مریم جهانگیری زرگانی

قسمت ششم

هفته گذشته داستان به پایان چشم‌انتظاری زهرا ختم شد و دایی‌ او که خود از مدافعین حرم بود، خبر آورد که با آزادسازی حلب پیکر بابای زهرا شناسایی شده و بزودی به میهن برمی‌گردد... زهرا هم خوشحال بود، هم ناراحت؛ خوشحال از اینکه به آرزویش رسیده و ناراحت از اینکه امیدش برای زنده ماندن و بازگشت پدر ناامید شده بود.

یک دقیقه مانده به زنگ تفریح ریحانه از پشت میزش بلند شد. دست‌هایش را به هم زد و گفت:

ـ خب دیگه دخملا، وقت امتحان تمومه.

تک و توک صدای اعتراض بلند شد.

ـ خانوم تو رو خدا یه کم دیگه وقت بدین...

ریحانه همان‌طور که می‌رفت سمت ردیف نیمکت‌ها تکرار کرد:

ـ برگه‌ها بالا... برگه‌ها بالا...

ورقه‌های امتحانی را از دخترها می‌گرفت و روی هم می‌گذاشت. موقع رد شدن از کنار ردیف سوم، دستی به پشتی صندلی خالی زهرا شوقی زد. تعجب می‌کرد چرا بهترین دانش‌آموزش درست روز امتحان علوم نیمسال، غیبت کرده. صدای زنگ بلند شد. همه برگه‌ها را جمع کرده بود. کیفش را از روی میز برداشت و از کلاس بیرون رفت. سالن شلوغ بود. دخترها سر و صدا می کردند. بهش تنه می‌زدند و می‌دویدند طرف در. چشمش به دوستش سمیه باباجانی افتاد که از کلاس چهارم الف بیرون آمد. فوری خودش را به او رساند. از پشت سرش گفت:

ـ سلام علیکم خانوم! خسته نباشی.

سمیه سر برگرداند.

ـ سلام، قربونت. خوبی؟ تو هم خسته نباشی.

با سر به برگه‌های لوله شده توی دست ریحانه اشاره کرد.

ـ بازم امتحان!؟

ریحانه سر تکان داد.

ـ بازم امتحان، بازم برگه‌های تصحیح نشده که تلنبار میشن توی کشوی میزتحریرم.

برگه‌ها را لوله کرد و هل داد داخل کیفش. مکثی کرد و پرسید:

ـ کم پیدایی عروس خانم! از وقتی نامزد کردی در شأن خودت نمی‌بینی سمت ما بیایی؟!

سمیه اخم کرد.

ـ نه بابا، وقت نکردم. اتفاقا می‌خوام یه آخر هفته با سعید دوتایی بیاییم خونه‌تون.

ـ به به. تشریف بیارین. قدم‌تون روی چشم.

سمیه دستی به شانه ریحانه زد و گفت:

ـ خب، تو تعریف کن. کلاغ‌ها خبر دادن یه خواستگار دیگه رو هم با خاک یکسان کردی!

ریحانه خندید.

ـ زبون کلاغ ها رو کجا بلد شدی؟!

سمیه ابرو بالا انداخت.

ـ اشانتیون نامزدیم بود! به وقتش به تو هم یاد میدن.

هر دو خندیدند. ریحانه گفت:

ـ این دفعه از اون موارد نادر بود که نه اون من رو پسندید، نه من اون رو. واسه همین کار به یکسان سازی با خاک نکشید!

سمیه لب‌هایش را به پایین چین داد و نگاهش کرد. ریحانه ابرو بالا انداخت.

ـ هان چیه!؟ اگه می‌خوای بهم بگی افراطی، بگو! این روزا تا دلت بخواد این کلمه رو شنیدم!

سمیه نچ بلندی کرد.

ـ نه بابا. فقط می‌خواستم بگم زیاد سخت نگیر. معلومه دلت خیلی پره!

ریحانه سر بالا انداخت.

ـ نه، اتفاقا دارم شرایط بامزه‌ای رو تجربه می کنم. هم زمان که یه عده بهم میگن افراطی، یه عده دیگه هم ضرب‌المثل هر چی قره زیر چادره رو برام میزنن! تا حالا تا این حد متناقض قضاوت نشده بودم!

در حالی که می‌خندیدند وارد دفتر مدرسه شدند. ریحانه سلامش توی دهانش بود که خانم بذرافشان از پشت میزش بلند شد و گوشی تلفن را گرفت طرفش.

ـ خانم غفاری جان، تلفن با شما کار داره.

ته دل ریحانه خالی شد. معمولا خانواده‌اش اگر کاری باهاش داشتند، به موبایلش زنگ می‌زدند. پا تند کرد و خودش را به میز خانم بذرافشان رساند. همان‌طور که گوشی را از او می‌گرفت پرسید:

ـ کیه؟

بذرافشان آرام زمزمه کرد:

ـ شاگردت، زهرا شوقی!

ریحانه جا خورد. نفسش بند آمد. اولین فکری که به ذهنش رسید این بود که حتما خبری از پدر زهرا شده. در مدتی که ریحانه داشت با تلفن حرف می‌زد، خانم بذرافشان برای سایر معلم‌ها درباره پدر زهرا توضیح داد و گفت همه‌شان دعوت شده‌اند تا فردا صبح در تشییع جنازه او شرکت کنند. ریحانه گوشی را به خانم بذرافشان برگرداند و روی صندلی نشست. دستش را جلوی دهانش مشت کرد. دلش نمی‌خواست جلوی همکارانش گریه کند. با صدای سمیه به خودش آمد.

ـ خوبی ریحانه؟

آرام سر تکان داد.

ـ نه، سرم گیج میره. فکر کنم باید دراز بکشم.

سمیه کمکش کرد از جا بلند شود. زیر نگاه متعجب بقیه معلم‌ها از دفتر بیرون رفتند. ریحانه حس می‌کرد بدنش خالی شده. پاهایش رمق نداشت. رفتند توی اتاق بهداشت. سمیه کمکش کرد روی تخت گوشه اتاق دراز بکشد. بالشی پیدا کرد و گذاشت زیر پاهایش. همان موقع خانم بذرافشان داخل آمد. یک لیوان چای دستش بود. بلند گفت:

ـ بهتری دخترم؟ حتما فشارت افتاده.

مشغول هم زدن چای شد.

ـ بیا این چای شیرین رو بخور. حالت جا میاد. نگاه کن تو رو خدا. از گچ دیوارم سفیدتر شدی!

ریحانه بازوی سمیه را گرفت و از جا بلند شد. جرعه‌ای از چای شیرین خورد. سمیه پرسید:

ـ یهو چت شد؟ مگه شاگردت چی گفت بهت؟

همین یک جمله کافی بود تا اشک‌های ریحانه سرازیر شود. دختر جوان لیوان را روی تخت گذاشت. با دست‌هایش صورتش را پوشاند و بی صدا گریه کرد. خانم بذرافشان آه کشید.

ـ خانم غفاری جان، این قدر خودت رو اذیت نکن.

سمیه دوستش را در آغوش گرفت. ریحانه سرش را روی شانه سمیه گذاشت. هق هق آرامش توی اتاق پیچید. ریحانه هیچ وقت با هیچ‌کس درباره پدرش حرف نمی‌زد. حتی به سمیه هم که صمیمی‌ترین دوستش بود، نگفته بود فرزند شهید است و کسی که او پدر صدایش می‌زند در واقع عمویش است. ولی آنچه بیشتر از شهادت پدرش آزارش می‌داد این بود که پدر او هم مفقودالاثر بود.

***

اول صبح بود و گلزار شهدای دفاع مقدس ساکت و خلوت. ریحانه قبر را با آب و گلاب شست. بعد شاخه‌های رز سفید و قرمز را روی سنگ قبر چید. زل زد به قبر. بالایش نوشته بود شهید جاویدالاثر سردار محمد غفاری. کمتر کسی می‌دانست وقتی روی سنگ قبر شهیدی عبارت جاویدالاثر حک شده، در واقع آن قبر خالی است و تنها یادبودی است برای شهیدی که هرگز جنازه‌اش پیدا نشده. زل زد به عکسی که توی چارچوب فلزی بالای قبر بود و زیر لب گفت:

ـ سلام بابا...

پدرش خیلی قدبلند نبود. اما چهارشانه بود. ریش پرپشت و کوتاهی داشت. دست‌هایش بزرگ و گوشتالود بود. ریحانه همیشه تصور می‌کرد پدرش حتما دست‌های خیلی گرمی داشته. هشت سالی می‌شد که این سنگ قبر یادبود را برای پدرش درست کرده بودند. ریحانه خیلی کم می‌آمد اینجا. خوشش نمی‌آمد بیاید بنشیند کنار این قبر خالی و فاتحه بخواند. از اول هم مخالف درست کردن سنگ قبر برای پدرش بود اما مادرش گفته بود به خاطر مادربزرگش این کار را می‌کنند. می‌خواستند دل پیرزن با آمدن کنار قبر و دیدن نام پسرش روی آن کمی آرام بگیرد. آرام نجوا کرد:

ـ حالم خیلی بده بابا. دلم هواتو کرده...

پرده‌ای از اشک جلوی چشم‌هایش را گرفت. پلک زد و اشک‌ها را از چشم‌هایش بیرون ریخت. آمده بود اینجا که قبل از رفتن به معراج الشهدا برای شرکت در مراسم وداع با پیکر پدر زهرا، گریه‌هایش را بکند. دوست نداشت خانواده زهرا را به تعجب بیندازد که چرا دارد برای شهیدی که اولین بار است می‌بیندش این‌طور اشک می‌ریزد. رو به عکس پدرش پرسید:

ـ تو کِی برمی‌گردی بابا؟ چشم به راهی من کِی تموم میشه؟

***

بیرون ساختمان آجری معراج‌الشهدا حسابی شلوغ بود. مردم برای مراسم وداع با شهدای مدافع حرمی که تازه به کشور برگشته بودند، جمع شده بودند. صدای نوحه از بلندگوها پخش می‌شد:

ـ پدرها به شوق تو ای مولا، دوباره به میدان کمر بستند، ببین دختران شهیدان را، که چشم انتظار پدر هستند...

جمعیت همراه نوحه سینه می‌زدند. داخل ساختمان فقط خانواده‌های شهدا حضور داشتند. تابوت شهید مرتضی شوقی را باز کرده بودند تا خانواده‌اش بتوانند برای آخرین بار او را ببینند. راضیه، دختر شیرخوارش را کنار تابوت ایستاند. آرام گفت:

ـ آقا مرتضی، این زینب هست‌ها، دختر کوچولومون. ببین چقدر بزرگ شده!

زینب، هفت ماهش بیشتر نبود. با دست‌های کوچک و تپلش لبه‌های تابوت را گرفت. نگاه کنجکاوش را به صورت پدر که از لای کفن بیرون بود، دوخت. راضیه زیر لب گفت:

ـ زینب، به بابا سلام کن عزیزم...

دست بچه را گرفت و جلو برد و روی صورت مرتضی گذاشت.

ـ بابا رو ناز کن...

بچه ذوق کرد و روی صورت پدرش زد و گفت:

ـ دَ دَ...

شیرینی زبانی‌اش اشک خبرنگاران و کارکنان معراج را درآورد. صدای گریه‌ها بالا رفت. رضا با چشم‌های اشکبار از این صحنه‌ها عکس می‌گرفت. قبل از آمدن به معراج، زهرا بارها و بارها به دایی‌اش تأکید کرده بود که تا می‌تواند از زینب و بابا عکس بگیرد. خود زهرا بیحال از چند روز گریه، سرش را روی سینه پدر گذاشته بود. نه بیتابی می‌کرد و نه اشک می‌ریخت. چشم‌هایش را بسته بود. دست‌هایش را دور بدن پدر حلقه کرده بود. انگار خوابش برده بود. داشت از آخرین فرصتش برای بودن در کنار او استفاده می‌کرد. می‌دانست تا آخر عمر وقت برای گریه کردن هست. اما این لحظه‌ها دیگر هرگز تکرار نمی‌شدند.

ریحانه راهش را از میان شلوغی جمعیت بیرون معراج باز کرد و وارد ساختمان شد. دیوارهای سالن با پرچم‌های سیاه مزین به نام ائمه معصومین‌علیهم‌السلام پوشانده شده بود. فضا پر بود از بوی گلاب. به خاطر چشم‌های سرخ از گریه‌اش بی‌شباهت به بستگان شهید نبود. تابوت سه شهید در سه گوشه سالن بود. از هر طرف صدای گریه می‌آمد. مادری زبان گرفته بود و برای جوانش نوحه‌خوانی می‌کرد. دختر جوان لحظه‌ای ایستاد و اطراف را تماشا کرد. دنبال آدم آشنایی می‌گشت. بالأخره مادر زهرا را کنار یکی از تابوت‌ها دید. راه افتاد طرف آن‌ها. نزدیک تابوت که رسید آرام سلام کرد. سرها به طرفش برگشت. راضیه با دیدن ریحانه فوری از جا بلند شد.

ـ سلام خانم غفاری، خیلی خوش اومدین. به زحمت افتادین.

دو زن با همدیگر روبوسی کردند. ریحانه با صدایی که از ته چاه می‌آمد به او تسلیت گفت. فشار بغض داشت گلویش را می‌شکافت. انگار بی فایده آن همه کنار سنگ قبر پدرش اشک ریخته بود. راضیه رو به رضا و بستگان شوهرش گفت:

ـ ایشون خانم غفاری هستن، خانم معلم زهرا.

ریحانه تسلیتی به جمع گفت و بعد کنار تابوت نشست. دستش را روی شانه زهرا گذاشت.

ـ زهرا جان!

زهرا از جا پرید. لحظه‌ای مات و مبهوت ریحانه را نگاه کرد و یکدفعه خودش را در آغوش او انداخت. صدای گریه‌اش بلند شد. ریحانه سرش را به سر دخترک چسباند. اشک‌های داغ روی صورتش سر خورد. زهرا میان گریه گفت:

ـ خانم نامه‌ام به امام زمان رسید. امام زمان بابام رو برگردوند.

نگاه ریحانه به خواهر کوچکتر زهرا بود که لبه‌های تابوت را گرفته بود، خم شده بود روی تابوت و با جسم بی‌جان پدرش بازی می‌کرد. انگار پدرش خواب بود و بچه با بازیگوشی داشت سعی می‌کرد بیدارش کند. ریحانه آهی از سر حسرت کشید. حاضر بود همه دار و ندارش را بدهد تا لحظه‌ای جای این کودک باشد. سینه‌اش داغ بود. سوزش عجیبی در قلبش حس می‌کرد. انگار قلبش داشت ذوب می‌شد. دیگر نتوانست جلوی گریه‌اش را بگیرد. یکدفعه بغضش شکست. سرش را روی شانه زهرا گذاشت. آرام و بیصدا اشک می‌ریخت. معلوم نبود او دارد به زهرا تسلی می‌دهد یا زهرا به او. رضا با تعجب این صحنه را تماشا می‌کرد. انگار خانم معلم کمتر از بقیه ناراحت نبود. رفت یک بطری آب معدنی آورد و به خواهرش داد تا به او تعارف کند.