گفتگوی صمیمانه با معلم نمونه؛ «خدیجه انصاری»
خانم اجازه؟ نمره شما 20 شده
فاطمه اقوامی
خاطرات آن روزها گل سرسبد گنجینه خاطرات همه ماست... روزهایی به یاماندنی که هرگز شیرینی‌اش از یادمان نمی‌رود... با اینکه دل کندن از رختخواب گرم و نرم، آن هم وقتی که هنوز خورشید در خواب ناز به سر می‌برد، برایمان سخت بود و هر روز صبح با ضرب صداهای فریادوار مادر بلأخره راهی می‌شدیم اما تا پای‌مان به مدرسه می‌رسید خواب از سرمان به طور کل می‌پرید و غرق دنیایی اعجاب‌انگیز آموختنی‌ها می‌شدیم... دنیایی که قهرمانان بی‌ادعایی داشت... قهرمانانی که دانسته‌هایشان با محبتی مادرانه و بدون هیچ‌گونه چشم‌داشتی به کام جانمان می‌ریختند و تشویق‌مان می‌کردند که قدمی به روی جلو برداریم... از موفقیت‌های ما حتی بیشتر از خودمان قند در دلشان آب می‌شد و لبخند رضایت بر لبان‌شان می‌نشست بدون آنکه توقع داشته باشند کسی از آن‌ها هم به عنوان عامل این موفقیت‌ها نامی ببرد... قهرمانانی به نام معلم، که پیر خمین در وصف نقش و شأن‌شان اینگونه فرمود: «نقش معلم در جامعه، نقش انبیاست. انبیا هم معلم بشر هستند.نقش بسیار حساس و مهمی است؛ و مسئولیت بسیار زیاد دارد.» نقشی که برای پاسداشت مقامش روزی از تقویم ما را به خود اختصاص داده... روز 12 اردیبهشت که مقارن با شهادت استاد مرتضی مطهری معلم وارسته و مؤثر عصرماست. به همین مناسبت در یکی از روزهای بهاری مهمان خانه «خدیجه انصاری» یکی از معلمان نمونه کشورمان شدیم تا از روزهای خوش و سخت این حرفه شریف برایمان تعریف کند. با ما همراه باشید.
من باب آشنایی، خدیجه انصاری را خیلی کوتاه برای ما معرفی کنید.
من برعکس خیلی از خانم‌ها از گفتن سنم ابایی ندارم چرا که فکر می‌کنم هر چقدر سن بالاتر می‌رود آدم پخته‌تر و کوله‌بار تجربه‌اش بیشتر می‌شود. پس در اولین قدم برای معرفی باید بگویم من متولد 1351 هستم و 23 سال هست که در حرفه معلمی مشغول به فعالیت هستم. دو بار هم توفیق این را داشتم که به عنوان معلم نمونه برگزیده شوم. کارم را با نهضت سوادآموزی شروع کردم و بعد هم در مقطع ابتدایی تاکنون ادامه دادم. چندین بار در مسابقات استانی نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه رتبه کسب کردم. در بحث اقدام پژوهشی هم توانستم رتبه دوم استانی را به دست بیاورم. در جشنواره‌های طراحی آموزشی هم اول شدم. امسال هم با یک یاز همکاران در مبحث درس پژوهشی شرکت کردیم که امیدوارم بتوانم مقام کشوری را کسب کنم. خلاصه سعی کردم همیشه علمم را به روز کنم و به بهترین نحو کارم را انجام دهم.
در آرزوهای دوران کودکی دوست داشتید چه شغلی انتخاب کنید؟
خیلی معلم بازی می‌کردم ولی دوست داشتم دکتر شوم.
چرا این آرزوتون تغییر مسیر داد؟
خب من خیلی زود و قبل از گرفتن دیپلم ازدواج کردم و به خاطر همین نشد خودم را برای رشته پزشکی آماده کنم. البته با همکاری همسرم درسم را ادامه دادم و کنکور شرکت کردم. رتبه 6 دانشکاه را به دست آوردم و در دوران تحصیل هم شاگرد اول کلاس‌مان بودم.
چه سالی دانشگاه قبول شدید؟
سال 82 در رشته تربیت معلم قبول شدم. البته قبل از آن دو، سه بار مدیریت قبول شدم اما به دلایل شخصی امکان تحصیل در آن رشته برایم فراهم نشد.
کی شروع به کار معلمی کردید؟
من کار معلمی را از نهضت سوادآموزی شروع کردم آن هم قبل از اینکه در دانشگاه قبول شوم. 10 سال در این حرفه کار کردم تا اینکه سال 80 با احتساب 6 سال از آن ده سال سابقه وارد آموزش و پرورش شدم.
چی شد که سراغ کار در نهضت سوادآموزی رفتید؟
در زمان ما با مدک سوم راهنمایی هم معلم برای نهضت سوادآموزی استخدام می‌کردند. زمانی که من در دبیرستان بودم اعلام کردند نهضت سوادآموزی نیرو می‌خواهد. با خودم گفتم برای کسی مثل من که هنوز دیپلم هم نگرفته، این کار می‌تواند فرصت و تجربه خوبی باشد به خاطر همین اقدام کردم و مشغول به کار شدم تا اینکه بعد از چند سال به دلیل مشغله‌های شخصی دیگر نتوانستم آن را ادامه بدهم.
کار در نهضت سوادآموزی چطور بود؟
با اینکه جمع کردن و نگه داشتن شاگردان سخت بود اما اینقدر خانم‌ها خوب و مهربان بودند که این کار برایم خیلی لذت‌بخش بود. البته باید بگویم شاگردان نهضت فقط خانم‌های مسن نیستند، بچه‌هایی که مهاجر بودند و در شهرستان امکان تحصیل نداشتند هم باید در کلاس‌های نهضت سوادآموزی ثبت‌نام می‌کردند و به همین خاطر طیف شاگردان ما یکدست نبود و از دختر 9 ساله تا پیرزن 60 ساله در بین شاگردان ما وجود داشت. خانم‌هایی که سن‌شان بالا بود با من خیلی مادرانه رفتار می‌کردند و جو عاطفی و صمیمی خاصی بر کلاس حاکم بود. من به آن‌ها درس می‌دادم و خیلی چیزها را هم از آن‌ها یاد می‌گرفتم. خلاصه که تجربه بسیار خوبی بود و هیچ خاطره بدی از آن دوران ندارم.
گفتید جمع کردن و نگه داشتن شاگردان قسمت سخت کار در نهضت سوادآموزی بود، مگر خودتان باید شاگردان را جمع می‌کردید؟
تقریبا به این صورت بود یعنی ما برای افراد دعوت‌نامه می‌فرستادیم و آن‌ها را به مدرسه دعوت می‌کردیم و البته قسمت سخت کار توجیه آن‌ها برای ثبت‌نام بود. باید آن‌ها را قانع می‌کردیم که این کار چقدر برایشان فایده دارد. آن وقت وقتی افراد ثبت‌نام می‌کردند مرحله بعدی شروع می‌شد که باید کلاس و درس را آنقدر برایشان پر جاذبه و جذاب نگه می‌داشتیم تا آن‌ها سر کلاس ماندگار شوند. گاهی اوقات برخی از کلاس‌ها چون به خاطر عدم همین ویژگی‌ها، تعداد شاگردانش ریزش داشت و به تعطیل کشیده می‌شد ولی خدا را شکر هیچ وقت کلاس من به انحلال نرسید.
در چه سالی و با تدریس در چه پایه‌ای کار در آموزش و پرورش را شروع کردید؟
سال 80 وارد آموزش و پرورش شدم و با کلاس اول دبستان کارم را شروع کردم. البته همان سال پیشنهاد شد که شیفت بعدازظهر کلاس پنجم را هم عهده‌دار شوم که من هم قبول کردم. تا امروز هم فقط در مقطع ابتدایی تدریس کردم و در حال حاضر هم تدریس پایه سوم را بر عهده دارم.
تدریس در کلاس اول چه سختی‌هایی دارد؟
خب بچه‌ها بلد نیستند خیلی از کارها را انجام بدهند مثلا نمی‌توانند درست سر کلاس بنشینند یا مداد دستشان بگیرند. برخی هم به خاطر دوری از مادرهایشان گریه می‌کنند. البته خداروشکر سال اول شاگردانم پسر بودند و این باعث می‌شد از جهت عاطفی کار راحت‌تر باشد چون پسرها خیلی راحت‌تر از دخترها خانه برده می‌شوند. کار با پسربچه‌ها خیلی شیرین بود و کارهای جالبی می‌کردند. به من محبت می‌کردند و دوستم داشتند هیچ وقت هم از تذکرهایم ناراحت نمی‌شدند و فردا دوباره مثل قدیم به من محبت می‌کردند.
به صورت کلی سختی‌ها و شیرینی‌های کار معلمی چیست؟
شیرینی اصلی کار معلمی این است که شما در کنار اینکه روز به روز علم خودتان به روز می‌شود، زکات علم‌تان را می‌دهید ولی سختی هم دارد مخصوصا الان که وسایل سمعی و بصری خیلی متنوع شده و تمرکز بچه‌ها خیلی پایین آمده، جذب بچه‌ها به درس و کلاس سخت شده است. معلم‌ها باید اینقدر راهکارهای مختلف و جدید را امتحان و از وسایل کمک آموزشی نوین استفاده کنند تا حواس بچه‌ها پرت نشود و به درس توجه داشته باشند. مثلا من خودم تجربه کردم که وقتی از تخته هوشمند برای تدریس استفاده می‌کنم یا فیلم آموزشی برای بچه‌ها نمایش می‌دهم قشنگ گوش می‌دهند. قبلا معلم متلکم وحده بود، درسش را می‌داد و می‌رفت و بچه‌ها هم گوش می‌دادند و حفظ می‌کردند اما الان تا بچه‌ها را در درس درگیر نکنید آن‌ها فقط حضور فیزیکی سرکلاس‌تان دارند اما فکرشان جای دیگری سیر می‌کند.
یکی از سختی‌های این کار دیدن مشکلات زندگی بچه‌هاست. گاهی این مسائل خیلی دردآور است و واقعا شما را اذیت می‌کند. گاهی با دیدن مشکلات آن‌ها نمی‌توانم خودم را کنترل کنم، چند دقیقه جای خلوتی پیدا می‌کنم و کمی سبک می‌شوم و دوباره سر کلاس می‌آیم. یک روز یادم هست یکی از شاگردانم سر کلاس حالش خیلی بد بود، می‌دانستم پدرش معتاد است، از او پرس و جو کردم که او گفت پدرم وقتی مرا به مدرسه می‌آورد پشت سرم زده و سرم درد می‌کند. او را بردم بیرون و گفتم ده دقیقه استراحت کن تا حالت جا بیاید و بعد سرکلاس برگرد. آن روز خیلی دلم سوخت. متارکه پدر و مادر یکی از شاگردان خوبم از دیگر از اتفاقاتی بود که خیلی مرا اذیت کرد. او شاگرد بسیار درس‌خوانی بود و من شاهد بودم که بعد از این اتفاق چطور افت تحصیلی پیدا کرد و مشکلاتی برایش پیش آمد و این برایم بسیار ناراحت‌کننده بود.
سیستم آموزشی ما چند سالی است که تغییرات عمده‌ای داشته، به نظرتون این مسأله نسبت به قبل بهتر شده یا بدتر؟!
الان نوع آموزش توصیفی شده و دیگر متکی به نمره نیست این از جهت اینکه اضطراب بچه‌ها را کم کرده، نکته مثبتی است اما در کنارش یک مقدار انگیزه را هم از بچه‌ها گرفته است. برای اجرای این طرح باید برخی مسائل هم دیگر در نظر گرفته شود. مثلا تعداد دانش‌آموزان باید در کلاس کم باشد تا معلم وقت و فرصت رسیدگی به همه آن‌ها را داشته باشد. سالی که کتاب‌ها توصیفی شد گفتند برای معلم یک دستیار معلم در نظر می‌گیرند تا بتواند در این زمینه کمک معلم باشد ولی عملا این اتفاق تا به امروز عملی نشده است.
چه سالی به عننوان معلم نمونه انتخاب شدید؟
یکبار سال 87 یا 89 قبل از اینکه به تهران منتقل شوم توانستم این عنوان را به دست بیاورم و یکبار هم در سال 94 در تهران در سطح منطقه معلم نمونه شدم و مقام دوم استانی را کسب کردم.
برای انتخاب معلم نمونه چه ملاک‌هایی را در نظر می‌گیرند؟
یکی از مواردی که در نظر می‌گیرند سختی کار است. شما معلم هایی که در روستاها و شهرستان‌ها ندریس می‌کنند، به دلیل فقر فرهنگی و حضور خانواده‌ها با سطح زندگی مختلف، معمولا باید خیلی علمشان را بالا ببرند و روش‌های مختلف را به کار بگیرند تا بتوانند بچه‌ها سر کلاس نگه دارند، گزینه‌ای به عنوان سختی کار برای آن‌ها در نظر می‌گیرند. غیر از این مورد، فعالیت‌هایی که یک معلم در جشنواره‌ها دارد، تحقیقاتی که انجام می‌دهد، رتبه‌هایی که در مسابقات گوناگون کسب می‌کند و ارزشیابی‌های پایان سال، ملاک‌هایی است که امتیاز او را برای کسب عنوان معلم نمونه تعیین می‌کند.
با توجه به صحبتی که داشتید، شما تجربه تدریس در روستا را هم در کارنامه کاری خود دارید، برایمان از آن تجربه کمی تعریف کنید.
بله، آن سالها من هنوز فرزندی نداشتم و وقتی وارد مدرسه می‌شدم تمام وجودم درگیر آن‌ها بود. وضعیت بچه‌ها خوب نبود و مشکلات مختلفی داشتند. یادم می‌آید در یکی از سال‌های تدریسم در روستا وقتی بچه‌ها سر کلاس می‌آمدند آنقدر دستشان بوی آتش می‌داد که اول آن‌ها می‌بردم دستشان را می‌شستم و با کرم چرب می‌کردم آن وقت درس را شروع می‌کردم. کلا تلاشم در آن سالها بر این بود که به نحوی بچه‌ها به درس جذب کنم. مثلا هر پنج‌شنبه برای یکی از بچه‌ها تولد می‌گرفتم یا موقع زنگ ورزش از آنجایی که معلم ورزشی هم نداشتیم خودم با بچه‌ها به حیاط می‌رفتم و بازی می‌کردم. زنگ‌های تفریح هم در حیاط کنارشان بودم و خلاصه هم من خیلی آن‌ها را دوست داشتم، هم آن‌ها به من را علاقه داشتند.
به نظرتان معلمی غیر از تعلیم، چقدر می‌تواند روی تربیت بچه‌ها تأثیر‌گذار باشد؟ خودتان دغدغه این موضوع را داشتید؟
به نظر من پرورش مقدم بر آموزش است. بچه‌ها آموزش را از هر کس می‌توانند فرا بگیرند ولی پرورش خیلی مهم است. من خودم در طول این سالها سعی کردم لابه‌لای تدریسم همیشه این موضوع را در نظر داشتم و صحبت‌هایی در این زمینه با بچه‌ها انجام می‌دهم مثلا در بحث آمار و احتمال، بچه‌ها در هنگام تغییر مهره‌های قرمز و آبی، یاد فوتبال افتادند و حرف از تیم قرمز و آبی زدند. من از همین فرصت استفاده کردم و به آن‌ها گفتم بهتر است به جای اینکه از یک تیم هواداری کنید دل‌تان برای کل کشور بتپد. اگر تیم‌تان می‌برد یا می‌بازد خیلی خوشحال یا ناراحت نشوید به فکر ساختن ایران باشید. در بحث اعتقادات هم همیشه به شاگردانم می‌گویم اگر اعتقادات‌تان الان محکم شود، تا آخر می‌توانید آن را با خودتان داشته باشید. حجاب‌تان را نه به خاطر مدرسه و پدر و مادرتان بلکه به خاطر خداوند رعایت کنید.
به نظرم در این زمینه نکته‌ای که باید رعایت شود این است که در مسائل اعتقادی و اخلاقی هم مثل بقیه مطالب از همان ابتدا هم همه چیز را درست و دقیق به بچه‌ها آموزش داد نه اینکه سرسری چیزی را به آن‌ها یاد بدهیم و بگوییم بعدا درست می‌شود. به قول یکی از اساتید ما چرا به بچه‌ها از اول یاد می‌دهید که بگوید پیشی، بچه‌ای که این واژه را یاد می‌گیرد خیلی راحت گربه را هم می‌تواند بگوید پس بهتر است از همان اول واژه صحیح را به او آموزش دهید.
پیوند بین مدرسه و اولیا در حال حاضر به چه میزان است و آیا این مسأله بر روی پرورش و آموزش بچه‌ها تأثیر دارد؟
در زمان قدیم مادرها خیلی به مدرسه رفت و آمد نداشتند ولی در حال حاضر مادرها با مدرسه ارتباط دارند و مدرسه می‌تواند در زمینه‌های مختلف از آن‌ها کمک بگیرد. این رابطه و مشارکت به نظرم پدیده مثبتی است. در مدرسه‌هایی که کلاس‌های مشاوره مذهبی و روان‌شناسی می‌گذراند این ارتباط و حضور والدین باعث می‌شود تأثیرات مثبت روی تربیت بچه‌ها داشته باشد ولی در برخی مدارسه در این زمینه فعالیت خاصی انجام نمی‌شود و تأثیری روی بچه‌ها ندارند. هم‌سو شدن خانواده و مدرسه باعث می‌شود بچه‌ها دچار دوگانگی نشوند و تربیت خوبی را فرا بگیرند.
در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش چنین مواردی در نظر گرفته شده است که خانواده، معلم و مدرسه هم‌سو شوند ولی فکر می‌کنم هنوز برای رسیدن به وضعیت مطلوب خیلی راه پیش‌رو داریم. تحقق این امر نیازمند همراهی نهادهای فرهنگی و رسانه‌ای است. ما هر چه قدر هم تلاش کنیم و بخواهیم سبک زندگی درست را ترویج کنیم، وقتی سریال‌ها و فیلم‌های صدا و سیما یک سری از فرهنگ‌ها، پوشش‌ها و تکه‌کلام‌های نادرست را رواج می‌دهد تلاش ما زیاد مؤثر نخواهد بود.
چقدر همسرتان در این راهی که تا امروز طی کردید، همراه‌تان بودند؟
شاید یکی از علت‌های گرایش من به شغل معلمی حرف همسرم بود که می‌گفتند این شغل را دوست دارم. می‌گفتند معلمی شغلی است که برای زن مناسب است، واقعا هم اینطور بود. من هم الان به دخترم پیشنهاد می‌کنم اگر می‌خواهد در آینده شغلی انتخاب کند شغلی مانند معلمی باشد که عصرها در خانه‌اش حضور داشته باشد. البته این مسأله درست است که ما به برخی از شغل‌ها مثل پرستاری و پزشکی زنان احتیاج داریم که باید شیفت شب باشند ولی واقعا برای خانم‌ها لازم است که شب در منزل در کنار خانواده‌شان حضور داشته باشند. این باعث می‌شود کانون خانواده گرم شود. خانم‌ها باید بدانند فقط کار نیست که می‌تواند به آن‌ها انگیزه بدهد، بلکه انجام هنرهای مختلف هم می‌تواند روحیه آن‌ها شاداب کند. همسرم همیشه به من کمک کردند تا بتوانم از عهده فعالیت‌هایم بربیایم به خصوص از وقتی دخترم به دنیا آمد کمک‌هایش بیشتر از قبل شد.
روز معلم برای معلم‌ها چطور است؟
به نظر من هر روز، روز معلم است. روز معلم برای یک معلم روزی است که وقتی سر کلاس رفت ببیند شاگردانش با آمادگی کامل حضور دارند و از نظر حواس، جسم و روح آماده‌اند که درس را فرا بگیرند.
بهترین هدیه معلمی که در این سالها گرفتید؟
آن زمان که در یکی از روستاهای پاکدشت تدریس می‌کردم، یکی از بچه‌ها هدیه‌ای به من داد که هیچ‌وقت آن را فراموش نمی‌کنم. متأسفانه اهالی آن روستا اکثرا فقیر بودند، یکی از شاگردان من هم جزو همین قشر بود، برای روز معلم گردنبند پلاستیکی خودش را پاره و با مهره‌های آن یک قلب روی کاغذ درست کرده بود و به عنوان هدیه به من تقدیم کرد که آن هدیه برایم خیلی ارزشمند و به یادماندنی بود.
سلام عزیز برادرم!
در اواسط گفتگو گرم و صمیمانه با این معلم مهربان، او از کسی سخن گفت که بی مناسبت ندیدم لحظاتی هر چند کوتاه صحبتم را به این سمت و سو بکشانم و اندکی هم از او بشنوم... خدیجه انصاری صحبت از برادری کرد که در میدان عمل درس شهامت و شجاعت می‌داد و توانسته بود به مدال شهادت دست پیدا کند.
برادرم« شهید سعید انصاری» در زمان دفاع مقدس 19 ماه سابقه حضور در جبهه داشتند. بعد از جنگ هم اصرارشان بر این بود که هر جایی لازم است برای جهاد حضور پیدا کنند. 6 ماه در عراق بودند و وقتی برگشتند برای اعزام به سوریه خیلی دوندگی کردند. می‌گفتند می‌خواهم به سوریه بروم آن‌جا خیلی به حضورمان نیاز است. تا اینکه با سماجت‌های فراوان اجازه‌شان را گرفتند و از پست مهمی که داشتند استعفا دادند و راهی سوریه شدند و 24 دیماه سال 94 هم در منطقه خان‌طومان به شهادت رسیدند و پیکرشان هم تا به امروز به میهن برنگشته است.
ایشان همیشه تأکید داشتند هر چه رهبر می‌گوید باید بر طبق آن عمل کنیم و جای پای ایشان بگذاریم. می‌گفتند این حرف‌ها که برخی افراد درباره جنگ سوریه می‌زنند ومی‌گویند ایران نباید دخالت کند کاملا غلط است چون علاوه بر همه مسائل بحث ناموس در میان است و ما حتی از ناموس اجنبی هم باید محافظت کنیم. می‌گفتند اگر جلوی کفر را در آن سوی مرزها نگیریم پایش به مملکت خودمان باز می‌شود.
زیارت عاشورا و قرآن روزانه‌شان ترک نمی‌شد. نماز‌هایشان را اول وقت می‌خواندند و نسبت به حلال و حرام خیلی حساس بودند. خیلی تأکید روی بخشندگی داشتند و می‌گفتند هر چه ببخشید خداوند سریع جایش را پر می‌کند.
او این توصیف کوتاه از برادر را برایم گفت و بعد هم مرا به شنیدن دلنوشته‌ای خطاب به برادر شهیدش مهمان کرد... دلنوشته‌ای که خواندنش با بغض و اشک او همراه شد...
سلام علی آل‌یاسین. سعیدم، برادرم، دریغا که امسال عیدجای یک سین برسفره ی هفت سبین دلم خالیست اما نه چه جای دریغ! چرا که تو امسال برسفره هفت سین رحمت الهی حاضری و عیدی خود را ازدست بانویت خانم حضرت زینب‌سلام‌الله‌علیها خواهی گرفت.
ای مدافع حرم آل الله! پیکرت درسوریه و من به دنبال گم شده‌ام در خاک جنوب حیران و سرگردانم. تو درخواب گفتی زنده‌ای. آری این سخن حقی است که پروردگار صادق الوعدت در قرآن فرموده است که: «ولا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل احیاء عند ربهم یرزقون» وقتی تو را پرسیدم که کجایی؟در سوریه یا در عراق؟ پاسخم گفتی که در مرز ایران. امروز فهمیدم که خوابم چه زیبا تعبیر شد. چراکه تو می‌دانستی که قرارست بر مزار همرزمانت طی هشت سال دفاع مقدس دعوت شوم. دیاری که امروز سجده‌گاه عشاق حسین‌علیه‌السلام گشته. وه که شیرین است این دیدار و چقدر تنگ است دلم برای یک لحظه نگاه و یک جمله کلامت. تو خواستی با آمدنم به این خطه مقدس که جای جایش با خون شهیدان و همرزمانت تطهیر گشته، وسعت اندیشه و صبر دل مادران، پدران ، برادران و خواهرانی را درک کنم که بعد از گذشت سی و چند سال از جنگ تحمیلی هنوز چشم به راه پیکرهای پاک نور چشمان‌شان هستند. راستی که زیارت رزمگاه جوانمردانی که حق بسیاری بر گردن امت دارند کمتر از زیارت مدافعان حرم آل‌الله نیست و امروز من دیگر می‌دانم که مویه بر غم عزیز نباید کرد بلکه باید با راسخ تر شدن بر اطاعت ولی امر مسلمین، آقایمان حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، دشمن را به مویه و گریه واداشت.
مهدیا! تا ظهور حاضرت، جان زهرا مادرت، جملگی ما را دریاب. صلوات برنبی و آل او، هدیه‌ای ارزنده بر خویش کن، نیز بر هم عهدان او.
دل نوشته خواهر شهید سعید انصاری در روزهای اول نوروز 1395، در سفر راهیان نور .