فوتسال زنان و تماشاگرنماهای زن فوتبال
بدون نیاز به ریش و سبیل!
نیلوفر حاج‌قاضی
هفته گذشته خبری در صدر اخبار ورزشی کشور قرار گرفت؛ تیم ملی فوتسال زنان ایران با پیروزی پنج بر دو بر ژاپن، به قهرمانی آسیا رسید. تیم ملی فوتسال بانوان کشور که برای دومین بار متوالی روانه فینال رقابت‌های قهرمانی قاره آسیا شده بود، توانست بار دیگر به قهرمانی برسد. پیش‌تر و در سال 2015 نیز که نخستین دوره این مسابقات در مالزی برگزار می‌شد، تیم ملی فوتسال زنان کشورمان توانسته بود به همراه ژاپن، به دیدار نهایی راه یافته، در فینال با شکست حریفش، بر بالاترین جایگاه فوتسال زنان آسیا بایستد. تلاش بانوان برای رسیدن به جایگاه قهرمانی حقیقتی است که در کنارش می‌توان موضوعات دیگری را در ارتباط با مسائل زنان به خصوص در حوزه ورزش، که طی سال‌های اخیر به کرات توسط اغیار مورد سوء‌استفاده قرار گرفته و توسط برخی ایرانی نماها موج‌سواری می‌شود مورد نظر قرار داد.
ریش‌هایی با جنس مرغوب
گسترش شبکه‌های اجتماعی زمینه‌ای را فراهم آورده تا پیش پا افتاده‌ترین خبرها هم جنجالی شوند. چند وقت پیش بود که عکس حضور دختری با گریم مردانه در استادیوم آزادی دست به دست شد و موج جدیدی از واکنش‌ها و نظرات شتاب‌زده‌ای را در ارتباط با ضرورت حضور یا عدم حضور زنان در ورزشگاه‌ها به خصوص برای تماشای فوتبال، به همراه داشت. داستان از این قرار بود که در ورزشگاه آزادی وقتی‌که پرسپولیس و تراکتورسازی در مسابقه‌ای حساس روبه‌روی هم قرار گرفته بودند یک تماشاگر خانم خودش را به سکوهای ورزشگاه آزادی رساند. این هوادار در شرایطی که کلاه بر سر داشت و یک پرچم به روی دوش خود انداخته بود با صورت گریم کرده و پر از ریش از چهره زنانه خود فاصله گرفت تا بتواند در ازدحام جمعیت وارد ورزشگاه شده و بازی تیم محبوب خود را از نزدیک تماشا کند. این اتفاق مدتی بعد دوباره رقم خود و یک دختر اهوازی به همین شکل وارد ورزشگاه شد تا بتواند بازی تیم پرسپولیس و فولاد خوزستان را تماشا کند.
واکنش‌های متفاوت زمینه‌ای را برای طرح این سوال پدید آورد که آیا تماشای مسابقات ورزشی به خصوص فوتبال در رأس مطالبات زنان قرار دارد؟
احمدی معاون فرهنگی، آموزشی و پژوهشی وزارت ورزش و جوانان در این رابطه می‌گوید: این اتفاق از نظر مقررات ایراد دارد و بابت آن مجوزی صادر نشده است. حضور یک خانم در ورزشگاه دو مشکل را می‌تواند ایجاد کند؛ اول این‌که ورود یک خانم به صورت غیر‌قانونی می‌تواند برای خود فرد مشکلاتی را ایجاد کند. و در وهله دوم چون خلاف مقررات است در زمره موضوعات خاص قلمداد می‌شود.
وی در ادامه و درباره این موضوع می‌گوید: برای این‌که خانم‌ها بتوانند در ورزشگاه حاضر شوند و مسابقه فوتبال را تماشا کنند باید تمهیداتی اندیشه شود، در غیر این صورت می‌تواند ادامه این روند مشکل‌ساز باشد. دست‌اندرکاران در تلاش هستند تا با رعایت موازین قانونی بانوان هم بتوانند در ورزشگاه حضور پیدا کنند.
معاون فرهنگی وزارت ورزش در ادامه افزود: این یک مسأله و مطالبه اجتماعی است و ما نهاد‌های مختلف هم قصد کمک دارند اما برخی اقدامات نسنجیده و شتاب‌زده است و باعث می‌شود این موضوع تحت‌الشعاع قرار بگیرد. بنده اعتقاد دارم فضای بازی‌های ملی بهتر از فضای رقابت‌های باشگاهی است و می‌توان از مسابقات ملی ورود بانوان را آغاز کرد. باید فرهنگ‌سازی بشود که از این لحاظ ما موظف به فراهم کردن زمینه آن هستیم. یک بخش آن فرهنگی است که ما در تلاش هستیم اما این موضوع ابعاد دیگری مثل مسائل امنیتی و انتظامی هم دارد که باید موانع آن برداشته شود تا شاهد حضور بانوان در ورزشگاه‌ها باشیم.
روی دیگر سکه؛ هولیگانیسم فوتبالی
خشونت یکی از معضلات موجود در بازی فوتبال است تا آن‌جا که معمولا بسیاری از بازی‌های حساس بین دو تیم معروف و پرطرفدار با تدابیر امنیتی و حضور یگان‌های ویژه برگزار می‌شود و معمولا صدمات روانی و حتی جسمی را در کنار ناهنجاری‌هایی مثل تخریب اموال عمومی به همراه دارد. این رسمی شوم است که نه تنها در ایران بلکه در سراسر دنیا معمول است.
به رفتارهای ناهنجار و تخریب‌گرانه هواداران فوتبال مانند درگیری و نزاع خیابانی، ارعاب؛ آشوب‌گری یا هولیگانیسم فوتبالی می‌گویند. این رفتار جامعه‌ستیزی تلقی می‌شود. هولیگان‌ها معمولا پیش یا پس از بازی به درگیری با هواداران تیم حریف می‌پردازند. هولیگانیسم فوتبالی معمولا به صورت گروهی رخ می‌دهد و ممکن است در میان آشوبگران، افرادی که هوادار تیم یا ورزشی هم نیستند؛ همراه باشند. هولیگانیسم در فوتبال ایران هم وجود دارد. در ایران به افراد هولیگان «تماشاگرنما» گفته‌می‌شود. عمده رفتارهای ناهنجار هولیگان‌ها در ایران؛ شامل دشنام‌گویی دسته‌جمعی به افراد مختلف یا تیم مقابل در ورزشگاه، انفجار مواد محترقه در ورزشگاه، کندن و آتش زدن صندلی‌های ورزشگاه و آسیب‌رسانی به ناوگان حمل و نقل به ویژه اتوبوس‌ها است. هولیگان‌های ایرانی درگیری نیز انجام می‌دهند. شماری از این درگیری‌ها به زخمی‌شدن و قتل منجر شده‌است. در بازی سپاهان و پرسپولیس در لیگ برتر فوتبال ایران ۸۷ـ۸۶ در اصفهان، بر اثر پرتاب مواد محترقه یک سرباز وظیفه نیروی انتظامی به سختی مجروح شد و بینایی خود را از دست داد. شهرآورد تهران که مهم‌ترین بازی باشگاهی فوتبال در ایران است، همواره تحت تدابیر امنیتی شدید برگزار می‌شود. حالا باید دید شعارزدگی برخی هم‌وطنان که در راستای مطالبات زنان، حضور این قشر را حق مسلم آنان می‌دانند و به هر بهانه‌ای آن را در بوق و کرنا می‌کنند به راستی مطالبه‌ای حقیقی است یا تنها تحت تأثیر هم‌نوایی این قشر با بیگانگان و بهانه‌تراشی برای زیر سؤال بردن قوانین موجود در جامعه است؟ عجیب است که در یکی از رویدادهای تبلیغاتی سینمایی، حضور چند بازیگر با هیبت داعش در پردیس کوروش داد و هوار این طیف را درآورد تا تأمین امنیت روانی جامعه را زیر سؤال برند! حال چگونه ممکن است برای حضور زنان و فرزندان خود در میان یک هجوم هولیگانیسمِ پر از فحش‌های رکیک، غوغا کنند. هیاهو و غوغا به خاطر حضور در فضایی نا امن که به واسطه فحاشی‌ها یا حرکات رکیک به ناموس فوتبالی‌ها، بارها حتی اشک اسطوره‌های فوتبال درآمده است.
هیاهو برای هیچ!
برجسته‌سازي از پرکاربردترين تکنيک‌هاي رسانه‌اي است. بر اساس
اين تکنيک برخي موضوعات دست چندم در رأس
اخبار قرار مي‌گيرند و برخی کاربران شبکه‌ها،
با اهدافی خاص روی آنها مانور می‌دهند.تکنيک برجسته‌سازي با انحراف اذهان عمومي
از موضوعات اصلي جامعه ، تبعات دیگری را بر مردم عادي بر جا مي‌گذارد. ماجراي
انتشار تصاوير چند دختر جوان که با گريم پسرانه براي تماشاي بازي فوتبال دربي به
استاديوم آزادي رفته بودند، نمونه‌اي از اثرگذاري این نوع ترفند رسانه‌ای است؛
دختراني که از دو جهت در جريان برجسته‌سازي مطالبه حضور زنان در ورزشگاه براي
تماشاي ورزش‌هاي مردانه‌اي همچون فوتبال قرباني شده‌اند. از
يک طرف اين دختران نوجوان در اوج دوران جوانی و میل زیاد به دیده شدن، با موضوعي
مواجه شده‌اند که به کرات از سوي برخي سلبریتی‌ها به عنوان مطالبه اصلي حوزه زنان
و خانواده مطرح مي‌شود و به گونه‌اي وانمود مي‌شود که زنان و دختران جوان مشکل
ديگري جز حضور در ورزشگاه و تماشاي مسابقات فوتبال ندارند. اما آمار اورژانس تهران
از مصدومان بازي‌هاي دربي تهران بيانگر خطراتي است که حضور در چنين فضايي مي‌تواند
براي اين دختران در پي داشته باشد به خصوص اگر مشخص شود آنها پسر نيستند. نگاهی به
اخبار بی‌بی‌سی در آستانه یک مسابقه فوتبال پراهمیت نیز مشخص می‌کند که میزان مانور و خبرسازی این رسانه به شکلی غیرحرفه‌ای
بر مسئله ورود زنان به ورزشگاه اختصاص داشته، به طوری که اهمیت خود آن رویداد ورزشی
زیر سایه مسئله ورود بانوان به ورزشگاه قرار می‌گیرد.
همان گونه که در ابتدای متن مطرح شد موفقیت زنان فوتسال در عرصه آسیا بیانگر اوج
قدرت این تیم در برگزاری یک مسابقه است که به خودی خود می تواند هم تاثیرگزار و
پرهیجان بوده هم هیجانات خاص یک دختر جوان را برای تماشای یک بازی جذاب تخلیه کند
اما معلوم نیست چرا معمولا صندلی سالنهای برگزاری مسابقات زنانه‌ای از این دست
خالی می‌مانند و برخی چهره‌ها با هم‌نوایی با تحریکاتی که معمولا از سوی خارج‌نشینان
انجام می‌شود، زنان و دختران را سپر بلای تسویه حساب‌های خود قرار می‌دهند و به
چنین تحرکاتی تشویق می‌کنند؟
ورزشگاه اسلامی
برخی نیز ایجاد ورزشگاه خانوادگی با رویکرد اسلامی را پیشنهاد می‌دهند. این گروه معتقدند در چنین شرایطی نمی‌توان صورت مسئله را نادیده گرفت و قانون‌گذار باید متوجه شرایط جدید باشد. نمایندگان مجلس که منتخب ملت در مجلس شورای اسلامی هستند وظیفه دارند هنجارها و ناهنجاری‌های اجتماعی را که برگرفته از باید‌ها و نبایدهاست، بررسی کنند و بی‌تفاوت از کنار موضوع نگذرند.
با توجه به مباحث شرعی و قوانین اسلامی نباید فراموش کرد که برای رسیدگی به چنین موضوعی احتیاط باید شرط عقل در زمانی باشد که عمل هم اتفاق می‌افتد. مسئولان و دستگاه‌های فرهنگی باید دست به کار شوند و به فکر ساخت یک الگوی مناسب از احداث ورزشگاهی اسلامی بیفتند. ما می‌توانیم یک ورزشگاه اسلامی داشته باشیم که در آن خانواده‌ها با حفظ تمام شئونات اسلامی حضور پیدا می‌کنند و معرف الگوی اسلامی خانواده و وحدت ملی شوند. فراموش نکنیم حضور زنان حتی باعث می‌شود ناهنجاری‌های مرسوم ورزشگاه‌ها هم به دلیل منش اخلاقی رایج در فرهنگ کهن ایرانی که مردان همواره حضور زنان را محترم می‌شمارند، از بین برود و بی‌اخلاقی‌ها هم تمام شود. که البته ایجاد چنین شرایطی با توجه به زیرساخت‌های فرهنگی و دینی به اقدامات کارشنای ویژه نیازمند است.