
سيده مريم طيار
از پیچ کوچه که گذشت، دنیا رنگ عوض کرد. آن همه چراغ و روشنایی و نور و رنگ و صدای تلویزیون و موزیک خانههای محل، جایش را به تاریکی و سکوت داد. بیاختیار دستش رفت طرف کوله و روی دوش محکمش کرد. چند لحظهای در همان اول کوچه ایستاد و بدون اینکه سرش را یک سانت هم به بالا، پایین یا چپ و راست حرکت دهد، چشمهایش را توی کاسه چرخاند و سعی کرد تا ته کوچه مقابلش را ببیند. کوچهای تنگ به عرض سه متر، کپی نسبتا دقیقی از چند کوچهای که یک ساعتی میشد آوارهشان شده بود و حالا که اینجا بود خدا را شکر میکرد که راه را اشتباهی نیامده و در هیچکدام از دوراهیها، چپ و راست را قاطی نکرده و رسیده به این کوچه آخر.
در همان تاریکی و در پناه نور ضعیف آخرین چراغ کوچه بغلی میشد حدس زد که اینجا هم ساختمانهای کوتاه و بلندی صف کشیدهاند، درست مثل هشت نُه کوچه قبلی.
این سر کوچه به برکت روشنایی نصفهنیمه کوچه بغلی، کمی روشنتر بود؛ ولی فقط کمی. بعدش تاریکی، مطلق میشد.
یک لحظه فکر کرد برگردد به کوچه روشن و راهش را کج کند و همه آن هشت نه کوچهای را که آمده بود رد کند و برسد به آن خیابان اول؛ از روی پل عابر بگذرد و برود آن طرف خیابان و با یکی از آن تک و توک ماشینهای عبوری خودش را به مقصد برساند؛ ولی زود به خودش نهیب زد که: «نه! مگه دیوونه شدی دختر؟! این وقت شب چه ماشینی میخوای گیر بیاری که مطمئن هم باشه و یه وقت خدای نکرده ندزدنت؟!» با این فکر، ترس به جانش افتاد و باعث شد آرزو کند که کاش خانه مانده بود و الان هم به جای اینکه آنطوری آنجا حاضر به یراق ایستاده باشد، لم داده بود روی کاناپه و چایی دارچینیاش را میخورد، کاکائوی تلخ میک میزد، لواشک انار و آلبالو مزمزه میکرد و آن فیلم اکشنی را که صبح دانلود کرده بود جزء به جزء تماشا میکرد. یاد و خاطره آن چند صحنه کوتاه تبلیغاتی از فیلم که پیش از دانلود دیده بود، باعث شد احساس شهامت کند و ترسش یکباره بریزد. حس شهامت ناگهانی باعث شد ماهیچه بازوهایش را شل و سفت کند، برای لحظهای کوتاه پاشنه جفتپاهایش را همزمان از زمین بلند کند و گلویی صاف کند. حالا دیگر احساس قدرت جایش را به احساس ترس و ضعف داده بود.
اگر با این حس درونی، در خیابان بود و کنار پایش ماشینی غریبه توقف میکرد بیبروگرد سوار میشد، از بس که با همان جثه ریز و لاغر و عضلات ظریف دخترانه، احساس آرنولد بودن بهش دست داده بود.
کم مانده بود رویش را از کوچه برگرداند که ناگهان صدای آشنایی توی گوشش پیچید. صدایی که هر از گاهی روزها و غروبها و اواخر شب توی کوچه و خیابان محله خودشان هم بارها شنیده بود. سر جایش ایستاد و گفت: «واااای خدا! ماشینپلیس!» و ترجیح داد فعلا از جایش تکان نخورد تا گشت شبانه پلیس از آن محله پیچ در پیچ به پایان برسد، بعد با خیال راحت کوچهها را برگردد و خودش را برساند به خیابان.
کمی که گذشت صدای آلارم آشنای پلیس کمرنگ و کمرنگتر شد. دختر نفس راحتی بیرون داد ولی تا خواست قدم از قدم بردارد چیزی از درونش مانع شد و همین سد درونی باعث شد یواشکی سر خودش داد بکشد: «اگه رفتی و یه کم، فقط یه کم جلوتر ماشینپلیس سر رات سبز شد چی؟!... حتما هم اول از همه میپرسن: خانوم این وقت شب اینجا چیکاری میکنی؟... اونم تک و تنها!»
فکر گیر افتادن و بازگشت اجباری به خانه، باعث شد عضلات صورتش چند لحظهای منقبض شود، ابروهایش در هم کشیده شود و چین درشتی به پیشانیاش بیفتد. در دلش فریاد زد: «نه، نه، نه... دیگه نه.»
یاد «شادی جون» و مهمانهایش افتاد که حتما الان در آن خانه درندشت و ویلایی که بارها تعریفش را شنیده بود، منتظر رسیدنش بودند. خانهای در یک بلوار خلوت و پر درخت با خانههایی شبیه خودش، که درست بعد از این کوچه میرسید به آن.
اولینباری بود که میخواست در یک پارتی شبانه شرکت کند و کمی دلهره داشت. از اینکه برگزاری پارتی با مریض شدن ناگهانی مادربزرگ و شهرستان رفتن پدر و مادرش همزمان شده بود، خیلی خوشحال بود. محال بود پدر و مادر بهش اجازه بدهند.
با این فکرها نیروی تازهای به پاهایش تزریق شد. دستش را برد طرف کوله و بندش را محکم گرفت. انگشتان پاهایش را توی کفشهای کتانیاش تکانی داد و بعد آرام آرام راه افتاد طرف تاریکی.
یک قدم، دو قدم، سه قدم... کف این کوچه هم انگار تمام سنگفرش بود و تا آنجایش بی چاله چوله. کف کتانیهایش که همان حس راه رفتن در کوچههای قبلی را به پاهایش منتقل میکرد.
اگر همینطور به رفتن ادامه میداد پنج دقیقه دیگر کوچه تمام میشد. نباید درازتر از کوچههای قبلی میبود. نقشه توی کیفش که این را میگفت. بعدش باید میرسید به آن بلوار پر درختی که در پانصد متری شمالیاش میتوانست خانه «شادی جون» را پیدا کند.
صدای کشیده شدن ناگهانی چیزی روی دیوار باعث شد از فکر «شادی» بیرون بیاید و نفسش را در سینه حبس کند. در جا میخکوب شد و گوشهایش را تیز کرد. سه چهار ثانیهای گذشت و صدای دیگری نیامد. جرئت نداشت سرش را به اطراف بچرخاند و همهجا را بررسی کند. هر چند با آن همه تاریکی که در کوچه تلنبار شده بود، چیز زیادی هم دیده نمیشد. چشمهایش را به اطراف گرداند و چیزی ندید جز هیکل محوی از چند ساختمان در دو طرف کوچه که ساکت و بیحرکت سر جایشان ایستاده و نشسته بودند و شاید هم بیخر و پف خوابشان برده بود و نیز برق کوچکی از انعکاس همچنانضعیف نور کوچه بغلی روی چند تایی از شیشههای خانههای نزدیکتر که کمی کوچه را تزئین میکرد.
سرش را گرفت بالا و به آسمان تیره بالای سرش که به زحمت از لای ساختمانهای قد کشیده دو طرف کوچه میشد پیدایش کرد، نگاهی انداخت.
از ماه خبری نبود. نه از شب چهارده و کاملش و نه حتی از هلال باریک و رو به اتمامی! شاید اگر مهمانی دو سه روزی به تاخیر میافتاد، ماه هم پیدایش میشد. ولی نه! تا آن موقع شاید پدر و مادر برمیگشتند. امشب خودِ خودِ همان شبی بود که از چند ماه قبل انتظارش را میکشید.
فقط کاش ده روز قبل که آمده بود مسیر را بررسی کند، تا ته همه کوچهها را آمده بود. کاش تا آن بلوار کذایی یکبار کامل رفته بود و برگشته بود. کاش اصلا آندفعه هم به جای روز، شب یا لااقل اول شب، این راه را آمده بود تا بداند که چنین کوچه تاریکی توی مسیر هست. آنوقت لااقل چراغقوهای با خودش برمیداشت. فکر چراغقوه باعث شد یاد موبایلش بیفتد که زده بود به شارژ و یادش رفته بود با خودش بردارد. بیموبایل انگار فرقی با دخترک کبریتفروش نداشت. فکر کرد: «یعنی برای تموم کردن این کوچه چندتا قوطی کبریت کافیه؟» و از تصور روشن کردنهای پیاپی کبریت و سوختن سر انگشتها و بلافاصلهاش خاموش شدنهای پشت سر هم کبریتها خندهاش گرفت و تصمیم گرفت دوباره راه بیفتد. ولی قبلش برگشت و عقب را نگاه کرد. تقریبا یک سوم کوچه را آمده بود. امیدوار شد که اتفاقی نیفتد و زودتر به ته کوچه برسد.
باز شروع کرد به قدم برداشتن. یک قدم، دو قدم، سه قدم... نه صدایی، نه نوری. فقط صدای نفس کشیدن خودش را میشنید و جیر جیر ضعیف بند کوله که روی دوشش صدا میداد و کفشهایش که عجیب کمصدا بودند.
خوشحال بود که کوچه خلوت و امن و امان است و به زودی تمام میشود. داشت با خودش فکر میکرد: «یعنی ممکنه خونههای کوچه خالی باشه؟!» که چیزی از پشت سر تِپّی صدا داد.
در جا خشکش زد. جرات نداشت تکان بخورد چه برسد به برگشتن و نگاه کردن. بلافاصله صداهای دیگری شروع شد. صدای زبر و خشن یک جفت کفش یا شاید هم دمپایی که انگار صاحب سنگینوزنی داشت و لنگه به لنگه و با فاصله زمانی نسبتا زیادی از هم روی زمین را خراش میداد و جلو میآمد. در کنارش هم چیزی مثل گونی بدون اینکه از روی زمین بلند شود، روی آسفالت کشیده میشد و نزدیک و نزدیکتر میآمد.
عرق سردی روی تنش نشست و دهانش خشک شد. جرات نفس کشیدن نداشت. قلبش شروع کرد به دیوانهبازی و بالا و پایین پریدن.
صدا آنقدر نزدیک شد تا اینکه رسید درست کنارش. بعد ناگهان قطع شد. حس کرد پاهایش جان به لب شدهاند و الان است که نقش بر زمینش کنند.
صدای نفس کشیدن میآمد. نفسی که خسخس میکرد و با خودش بوی تند و مانده سیگار را بیرون میفرستاد. چیزی نمانده بود جیغ بنفشی از اعماق وجودش به دل تاریکی پرتاب شود ولی بیآنکه دستش را جلوی دهانش گرفته باشد، جیغ ناخودآگاه موقعیتسنجی کرد، اندکی عقب کشید و رنگ باخت و خودش را کنترل کرد و بیرون نیامد.
ولی چشمهای دختر همچنان بیرونزده باقی مانده بود و ابروهایش تا بالاترین حد ممکن بالا رفته بود. بیحرکت ایستاده بود. حس کرد یک لحظه بو بیشتر و صدای خسخس بلندتر و نزدیکتر شد. در دلش نالید: «وای خدا! نه! نه!» حالا دیگر قطرات درشت عرق آشکارا از پیشانی تا چانه راه باز کرده بودند.
پنج ثانیه گذشت یا ده ثانیه؟ هر چه بود برای دختر طولانیترین انتظار عمرش بود! ولی بالأخره خسخس از بیخ گوشش فاصله گرفت و آن بوی تند به همان کندی که آمده بود، دور شد و باز صدای خراش دادنهای پاپوشهای آش و لاش به زمین و کشیده شدنهای به هم پیوسته آن گونی مشکوک شروع شد و ادامه پیدا کرد به طرف ته کوچه.
دختر سر جایش ایستاده بود. قلبش هنوز به آرامش پس از طوفان عادت نکرده بود و داشت خودش را به در و دیوار سینه میکوبید. سعی کرد چند نفس عمیق بکشد و خودش را آرام کند. همزمان با تنفس، آستینش را به پیشانیاش کشید و عرقش را پاک کرد و در ادامه سر آستینش را به روی چشمها و گونهها و پشت لب و زیر و روی چانه هم رساند. عجیب گرمش بود. دکمه وسطی مانتویش را گرفت و چند باری جلوی مانتو را تاب داد و اندکی خنکتر شد.
نمیدانست برود یا برگردد؟ ولی با کمی فکر به این نتیجه رسید که صاحب صدا هر کسی که بود بیآزار به نظر میرسید. و اینکه داشت جلوتر میرفت و از صداهایی که ضعیف و ضعیفتر میشد، معلوم بود که دارد به راهش ادامه میدهد و سر راه کمین نکرده!
با این امیدواری که: «نباید چیزی تا ته کوچه مونده باشه.» با احتیاط شروع کرد به قدم برداشتن و سعی کرد صد در صد حواسش به زیرمتن خسخس و کشیده شدن گونی باشد و اصلا هم به این فکر نکند که چه چیزی ممکن است توی گونی باشد؟!
یک قدم آهسته، دو قدم آهسته... ناگهان صدای کشیده شدن گونی و کفش روی زمین قطع شد. دختر ایستاد و به تاریکی رو به رویش خیره شد. اندکی که گذشت صدای فرو رفتن کلید توی قفلی از آن جلو به گوش رسید.
دختر همچنان سر جایش ماند و گوشش را تیز کرد. کلید در قفل چرخید و صدایی که بیشتر شبیه لولای آهنی و زنگزده یک درِ صدساله زهوار در رفته بود، توی کل کوچه پیچید. بعدش هم انگار همان گونی داخل کشیده شد و صدای بلند به هم خوردن در و چفت شدنش آمد.
دختر خوب خوب گوش تیز کرد. نه از خسخس خبری بود و نه از هیچ صدای دیگری.
نفسش را تند بیرون داد و فکر کرد اگر زودتر کوچه را تمام کند زودتر هم به روشنایی بلوار خواهد رسید. ولی از طرفی هم فکر کرد اگر بلوار نور دارد، پس چرا هیچ اثری از نورش ته کوچه به چشم نمیخورد؟ نکند آنجا هم تاریککدهای باشد مثل اینجا؟ ولی برای فهمیدنش فقط یک راه بود: رفتن. و چه بهتر که این رفتن زودتر انجام میشد و زودتر به جواب میرسید.
وقتی فکر کرد که هر چقدر بیشتر کش بدهد، سهم کمتری از مهمانی نصیبش میشود، دوباره شروع کرد به قدم برداشتن و اینبار با قدمهایی تند که لحظه به لحظه تندتر میشد. دیگر تقریبا داشت میدوید و دیگر باید میرسید ته کوچه و بلوار را میدید که با صورت چنان محکم به چیزی خورد که از پشت افتاد زمین. ضربه خیلی محکم بود و درد ناجوری را توی سرش پیچاند. آرنجش مستقیما با آسفالت برخورد کرده بود و حالا تیر میکشید؛ حتی شاید خراش برداشته بود. دردی هم به جان ستون فقراتش افتاده بود.
چند لحظه کوتاه در حد صدم ثانیه ماتش برد. یعنی این کوچه مثل کوچههای قبلی سر راست نبود و در جایی زاویه برمیداشت؟! یا شاید هم خم میشد و منحنی میشد! مثل یکی از آن مارهای دراز خوشخط و خالی که در مستندهای حیات وحش موقع حرکت به اطراف پیچ و تاب میخورند و سیخ و صاف راهشان را نمیروند؟! اگر اینطور بود پس چرا نقشه چیز دیگری میگفت؟!
به زحمت از روی زمین بلند شد و با احتیاط دستش را به طرف جلو دراز کرد. سر انگشتانش سطح صافی را لمس کرد که هر بیست سانت یکبار قطع میشد و بعد از فرودی کوتاه در حد نیم سانت دوباره اوج میگرفت و بیست سانت دیگر ادامه پیدا میکرد و این قصه در امتداد افق ادامه مییافت. از آن طرف هم سطح صاف، پنج سانت که به سمت بالا یا پایین میرفت، باز به فرود و فرازی نیم سانتی میرسید و دوباره میرسید به همان سطحهای پنج سانتی.
در جا یخ کرد. باورش نمیشد. هر چه به دست کشیدن ادامه میداد، انگار دیوار آجری تمامی نداشت. باز دست کشید و دست کشید. تندتر و تندتر. محکمتر و محکمتر از قبل و لحظه به لحظه عصبیتر. دستش مدام بالا و پایین و چپ و راست دیوار حرکت میکرد بلکه دریچهای به سمت بلوار پیدا کند و از این کوچه تاریک بیپایان رهایی یابد که ناگهان دستش به برآمدگی کوچکی برخورد کرد و جیغ تند زنگی قدیمی توی کوچه پیچید. دختر ناخودآگاه یک قدم عقب پرید. زنگ تمامی نداشت. انگار گیر کرده بود و داشت سکوت شب را با صدای ناهنجارش میشکافت.
دختر چند قدم دیگر عقب عقب رفت. بلافاصله صدای ناله و نفرین بلند مردانهای از پشت دیوار شنیده شد و چراغی روشن شد. قلب دختر تند زد و لبش را گاز گرفت.
صدای لخلخ دمپاییهایی که نزدیک و نزدیکتر میشدند و غرولندهای بیپایان صاحبش را با وضوح بیشتری به گوش میرساندند باعث شد دختر بیاختیار یکی دو قدم دیگر عقب برود. حالا دیگر نمای کاملی از انتهای کوچه در پرتو نور آن تکچراغ در قاب چشمانش تشکیل شده بود. نمیدانست چه کاری بکند؟ بایستد و از صاحب آن صدای کلفت و عصبانی که لابد به شکل گوشخراشی از خواب پرانده بودش، عذرخواهی کند یا نه؟
به گوش رسیدن صدای دوباره آن لولای زنگزده درِ صدساله آهنی که با خودش صدای خسخس و بوی تند و تازه سیگار را به همراه داشت، باعث شد همه تردیدها کنار برود و در دلش فریاد بزند: «غلط کردم خدا! غلط کردم!»
همانطور که بند کولهاش را محکمتر از همیشه در دست گرفته بود، برگشت و بدون اینکه بخواهد اندکی از عطش کنجکاویاش را سیراب کند و به چپ و راست نگاهی بیندازد، سعی کرد با حداکثر سرعت بدود و از مهلکه دور شود. همچنانی که میدوید و به سر کوچه نزدیکتر میشد، از پشت سرش صدای باز شدن پر سر و صدای درِ آن تکخانه ته کوچه را شنید و به این فکر کرد که کدام کوچه را اشتباهی آمده؟!