را باز و بسته می‌کرد. شانس آوردیم جاده خلوت و بدون تردد بود، وگرنه معلوم نبود با این رانندگی حرفه‌ایه عمه چند کشته و زخمی به جا می‌گذاشتیم! بالأخر عمه پیام به مغزش می‌رسد و پایش را از روی گاز بر می‌دارد. سرعت اتومبیل کم می‌شود. به هر مشقتی که بود پدر اتومبیل را نگه می‌دارد. صورت پدر خیس از عرق شده و مانند لبو سرخ شده بود. با توقف اتومبیل عمه قبل از این‌که پدر او را از پشت فرمان بیرون بیاندازد به سرعت از اتومبیل خارج می‌شود. قیافه عمه شبیه روح سرگردان شده بود و رنگ به صورت نداشت. مادر هم که کنار دستم تقریبا غش کرده بود و قدرت حرکت نداشت. چند دقیقه که می‌گذرد، کم‌کم حالمان جا می‌آید. پدر نای حرف زدن نداشت. عمه در عقب اتومبیل را باز می‌کند. مادر خودش را از روی صندلی به بیرون سُر می‌دهد. عمه کنار دستم می‌نشیند. عینک دودی‌اش را از روی چشمش بر‌می‌دارم. چشمانش مانند کاسه خون شده. احساس می‌کردم سکته کرده که بی‌حرکت نشسته و به افق خیره شده بود!

پدر پشت فرمان ولو می‌شود و مادر در صندلی جلو کنار پدر می‌نشیند. می‌دانستم الان زمان مناسبی برای یادآوری تمرین رانندگیم نیست! چون بی‌شک چنان تلافی شیرین‌کاری عمه را هم سر من در می‌آورد که برای تمام عمر آویزه گوشم می‌شد! پدر بدون کلامی‌اتومبیل را روشن می‌کند و حرکت می‌کنیم.

کمی‌که می‌رویم، عمه حالش جا می‌آید و چشم غره‌ای به من می‌رود و آرام زمزمه می‌کند:

ـ ورپریده، تو اگر تمرین رانندگی کوفتی رو وسط نمی‌کشیدی این‌جوری نمی‌شد!

ناخودآگاه خنده‌ام می‌گیرد:

ـ عمه به من چه. از اول هم قرار نبود شما رانندگی کنی خودت خواستی.

عمه لبش را با دندان می‌گزد:

ـ بلبل‌زبونی نکن نرگس وگرنه همچین ادبت می‌کنم که آویزه گوشت شه! تو فکر کردی اگه جای من پشت فرمون بودی بهتر از من رانندگی می‌کردی دختره چشم سفید؟!

خداروشکر می‌کنم که باز تمام کاسه و کوزه‌ها سرِ من شکست وگرنه فکرم هزار جا می‌رفت!