مهریه دخترها در آن روزگار

عاطفه میرافضل

قدیم‌ها فاصله چندانی بین کودکی و ازدواج دختران وجود نداشت. دختران اغلب از هفت تا سیزده سالگی ازدواج می‌کردند. عواملی چون دستیابی به استقلال اقتصادی، رشد سریع دختران در آن روز و پایین بودن میانگین عمر به دلیل شیوع بیماری در افزایش این ازدواج‌های زودرس مؤثر بود و رایج‌ترین شکل ازدواج عقد دائم بود.
نظام چند زنی در شهرها، معمولا مختص به اشراف بوده است؛ ولی در ایالات نیز رواج داشت. در بین ایلات بلوچ حتی مردان کم بضاعت نیز گاه تا 8 زن می‌گرفتند و این نیز به این دلیل بود که زن در ایلات نه تنها هزینه‌ای برای شوهر نداشت؛ بلکه نیروی تولیدی کارآمدتری نسبت به شوهر به حساب می‌آمد. از آنجا که مرد قبل از ازدواج نمی‌توانست همسر آینده خود را ببیند و دختر، حتی بدون دیدن شوهر هم حق انتخاب نداشت بلکه فقط بزرگترها اختیار وی را دارند، اغلب ازدواج‌ها در اثر وساطت زنان خویشاوند یا دلاله‌ها عملی می‌گردید.

دلاله به مردی که قصد ازدواج داشت رجوع می‌کرد و از خصوصیات ممتاز زنی که برایش در نظر گرفته بود سؤال می‌کرد. پس از آن دلاله به خانه پدر و مادر دختر می‌رفت تا امتیازات مورد نظر داماد و خواسته‌های او را مطرح و موضوعات مالی را با هم رد و بدل کنند.

از اواسط عهد قاجار خانواده‌های ایرانی ترجیح دادند به جای شیربهای نقد، مهر دخترشان را بالا ببرند. این که یکی از اهمیت شیربها کم و مهریه در ایران خیلی مهم شد را باید در تاریخ دوره قاجار پیدا کرد.
دوره‌ای که مردم از دو جهت در حال تغییر بودند؛ یکی آشنایی بیشتر با اصل دین به دلیل گسترش سواد و زیاد شدن تعداد روحانیون مطلع و دوم آشنایی ایرانیان با فرهنگ‌های غیرایرانی.

...