حقیقت زندگی من

فاطمه قهرمانی

خودش را روی آن صندلی چوبی‌ قدیمی انداخت. تند ‌تند نفس می‌کشید و گوشه پلکش می‌پرید همه این‌ها یعنی این‌که انبار خشمش تنها به جرقه‌ای ناچیز برای منفجر شدن نیاز داشت! از میان فک منقبض شده‌اش غرید: خسته‌ام کردی یاسمین. این بحث مسخره ‌رو تموم کن.

خنده‌ای عصبی کردم و پاسخ دادم: کدوم بحث مسخره پدر من؟! شما دارید درمورد زندگی من حرف می‌زنید. حق ندارم خودم درمورد آینده‌ام تصمیم بگیرم؟!

بابا از جا برخاست و درست مقابلم قرار گرفت عمیق نگاهم کرد و پرسید: تو واقعا این پسره رو دوست داری؟!

نه! واقعا دوستش نداشتم! اما خب به بردن در این بازی لجبازی می‌ارزید! بازی که دو سر باخت بود! مصمم جواب دادم: بله دوسش دارم!

بابا پوزخندی زد و سری به نشانه تأسف تکان داد جدی پاسخ داد: فکر این ازدواج را از ذهنت بیار بیرون! سخت در اشتباهی اگه تصور کنی اجازه می‌دم خودت بدبخت کنی دختر!

دل به دریا زدم و گفتم: اما من با اون پسر ازدواج می‌کنم! به هر قیمتی!

دردی کشنده گونه‌ام را به آتش کشید! درد نفرت! درد حقارت! درد اشک! قلبم ناگهان از حرکت ایستاد. سکوتی تلخ فضا را سنگین کرده بود. زانوانم به زیر شکست و با ناباوری به بابا خیره شدم.

***

پدرم سال‌ها مدیریت کارخانه‌ای را برعهده داشت که حالا ورشکست شده و چیزی جز یک خاطره از آن باقی نمانده بود. سال‌ها مدیریت و اداره کارخانه از او مردی منضبط ساخته بود که گمان می‌کرد همه باید بله قربان‌گوی او باشند حتی خانواده‌اش! همین‌طور هم بود. خواهران و برادرم فرمانبردارش بودند جز من! همه آن‌طور که او می‌خواست زندگی می‌کردند جز من!

برادر بزرگم به خواست پدر مهندسی برق خواند و خواهرانم یکی به دستور پدر معلم شد و دیگری پرستار. اما من هیچ‌گاه به خواست او خانم وکیل نشدم! وقتی گفتم که می‌خواهم عکاسی بخوانم خواهران و برادرم مانند کسی که گناهی بزرگ مرتکب شده به دیده تأسف به من می‌نگریستند و سرزنشم می‌کردند. پدر عصبی بود و با همان لحن خشکش سعی داشت قانعم کند اما خب نتوانست! حقیقت این بود من شیفته عکاسی نبودم و می‌توانستم به خاطر دل پدرم از آن بگذرم اما این کار را نکردم! حقیقت این بود که با وجود تمام عشقم به چادر که در واقع میراث و یادگار مادرم بود به سر کردن آن تن ندادم! همه این‌ها به خاطر لجبازی بود! لجبازی قانون رابطه من با پدرم بود که تمام قوانین زندگی او را زیر سؤال می‌برد! حقیقت این بود که هر آنچه برای من رنگ و بوی رضایت پدرم را داشت به وسیله‌ای برای نارضایتی او تبدیل می‌کردم! نمونه‌اش مراسم‌های عزاداری محرم بود که هیچ‌گاه حاضر به حضور در آن نشدم! حقیقت این بود که میزان عشق من به امام حسین غیر‌قابل توصیف بود اما لجبازی با پدر بر آن می‌چربید!

همه این لجبازی‌ها نه از ذات پلیدم که برای عذاب وجدانی بود که هیچ‌گاه رهایم نکرد! حقیقت این بود که من قاتل بودم! آری قاتل! من قاتل مادرم بودم! مادری که هیچ‌گاه ندیده بودمش! مادرم سر زایمان من مرد! مادر به خاطر من مرد! مرد و پدرم را تا به ابد داغدار کرد! از شرح عشق پدرم به مادر قاصرم! فقط همین‌قدر می‌گویم گه هرگاه حتی نگاهش به قاب عکس او می‌افتد با تمام غرورش اشک در چشمان بی‌فروغش جمع می‌شود! به همان میزان وقتی به من می‌نگرد می‌توانی نفرت را به وفور در نگاهش حس کنی! من بی‌نهایت شبیه مادرم هستم. به حدی که حتی تشخیص من و او در عکس تقریبا غیر‌ممکن است! نمی‌دانم چرا اما بابا حتی اسم او را بر روی من گذاشت! یاسمین! شاید تصور این که هربار با شنیدن اسمم از خودم، هستی‌ام، آفرینشم متنفر می‌شوم کمی سخت باشد! شاید درک این حس که هربار با دیدن چهره‌ام در آینه به خودم برای حضور مضرم در این دنیا لعنت می‌فرستم کمی مشکل باشد! اما خب همه این‌ها حقیقت است! همه را وادار کردم تا یاس صدایم کنند. چادر به سر نکردم تا کمتر شبیه به مادر نادیده‌ام باشم و همه این‌ها برای این است که حقیقت زندگی‌ام را کتمان کنم. این سؤال که پدرم وقتی اولین بار مرا در بیمارستان دید چه حسی پیدا کرد؟! گاه مرا از پا درمی‌آورد. چرا او هیچ‌گاه یاس صدایم نمی‌کرد؟! اطرافیانم تلاش زیادی کردند تا علت مرگ مادر را ندانم اما خب خیلی زود فهمیدم که مسبب مرگ دردناک او من هستم و بس! خیلی زود فهمیدم که بابا اصلا راضی نبود تا من پا به این دنیا بگذارم! چون می‌دانست حضور من در بطن مادرم سلامتی او را به خطر می‌اندازد. اما خب عشق پدرم هیچ‌گاه به عشق مادری نچربید! ولی شاید اگر مادر می‌دانست که دخترش با عذاب ‌وجدان بیدار می‌شود، می‌خوابد، نفس می‌‌کشد و زندگی می‌کند هرگز راضی به این تولد نمی‌شد! این لجبازی‌ها گاه برایم گران تمام می‌شود اما حالا که قرار است موجودی منفور باشم چرا اراده من هیچ نقشی در آن نداشته باشد؟ چرا من خود بر آن دامن نزنم؟ تولدم بی‌اراده بود و این قتل کاملا غیرعمد! اما خب حداقل می‌توانستم با لجبازی‌های بی‌پایانم اراده‌ام را در نفرت خانواده‌ام دخیل کنم! حتی به قیمت بدبختی خودم! بهای سنگینی بود اما می‌ارزید! ازدواج با آن پسر یک حماقت بزرگ بود. او به درد هرچیزی می‌خورد جز زندگی! برای همین هم بود که پدر به این ازدواج رضایت نمی‌داد ولی من می‌خواستم با این انتخاب تیر آخر را بر خوشبختی‌ام بزنم. این‌طوری حداقل از جو سنگین این خانه که تنها ساکنانش من و پدر بودیم خلاص می‌شدم!

مادربزرگ مادری‌ام چند سال قبل از مرگش برایم تعریف کرد که چطور مادر و پدرم با هم آشنا شدند. پدرم پسر یکی از کارخانه‌داران بزرگ تهران بود. روزی او برای خریدن زمینی به قصد ساختن ویلا به روستای مادری‌ام می‌آید. زمین مورد نظر او از آن پدربزرگم بود. وقتی آن دو با هم در مورد قیمت به توافق می‌رسند پدربزرگم که مردی دریادل و مهمان‌نواز بود راضی نمی‌شود که پدرم در تاریکی هوا و قبل از خوردن شام روستا را ترک کند و او را به اصرار به خانه‌اش می‌برد. پدرم آن‌جا مادرم یاسمین را می‌بیند و دل می‌بازد. مادرم دختر ساده و زیبای روستایی بود که نجابت از تک تک حرکاتش می‌بارید. پدر همیشه می‌گفت که مادرم با تمام دختر‌هایی که او تا به حال دیده بود فرق داشت. می‌گفت اطرافش همیشه پر از دختر‌های گستاخ و مغروری بودند که گاه گاهی حرکاتی ازشان سر می‌زد که اصلا در شأن یک خانم باوقار نبود اما نجابت و سر به زیری مادر بدجوری به دل پدر نشست. در همان چند کلمه‌ای هم‌صحبتی آرامشی غیر‌قابل وصف بر قلب پدر سرازیر شده بود آرامشی که تا لحظات پایان عمر مادر بر قلبش حکمرانی می‌کرد و قدم شوم من آن را به نا‌آرامی تبدیل کرده بود!

حالا پدر مانده بود و یک مسیر صعب‌العبور که باید برای رسیدن به عشقش آن را می‌پیمود. در مخالفت خانواده خودش هیچ شکی نداشت. چه کسی حاضر بود تک پسرش با تمام ثروت و اصالت خانوادگی‌اش با یک دختر ساده روستایی ازدواج کند؟ اما خب بی‌شک همیشه در پی خواستن توانستنی هم هست! پدر بعد از کلی جنجال رضایت چند درصدی خانواده‌اش را به دست می‌آورد او که گمان می‌کرده دیگر مانعی برای رسیدن به تنها عشقش وجود ندارد با هزار امید و آرزو به روستا برمی‌گردد اما دریغ که این تازه اول مشکلات او بود! جواب پدربزرگم در کمال تعجب یک نه سفت و محکم بود! تنها روزنه امید پدرم برآوردن شرطی بود که وقتی بیان شد فهمید خود آن سنگ بزرگی است و در واقع پدربزرگ با گذاشتن آن شرط قصد داشت پدرم را از قصدش منصرف کند! مگر می‌شد پسر یکی از کارخانه‌داران به عنوان کارگر تا یک سال در زمین کشاورزی مشغول به کار شود؟ پدر اما مصمم‌تر از این حرف‌ها بود که به این سادگی کنار بکشد شرط را قبول و لباس کارگری به تن کرد و زیر دست یکی از کارگران با‌سابقه پدربزرگم مشغول به کار شد. پدربزرگم یکی از زمین‌داران آن‌جا به حساب می‌‌آمد و پدرم در یکی از همین زمین‌ها برای رسیدن به نهایت آرزویش شروع به کشاورزی کرد. تصور این که چه بی‌اندازه این کار برای او سخت و طاقت‌فرسا بود زیاد دور از دهن نیست. او که کارش دستور دادن بود حالاباید از یک پیرمرد روستایی اطاعت می‌کرد. مجبور بود با کسانی کار کند که حتی برای لحظه‌ای تصورش را هم نمی‌کرد. باید تن به کار‌هایی می‌داد که هیچ‌وقت حتی در مخیله‌اش هم نمی‌گنجید. او را چه به کشاورزی؟! او را چه به آن لباس‌های مندرس؟! از همه این‌ها هم که چشم‌پوشی می‌کرد نمی‌توانست از نگاه‌های سنگین و زمزمه‌های مردم آن‌جا بگذرد. کم کم داشت از پا در‌می‌آمد. قلبش همچنان قدرتمندانه بر سینه می‌کوفت و طالب دیدار یار بود اما جسم و روحش او را همراهی نمی‌کردند. پدر خودش تعریف می‌کرد که شب‌های اول تا صبح از بدن درد خوابش نمی‌برد. بودن در آن کلبه متروک و ترسناک که پدربزرگم در اختیارش گذاشته بود خود بر این بی‌‌خوابی دامن می‌زد. تا این‌که یک روز به خاطر وظیفه‌ای که ناشیانه انجامش داده بود از سوی پیرمرد روستایی مؤاخذه می‌شود. پدرم که طاقتش طاق شده بود دعوایی حسابی با او می‌کند و تصمیم می‌گیرد خودش را از شر آن زندگی خفت‌بار خلاص کند و بی‌هیچ سخنی آن‌جا را ترک کند اما دقیقا همان روز مادرم از همه جا بی‌خبر به دستور پدربزرگ برای او ناهار می‌آورد که پدر با دیدن او باز هم بی‌تاب می‌شود. مادرم با همان حجب و حیای همیشگی‌اش به او می‌گوید که هروقت بخواهد می‌تواند از این جا برود و هیچ خطایی متوجه او نیست که می‌داند شرط کار کردن روی زمین کشاورزی برای او بسیار سخت است. قلب پدر دوباره لبالب از آرامش می‌شود. نیروی فوق‌العاده بر تمام وجودش جاری شده و با عزمی محکم‌تر از قبل دوباره مشغول کار می‌شود. او با هر خوشه گندمی که درو می‌کرد گویی بذر غرور و تفاخر به ثروت و موقعیت اجتماعی را از وجودش ریشه‌کن می‌کرد! حالا دیگر زندگی در آن روستا برای پدر عذاب‌آور نبود. مردم ساده‌دل آن‌جا به نظر او دوست داشتنی می‌آمدند. آن‌ها به همدیگر کمتر طعنه می‌زدند و انگار به این خواستگار شهری سمج عادت کرده بودند! دیدن هرچند وقت یک بار مادرم که برای آوردن ناهار به آن‌جا می‌آمد به پدر امیدی فوق‌العاده می‌بخشید و باعث می‌شد بدون خستگی روز‌ها را در پی هم بگذراند. وقتی شش ماه از آن شرط می‌گذرد دل پدر بزرگم کمی نرم‌ می‌شود. انگار از دیدن عزم راسخ این جوانک تهرانی خوشش آمده بود! مادر بزرگم برایم تعریف می‌کرد که او می‌خواست میزان اراده پدرم را محک بزند و از عشق او مطمئن شود و پدرم از این امتحان سربلند بیرون آمد. پدربزرگم در هفتمین ماه بالأخره به این ازدواج رضایت داد و پدرم با گرفتن جشنی مفصل، زندگی‌اش را در همان روستا شروع می‌کند. در کنار مردمی بی‌ریا که گویی دروغ و نیرنگ کمتر در آن‌جا راه داشت! زندگی سرشار از عشق و محبت سرشار از خوشبختی و آرامش... چند سال بعد پدرم به اصرار خانواده‌اش به تهران بازمی‌گردد و اداره کارخانه‌شان را به عهده می‌گیرد. همه چیز به خوبی و خوشی می‌گذشت تا این که من پا به این دنیا گذاشتم و کاخ خوشبختی والدینم را ویران کردم! حال با تمام این‌ها آیا پدرم حق ندارد از من متنفر باشد؟! حق ندارد مرا مسبب تمام بدبختی‌هایش بداند؟! چرا دارد! تمام حق‌ها از آن اوست!

******

نگاه بهت‌زده‌ام خیلی زود به نگاهی پر از غصه و دلخوری تبدیل شد. آن‌قدر متعجب بودم که نمی‌دانستم دقیقا باید چه عکس‌العملی از خودم نشان بدهم؟ گریه کنم؟ فریاد بزنم؟ یا...؟ بابا هر چه‌قدر هم از من بدش می‌آمد تا به حال نشده بود که دست به روی من بلند کند اما حالا حتما این نفرت به اوج خودش رسیده بود! خیره نگاهم می‌کرد. از آن نگاه‌هایی که نمی‌شد هیچ چیز را از آن خواند. از این که حتی ذره‌ای از کارش پشیمان نبود دلم گرفت. خشمگین به سمت اتاقم دویدم و آماده شدم

ـ کجا می‌ری؟

ـ مگه برای شما فرقی هم می‌کنه؟ می‌خوام برم بمیرم تا شما از این موجود منفور خلاص بشین! تا دیگه مجبور نباشید هر روز با دیدن قاتل عشقتون خون به جیگر بشین!

این را گفتم و از خانه بیرون زدم. نمی‌دانستم کجا بروم؟ با گام‌هایی نامطمئن به سمت مقصدی نامعلوم قدم برمی‌داشتم‌. پاهایم از پیاده‌روی زیاد گز‌گز می‌کرد. به خودم که آمدم مقابل امام‌زاده‌ای بودم که مادرم در آن دفن بود. سال‌ها بود که به این‌جا نمی‌آمدم. هربار که نگاهم به قبر مادرم می‌افتاد از عذاب‌وجدان به جنون می‌رسیدم و تا چند روز در تب می‌سوختم. دل به دریا زدم و وارد شدم. نگاهم که به قبر سفید مادرم افتاد، قلبم فشرده و اشک‌هایم جاری شد. همان‌طور که با گلاب قبرش را می‌شستم نالیدم: چرا من به دنیا آوردی مامان؟ منی که باباش هم دوسش نداره! کاش من جای تو اون زیر بودم! کاش... آن‌قدر گفتم و گریستم که حسابی خالی شدم و نمی‌دانم کی خوابم برد.

با صدای اذان مغرب چشمانم را باز کردم. نگاه گیجم را به اطراف دوختم. هوا رو به تاریکی می‌رفت و من هنوز در قبرستان بودم. یک لحظه خوف برم داشت. من این‌جا میان این همه قبر چه می‌کردم؟ از امام‌زاده بیرون آمدم گوشی را که صبح هنگام خروج از خانه خاموش کرده بودم روشن کردم تا جایی را پیدا کنم و شب را آن‌جا بگذرانم. پنجاه تماس بی‌پاسخ! همه زنگ زده بودند جز بابا! همه نگرانم بودند جز او! آهی کشیدم و پیامکی را که سارا خواهرم برایم فرستاده بود،خواندم: یاس کجایی؟! بابا حالش خوب نیست بیا تو رو خدا بیا ما همون بیمارستان نزدیک خونه‌ایم خودتو سریع برسون.

دنیا ناگهان بر سرم آوار شد. چشمانم سیاهی رفت و تکیه‌ام را به دیوار دادم دوباره پیامک را خواندم به امید این که اشتباه کرده باشم اما نه حقیقت داشت. مثل تمام حقیقت‌های زندگی‌ام! نفهمیدم چطور ماشین گرفتم و خودم را به بیمارستان رساندم. اولین کسی که دیدم برادرم یاسین بود. از زور گریه قادر به حرف زدن نبودم. فکر این که بابا به خاطر لجبازی‌های من به این وضعیت افتاده، دیوانه‌ام می‌کرد. فکر این که من حالا هم قاتل مادرم بودم و هم پدرم به جنونم می‌رساند! یاسین در حالی که فشاری بر شانه‌ام می‌آورد تا آرامم کند گفت: گریه نکن خواهری! بابا خوبه به خدا! یه سکته خفیف بود به خیر گذشت خدا بهمون رحم کرد.

با صدای پر از بغض گفتم: کجاست؟

به سمت دری که مقابلمان بود، اشاره کرد و پاسخ داد: مسکن زدن بهش،خوابه. با قدم‌هایی لرزان وارد اتاق شدم. از دیدن او که روی تخت دراز کشیده بود قلبم مچاله شد. کنارش نشستم و به صورت پر از چین و چروکش خیره شدم. همیشه با لجبازی‌هایم آزارش داده بودم و این حقیقت داشت! اگر بلایی سرش می‌آمد این بار چطور جواب خودم را می‌دادم؟ نمی‌دانم چه قدر گذشت که چشمانش را گشود. لبخند کم‌جانی زد و گفت: اومدی دختر؟

سرم را با شرمندگی پایین انداختم و هیچ نگفتم. صدای خسته‌ و کم‌جانش دوباره در گوشم پیچید: مادرت قبل از مرگش خیلی سفارشتو بهم کرد. می‌گفت خواهرا و برادرت حداقل چند سال وجود مادرشونو حس کردن اما تو نه! گفت بیشتر هواتو داشته باشم اما تو نمی‌دونم چرا هیچ‌وقت به حرفم گوش نکردی! فکر نکن می‌خوام سرزنشت کنم! نه! اگه تو از من ناراحتی، چرا با زندگی خودت لج می‌کنی؟ چطور می‌تونم راضی بشم جلوی چشمای من خودت بدبخت کنی؟ می‌دونی یاسمین هر بار که نگاهت می‌کنم تو دلم کلی ذوق می‌کنم که چه قدر شبیه مامانت هستی! هربار می‌بینمت انگار اون جلوم نشسته. اگه بیشتر از بقیه به تو سخت می‌گیرم چون واقعا خوشبختیت بزرگ‌ترین آرزوی منه. نمی‌دونم! شاید با این سخت‌گیری‌ها نمی‌خوام خواهرا و برادرت بفهمن که تو رو چه بی‌اندازه دوست دارم. شاید حتی بیشتر از اونا! امروز یه چیزی گفتی که از زور غمش قلبم ایستاد. چطور می‌شه تو این همه سال خودت قاتل مادرت بدونی؟! مگه نه این که همه بالأخره یه روز می‌میرن؟ دیر یا زود همه رفتنی هستیم مادرتم رفت مثل میلیون‌ها آدمی که به خواست و اراده خدا رفتن. مگه خواست بنده‌های کوچیکی مثل تو و من می‌تونه مرگ آدما رو تعیین کنه؟ نه دختر من! نه! تو هیچ نقشی تو مرگ مادرت نداشتی! هرچی بوده خواست خدا بوده. تو هیچ‌وقت برای من قاتل مادرت نبودی بلکه یادگار مادرت بودی... لبخندی زدم و دست چروکیده‌اش را در دست گرفتم. مرگ مادرم به اراده خدا بود... و این حقیقت داشت حقیقتی که همیشه کتمانش کرده بودم...

***

ای بابا درست نشد که! غرغر‌کنان در حالی که به خودم و زمین و زمان لعنت می‌فرستادم سعی کردم شال را دوباره سر کنم اما نشد! صدای خنده بابا از پشت سر مرا به خود آورد.کلافه به او نگاه کردم.

ـ چیکار می‌کنی دختر؟ کشتی می‌گیری؟!

ـ این مدل جدید شال از اینترنت یاد گرفتم برای زیر چادر عالیه اما نمی‌دونم چرا نمی‌تونم مثل اون خانمه سرش کنم!

ـ از دست شما جوونا! مگه ساده سر کنی زمین به آسمون می‌رسه؟ الان آژانس میادها.

صدای زنگ در توجه هردویمان را جلب کرد. بابا خواست چیزی بگوید که پیش‌دستی کردم و گفتم: شما برین، به خدا الان میام. بابا در حالی که زیر لب لا‌ اله الا الله می‌گفت به سمت در رفت. شال را بی‌هیچ مدلی سر کردم و نگاهی در آینه به خودم انداختم چادری سیاه صورتم را قاب گرفته بود که با تمام تار و پودم عاشقش بودم. چشمم به تسبیح فیروزه‌ای رنگی که به گردن انداخته بودم افتاد. ریشه‌هایش از زیر شال بیرون زده بود و خودنمایی می‌کرد لبخندم پررنگ شد این تسبیح یادگار مادرم بود که پدر بعد از مرخص شدن از بیمارستان به من داد و من به اندازه جانم دوستش داشتم. سوار تاکسی شدم و به بابا که از دیر آمدنم کلافه بود، لبخند دلجویانه‌ای زدم. نگاهم را به خیابان دوختم. حالا که همه کینه‌ها از خانه دلم رخت بسته بود، حالا که اقیانوس لجبازی‌هایم خشکیده بود، حقیقت زندگی‌ام از پشت ابر‌های عذاب‌وجدان بیرون آمده بود حقیقتی که چون خورشیدی تابان، انوار خوشبختی را بر زمین زندگی‌ام ارزانی می‌داشت.

چهل دقیقه بعد درست مقابل امام‌زاده بودیم. هر دو به گنبد آبی رنگ آن خیره شدیم. بغض بر گلویم چنگ انداخت. بغضی که این‌بار رنگ و بوی غم و غصه نداشت. بغضی به وسعت دلتنگی برای مادر نادیده‌ام و خوشحالی برای پدری که تازه به دستش آورده بودم...